Warszawa. Ministra kultury: Dziękuję za mocny głos środowiska literackiego w sprawie Muzeum Literatury

Dziękuję za mocny głos środowiska literackiego w sprawie Muzeum Literatury. To ważny sygnał, który odbieram szerzej, jako dotyczący nie tylko tej jednej instytucji, ale tego, jak rozumiemy dziś kulturę – napisała we wtorek na portalu X ministra kultury Marta Cienkowska.

Szefowa resortu kultury odniosła się w ten sposób do opublikowanego we wtorek (m.in. na portalu petycjeonline.com) listu otwartego środowiska literackiego w sprawie Muzeum Literatury w Warszawie. Jego sygnatariusze, m.in. Hanna Krall, Olga Tokarczuk i Marcin Świetlicki, zaprotestowali przeciwko temu, co od kilkunastu miesięcy dzieje się wokół placówki.

„Z rosnącym niepokojem obserwowaliśmy sposób, w jaki władze samorządowe województwa mazowieckiego ingerowały w obsadę stanowiska dyrektora tej ważnej dla polskiej kultury instytucji. Jako osoby poczuwające się do odpowiedzialności za kształt życia literackiego i kulturalnego, a także troszczące się o jego poziom, nie możemy milczeć wobec praktyk, które prowadzą do głębokiego rozłamu pomiędzy twórcami, pracownikami instytucji kultury a podmiotami decydującymi o ich przyszłości” - napisali autorzy pisma.

Wyrazili „zdecydowany sprzeciw wobec działań godzących w zaufanie, transparentność i elementarne zasady rzetelnego zarządzania kulturą”. „Domagamy się poszanowania zasad prawa oraz uczciwego dialogu ze środowiskiem literackim (...) Oczekujemy, że instytucje publiczne będą zarządzane w sposób przejrzysty, profesjonalny i z poszanowaniem głosu tych, którzy tworzą i strzegą dziedzictwa literackiego” - podkreślili sygnatariusze listu.

Odnosząc się do tego w swoim wpisie ministra kultury zaznaczyła, że „kultura nie jest i nie może być o politykach, a tym bardziej dla polityków i ich partyjnych interesów”. „Kultura jest dla ludzi. Dla czytelniczek i czytelników. Dla twórców. Dla tych, którzy przychodzą do muzeów, żeby spotkać się z językiem, pamięcią i wyobraźnią. Dlatego kultura musi być wolna od nacisków politycznych. Wspólna, czyli wolna od podziałów, traktowana z odpowiedzialnością za wspólne dobro” - wskazała.

Dodała również, że jest otwarta na dialog. „Spokojny, merytoryczny, oparty na szacunku wobec instytucji kultury i dziedzictwa polskiej literatury. Tylko w taki sposób uda się odbudowywać zaufanie i myśleć o przyszłości” - zaakcentowała Cienkowska.

Muzeum Literatury im. Adama Mickiewicza w Warszawie było współprowadzone przez samorząd województwa mazowieckiego oraz Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, a jego dyrektor jest powoływany i odwoływany przez organizatora za zgodą współprowadzącego.

Konkurs na dyrektora Muzeum zarząd województwa ogłosił we wrześniu 2024 r. Wygrała go Agnieszka Celeda, dziennikarka kulturalna, była szefowa redakcji kulturalnej Polskiego Radia i dyrektorka Biura Kultury i Dziedzictwa w kancelarii prezydenta Bronisława Komorowskiego. W II turze głosowania otrzymała 6 z 11 głosów. Jej konkurentka Beata Michalec, warszawska radna z klubu Koalicji Obywatelskiej, wicedyrektorka Muzeum Niepodległości, dostała o jeden głos mniej.

Mimo to w styczniu 2025 r. zarząd województwa powołał na pełniącą obowiązki dyrektora Beatę Michalec, a nie Agnieszkę Celedę. 5 grudnia komisja konkursowa zebrała się ponownie, by wybrać dyrektora. Nowy konkurs wygrała Michalec.

Jednak w ocenie MKiDN „konkurs, który Biuro Prasowe pana Marszałka nazywa »rzetelnym«, »otwartym«, »konkurencyjnym« i »transparentnym«, od początku budził wątpliwości – już na etapie powoływania składu komisji konkursowej”.

„Zgłaszaliśmy te wątpliwości Urzędowi Marszałkowskiemu jeszcze przed rozpoczęciem procedury. Pan Marszałek czytał z całą pewnością dokumentację konkursową i protokół końcowy poprzedniego konkursu na stanowisko dyrektora Muzeum Literatury. Według tych dokumentów konkurs wygrała pani Agnieszka Celeda, mimo to pan Marszałek wyniku nie uznał i powołał jako p.o. dyrektora panią Beatę Michalec” - powiedział wówczas PAP Piotr Jędrzejowski z Centrum Informacyjnego MKiDN.

Resort nie wyrażał zgody na powołanie Michalec i oczekiwał rozpisania nowego konkursu. Mimo to zarząd województwa 23 grudnia 2025 r. powołał ją na stanowisko dyrektora na siedem lat. 19 lutego br. Ministerstwo Kultury wypowiedziało umowę ws. prowadzenia jako wspólnej instytucji kultury Muzeum Literatury w Warszawie. Wypowiedzenie oznacza, że od 1 stycznia 2027 r. Muzeum pozostanie samorządową instytucją kultury prowadzoną wyłącznie przez woj. mazowieckie.