Warszawa, 17 grudnia 2025
Stowarzyszenie Reżyserów Polskich
Sz. P. Marta Cienkowska
Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
ul. Krakowskie Przedmieście 15
00-071 Warszawa
Szanowna Pani Minister
Po zapoznaniu się i wnikliwym przeanalizowaniu ”Wystąpienia pokontrolnego Narodowy Instytut Muzyki i Tańca – Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego” z dnia 30 maja 2025, Stowarzyszenie Reżyserów Polskich występuje do Pani Minister ze swoim stanowiskiem w sprawie KPO Dla Kultury:
W naszej opinii podsumowanie kontroli w Narodowym Instytucie Muzyki i Tańca (NIMiT) ukazuje poważne, systemowe naruszenia i zaniedbania na każdym etapie realizacji inwestycji A2.5.1 w ramach KPO, dotyczącej wsparcia sektora kultury i przemysłów kreatywnych.
Z przykrością stwierdzamy, że naszym zdaniem MKiDN całkowicie zawiodło jako organ nadzorczy, dopuszczając do sytuacji, w której instytucja realizująca kluczowy projekt KPO pracowała w warunkach uniemożliwiających rzetelne wykonanie zadania. Podsumowanie kontroli w Narodowym Instytucie Muzyki i Tańca (NIMiT) ukazuje poważne, systemowe naruszenia i zaniedbania na każdym etapie realizacji inwestycji A2.5.1 w ramach KPO, dotyczącej wsparcia sektora kultury i przemysłów kreatywnych.
Oto szczegółowe podsumowanie i wnioski 2 KPO Dla kultury wykonane przez Stowarzyszenie Reżyserów Polskich.
Niestety ocena Stowarzyszenia Reżyserów Polskich działań narodowego instytutu muzyki i tańca (NIMiT) jest skrajnie krytyczna:
Chaos organizacyjny i kadrowy
– NIMiT działał w stanie chronicznego niedoboru kadr (24 osoby zamiast planowanych 56), co przy ogromnej liczbie wniosków (7816) skutkowało przeciążeniem, rotacją i wykonywaniem zadań „na kolanie”.
– Pracownicy nie posiadali wymaganego doświadczenia w funduszach europejskich, brakowało zakresów obowiązków, a szkolenia były niewystarczające.
Niesprawny system informatyczny WITKAC
– System, który miał usprawnić proces, był dysfunkcyjny – brakowało kluczowych funkcji (filtrowania, generowania raportów, testu pomocy publicznej).
– Większość prac (przypisywanie wniosków ekspertom, analizy) wykonywano ręcznie, co prowadziło do błędów, opóźnień i braku śladu audytowego.
Nierzetelna ocena wniosków
– Eksperci oceniali wnioski bez odpowiedniego przygotowania, popełniając rażące błędy merytoryczne (np. przyznawanie stypendiów na kwoty wyższe niż wynikało z harmonogramu, akceptowanie kosztów niemających związku z projektem).
– Brak weryfikacji kluczowych załączników (oświadczeń, dokumentów reprezentacyjnych, potwierdzeń kwalifikowalności), co powinno skutkować odrzuceniem wniosków na etapie formalnym.
Dokumentacja – kompromitujący bałagan
– Brak oryginałów umów z ekspertami, brak podpisanych list sprawdzających, brak protokołów oceny.
– Nieodtworzalna ścieżka audytu – dokumenty dorabiane „po fakcie” (np. raporty z Arachne generowane po podpisaniu umów).
– NIMiT nie odpowiadał na pytania kontrolerów w terminie, a część dokumentacji w ogóle nie została przekazana.
Procedury odwoławcze i komunikacja – fikcja
– Wnioskodawcy nie byli należycie informowani o wynikach oceny.
– 168 odwołań pozostawionych bez rozpatrzenia, a większość rozpatrywano z opóźnieniem.
– Infolinia zawieszona przez długi czas – utrudniony kontakt z beneficjentami.
Nadmierna biurokracja i marnotrawstwo
– Wymagano od wnioskodawców dublowania załączników (np. harmonogramów już zawartych we wniosku).
– Brak wewnętrznych procedur (np. niszczenia weksli), brak pełnomocnictw do podpisywania umów.
KRYTYCZNA OCENA MINISTERSTWA KULTURY I DZIEDZICTWA NARODOWEGO (MKiDN) JAKO ORGANU NADZORUJĄCEGO:
Bierny nadzór i pozorna akceptacja
– MKiDN akceptowało zmiany regulaminu bez weryfikacji ich publikacji (jedna zmiana nie została ogłoszona).
– Przyjmowało do wiadomości powołania ekspertów bez sprawdzenia czy umowy z nimi zostały zawarte.
Brak reakcji na ewidentne sygnały niewydolności
– Mimo licznych skarg wnioskodawców na brak kontaktu z NIMiT, MKiDN nie podjęło skutecznych działań naprawczych.
– Nie wymusiło na NIMiT pilnego uzupełnienia kadr ani naprawy systemu WITKAC.
Niedostateczne wsparcie merytoryczne i prawne
– Regulamin i dokumentacja konkursowa były niejasne i wewnętrznie sprzeczne (np. brak katalogu kosztów kwalifikowanych w stypendiach).
– MKiDN nie zapewniło NIMiT wzorcowych procedur ani wystarczającego wsparcia prawnego, co przyczyniło się do chaosu interpretacyjnego.
Odpowiedzialność zbiorowa za fiasko kontroli
– MKiDN jako instytucja odpowiedzialna za inwestycję przekazało zadanie jednostce, której nie zapewniło warunków do poprawnej realizacji.
– Brak skutecznego monitorowania postępów i reakcji na rażące uchybienia stawia pod znakiem zapytania kompetencje nadzorcze Ministerstwa.
WNIOSKI KOŃCOWE
Kontrola ujawniła totalną niewydolność NIMiT jako Jednostki Wspierającej, która:
Nie potrafiła zorganizować procesu konkursowego,
Działała w chaosie dokumentacyjnym i kadrowym,
Naraziła środki publiczne na ryzyko nieprawidłowości.
Jednocześnie MKiDN zawiodło jako organ nadzorczy, dopuszczając do sytuacji, w której instytucja realizująca kluczowy projekt KPO pracowała w warunkach uniemożliwiających rzetelne wykonanie zadania.
Szanowna Pani Minister,
Nasza analiza całego procesu przeprowadzenia KPO Dla Kultury wskazuje jednoznacznie, że wymagane jest natychmiastowe i głębokie reformowanie zarówno NIMiT, jak i całego systemu nadzoru MKiDN, aby środki unijne na kulturę były rozdysponowywane przejrzyście, rzetelnie i zgodnie z prawem.
Biorąc pod uwagę pojawiającą się, bardzo niebezpieczną dla przyszłości kultury polskiej, narrację, że KPO Dla Kultury „Cieszyło się bardzo nikłym zainteresowaniem”, kiedy w rzeczywistości większość z koło 80% wniosków, które przepadło, zostało odrzucone z powodu wadliwego przeprowadzenia całego projektu.
Krążących w środowisku kulturalnym informacji, że niewykorzystane środki z KPO zostały (niezgodnie z prawem) przekazane przez Ministerstwo do budżetu państwa, w celu zasypania dziury budżetowej.
Wielkiej straty dla rozwoju kultury polskiej, jaką jest bezpowrotne stracenie funduszy z tej inwestycji.
Oraz, przede wszystkim, wielkiego rozgoryczenia środowiska artystycznego i dominującą opinią, że był to projekt „dla wybranych”, że otrzymały wsparcie wręcz kuriozalne projekty, kiedy wartościowe zostały z bardzo niejasnych przyczyn odrzucone.
Aby w przyszłości uniknąć tak katastrofalnych błędów, jakie zostały popełnione w związku z KPO Dla Kultury, Stowarzyszenie Reżyserów Polskich proponuje swój aktywny współudział i dialog z Ministerstwem w celu wypracowania transparentnych, jasnych i praworządnych procedur w tworzeniu przyszłych projektów tego typu.
Z poważaniem
W imieniu
Stowarzyszenia Reżyserów Polskich:
Piotr Tomaszuk
Grzegorz Kempinsky
Wojciech Konikiewicz
Analiza oparta na: Wystąpienie pokontrolne Narodowy Instytut Muzyki i Tańca – Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego – Portal Gov.pl