Ukraina. Tokarczuk i Andruchowycz gośćmi Festiwalu Brunona Schulza w Drohobyczu

Pisarze, artyści i przedstawiciele środowisk kulturalnych z Polski i Ukrainy wezmą udział w Festiwalu Druga Jesień 2026, który odbędzie się w Drohobyczu 19 i 20 listopada. Wśród uczestników będą Olga Tokarczuk i Jurij Andruchowycz.

Festiwal rozpocznie się 19 listopada, w 84. rocznicę śmierci Brunona Schulza, od tradycyjnego spotkania ekumenicznego przy Alei Pamięci w Drohobyczu – w miejscu jego zamordowania, gdzie upamiętniani są również polegli obrońcy Ukrainy. We wspólnej modlitwie wezmą udział przedstawiciele wspólnoty żydowskiej, Kościoła rzymskokatolickiego oraz Cerkwi greckokatolickiej i prawosławnej.

Następnie laureatka Nagrody Nobla Olga Tokarczuk i ukraiński pisarz Jurij Andruchowycz przeczytają fragment noweli Brunona Schulza „Druga jesień”, od której tytułu pochodzi nazwa festiwalu.

Jednym z głównych wydarzeń pierwszego dnia będzie spotkanie z polską noblistką, połączone z rozmową i czytaniem. Z Olgą Tokarczuk rozmawiać będą ukraiński poeta i tłumacz Ostap Sływynski oraz polski pisarz i animator działań międzykulturowych Krzysztof Czyżewski. Spotkanie odbędzie się w językach polskim i ukraińskim.

Znaczną część programu poświęcono doświadczeniu współczesnej wojny w Ukrainie. Pierwszego dnia festiwalu zostanie otwarta wystawa fotografii Macieja Stanika dokumentujących rosyjską agresję na Ukrainę. 

Maciej Stanik i dziennikarka Tetiana Kolesnychenko wezmą również udział w dyskusji poświęconej ich wspólnej książce „Robaków rozgryzać nie wolno”. To opowieść o codziennym życiu ludzi, których prywatny świat został naznaczony wojną, przemocą i stratą. Autorzy pokazują doświadczenie wojny z perspektywy rodzin, dzieci i osób próbujących odnaleźć się w rzeczywistości po utracie bliskich. Reportażom Kolesnychenko towarzyszą fotografie Stanika tworzące równoległą opowieść o pamięci, żałobie i próbie odbudowania życia.

Współpanelistami autorów będą Bogumiła Berdychowska, polska publicystka, historyczka i ekspertka ds. Ukrainy, a także Grzegorz Gauden, dziennikarz, były redaktor naczelny „Rzeczpospolitej”.

Osobne spotkanie zostanie poświęcone książce Karoliny Sulej „Rzeczy osobiste. Opowieść o ubraniach w obozach koncentracyjnych i zagłady”. Jego uczestnicy rozmawiać będą o prywatnych przedmiotach ofiar Zagłady, a także o doświadczeniach współczesnych ukraińskich jeńców wojennych i uchodźców.

20 listopada zaplanowano czytanie „Mesjasz. W oczekiwaniu?”. Będzie to cykl esejów mówionych poświęconych znaczeniu motywu Mesjasza w kontekście współczesnej wojny. Inspiracją do refleksji będzie obecne w życiu i twórczości Brunona Schulza oczekiwanie na Mesjasza, a także tajemnica jego zaginionej powieści noszącej taki tytuł.

W programie znalazło się również zwiedzanie Muzeum Pokoju Brunona Schulza, mieszczącego się w budynku dawnego Gimnazjum Jagiełły, z którym pisarz był związany najpierw jako uczeń, a później nauczyciel. Muzeum powstało w 2003 roku w dawnym gabinecie profesorskim Schulza.

Drugiego dnia festiwalu odbędzie się także przedpremierowy pokaz filmu dokumentalnego Anny Kuśmierczyk „Pole minowe”. Film opowiada o historii Drohobycza podczas II wojny światowej, losach jego żydowskiej, polskiej i ukraińskiej społeczności oraz współczesnym doświadczeniu miasta w warunkach rosyjskiej agresji na Ukrainę.

Program uzupełnią prezentacja „wierszosongów” Jacka Podsiadły, performans Andrija Jurkewycza „Pod ziemią, na ziemi i nad ziemią” poświęcony różnym wymiarom pamięci, oraz koncert instrumentalnego Andrew Arnautov Neo-Cinematic Quartet.

Organizatorami Drugiej Jesieni 2026 są m.in. Polonistyczne Centrum Naukowo-Informacyjne im. Igora Menioka Państwowego Uniwersytetu Pedagogicznego im. Iwana Franki w Drohobyczu, Uniwersytet Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie, Stowarzyszenie Festiwal Brunona Schulza w Lublinie oraz Fundacja „Muzeum i Festiwal Brunona Schulza” w Drohobyczu.

Bruno Schulz, polski pisarz, artysta i grafik żydowskiego pochodzenia, urodził się i przez większość życia był związany z Drohobyczem. Został zastrzelony przez niemieckiego oficera w listopadzie 1942 roku podczas niemieckiej okupacji miasta.