fot. Jerzy Wypych
Wrześniowa sesja
„Tajne Komplety w terenie” prowadzi przez trzy tematy wspólne dla Szczecina i Wrocławia: Odrę, poniemieckość i migrację. Miejscami spotkań będą Zatoń Dolna, Szczecin Dąbie, Teatr KANA oraz polsko niemieckie przejście graniczne Buk/Blankensee.
Artywizm. Sztuka, która wychodzi poza własne ramy
W 2025 roku KANA wyodrębniła Artywizm jako jedną z ważnych linii programowych. Nie był to początek nowego kierunku, lecz nazwanie praktyki od dawna obecnej w pracy Ośrodka: reagowania na zmieniającą się rzeczywistość, poszerzania perspektywy poznawczej oraz tworzenia antydyscyplinarnych metod, przestrzeni i sytuacji. Tegoroczne OKNO rozwija tę ideę w duchu praktyk postartystycznych, dla których kluczowe są proces twórczy i jego wpływ, budowanie relacji, wzbudzanie dyskusji oraz możliwość transformacji. Ważne jest przy tym tworzenie kolektywnego języka komunikacji na przecięciu tego, co społecznie żywe i artystycznie pociągające. W miejsce zamkniętych obiegów pojawiają się alianse środowisk artystycznych, naukowych, aktywistycznych i nieformalnych społeczności, a sztuka staje się sposobem wspólnego rozpoznawania rzeczywistości.
Wrześniowe „Tajne Komplety w terenie”, przygotowywane z Fundacją na Rzecz Kultury i Edukacji im. Tymoteusza Karpowicza we Wrocławiu, celowo wychodzą poza instytucjonalne centrum. Ruchomym punktem wydarzeń będzie Book Truck wrocławskiej księgarni Tajne Komplety, a ważnym elementem każdego spotkania Long Table, partycypacyjna formuła rozmowy przygotowana przez Paulę Rudź. Przy wspólnym stole nie ma uprzywilejowanego głosu eksperckiego ani konieczności dochodzenia do konsensusu. Jest natomiast przestrzeń do wypowiedzi, słuchania i współodpowiedzialności za przebieg rozmowy.
Odra, poniemieckość, migracja
Pierwszy blok odbędzie się 12 września w Zatoni Dolnej, w bezpośrednim sąsiedztwie Odry. Rzeka zostanie potraktowana jednocześnie jako ekosystem, krajobraz, przestrzeń pamięci i temat współczesnej odpowiedzialności. Dzień rozpoczną dwa oprowadzania. Edyta Bodnar zaprosi do starego sadu, gdzie opowie o dawnych odmianach drzew, dzikich roślinach i lokalnym ekosystemie, a Ryszard Matecki poprowadzi przez Dolinę Miłości, splatając historię miejsca z opowieścią o przyrodzie i dawnych mieszkańcach. W spotkaniu „Odra” Magdalena Piekarska, autorka przygotowywanej książki o rzece, oraz Filip Springer, autor „Mein Gott, jak pięknie”, przyjrzą się jej z perspektyw reporterskich i literackich. Rozmowę poprowadzi Aneta Makowska, badaczka łącząca pedagogikę, humanistykę środowiskową, sztukę i aktywizm. Istotnym kontekstem pozostanie katastrofa ekologiczna z 2022 roku. Wieczór dopełnią Long Table, koncert „Łzy Odry” Fisher Dub Project oraz słuchowisko silent disco „Domek za miastem/Lekcja ciszy” Ryszarda Mateckiego.
17 września program przeniesie się do Dąbia
Blok „Poniemieckie” wyrasta z doświadczenia czytania miejsca warstwami: poprzez obce napisy, stare kafle, przedmioty, fotografie i historie odsłaniające wcześniejsze życie miasta. O sposobach konstruowania narracji na terenach nazywanych po wojnie Ziemiami Odzyskanymi porozmawiają historyk Eryk Krasucki oraz Alan Weiss, literaturoznawca, współtwórca inicjatywy „Spod ziemi patrzy Breslau”. Spotkanie poprowadzi Paulina Stok-Stocka. Wieczór zamknie czytanie fragmentów książki Alicji Biranowskiej Kurtz „Moje powojenne Dąbie”, zbudowanej między innymi z pamiętników, wspomnień i rozmów.
Trzeci blok, 19 i 20 września, podejmie temat migracji
W Teatrze KANA Aurora Lubos pokaże „Chaos”, performance zbudowany z obrazów, dźwięków i gestów odnoszących się do doświadczenia kryzysu, przemocy i traumy. Po nim zaprezentowany zostanie dokument „Nie
przekraczając granic” Weroniki Ziółkowskiej i Zofii Białkowskiej, powstały podczas podróży na pogranicze polsko- białoruskie. Następnego dnia miejscem rozmowy stanie się przejście graniczne Buk/Blankensee. Z Anną Alboth i Mikołajem Grynbergiem uczestnicy będą rozmawiać o migracji, gościnności i wrogościnności, a także o granicach, które istnieją nie tylko na mapach. Oba spotkania poprowadzi Weronika Fibich, a wrześniową sesję zakończy Long Table.
Kuratorzy
Za koncepcję kuratorską odpowiada zespół Między Innymi Ośrodka Teatralnego KANA, tworzony przez Weronikę Fibich i Rafała Foremskiego. Ich wspólna praktyka wyrasta z doświadczenia pogranicza, pracy z pamięcią miejsca i poszukiwania takich form działania, w których sztuka pozostaje w żywej relacji z rzeczywistością społeczną.
Rafał Foremski, wychowany nad Odrą, działa na pograniczu sztuk performatywnych, Artywizmu i community art. Jest autorem cyklu „Wokół Tradycji”, archiwum pieśni kuludziom.org.pl, inicjatorem wypraw w duchu alternatywnej etnografii oraz współtwórcą kolektywu SzczODRA. W rozproszonych fragmentach kultury poszukuje relacji i kultury więzi. Od 2007 roku jest zastępcą dyrektora Ośrodka Teatralnego KANA.
Weronika Fibich, wychowana nad Odrą w przygranicznym Gryfinie/Greifenhagen, określa swoją praktykę jako antydyscyplinarną. Pracuje z materią performatywną na granicy reportażu i dokumentu, podejmując tematy pogranicza, w(y)kluczenia, (nie)pamięci, tożsamości, (gość)inności i (bio)różnorodności. Od 1998 roku pracuje w Kanie, gdzie współkuratorką linii Artywizm, Performance i Community art. Współtworzy kolektywy SzczODRA, Kobietostan i Między Innymi oraz Lokatorne, miejsce działań antydyscyplinarnych. W OKNIE ich doświadczenia spotykają się w programie, który zamiast oddzielać twórców od odbiorców, uruchamia sytuacje wspólnego działania, poznawania i rozmowy.
W październiku OKNO będzie kontynuowane wspólnie z Komuną Warszawa. Druga sesja przyjrzy się krętym ścieżkom funkcjonowania grup zaangażowanych, przejściom od wspólnoty anarchistycznej do społecznej instytucji kultury oraz pytaniom o sens sztuki partycypacyjnej i jej realną zdolność zmieniania świata.
PROGRAM WYDARZEŃ
sobota, 12 września 2026 / ODRA
Zatoń Dolna/Nieder Saathen, Gospodarstwo, Zatoń Dolna 11
14.00 Po co komu stary sad? oprowadzanie: Edyta Bodnar. Liczba miejsc ograniczona, zapisy: [email protected]
15.00 Tal der Liebe oprowadzanie: Ryszard Matecki
18.00 Odra spotkanie z Magdaleną Piekarską i Filipem Springerem, prowadzenie: Aneta Makowska
19.00 Long Table przygotowanie: Paula Rudź
20.30 „Łzy Odry” Fisher Dub Project
21.30 „Domek za miastem/Lekcja ciszy” słuchowisko silent disco Ryszarda Mateckiego na dobranoc
czwartek, 17 września 2026 / PONIEMIECKIE
Szczecin Dąbie/Altdamm, start: Klub DELTA, ul. Racławicka 10
18.00 Poniemieckie spotkanie z Erykiem Krasuckim i Alanem Weissem, prowadzenie: Paulina Stok- Stocka
19.00 Long Table przygotowanie: Paula Rudź
20.00 „Moje powojenne Dąbie” czytanie fragmentów książki Alicji Biranowskiej Kurtz
sobota, 19 września 2026 / MIGRACJA
Teatr KANA, pl. św. św. Piotra i Pawła 4/5, Szczecin
18.00 „Chaos” performance Aurory Lubos, 40 min
19.00 „Nie przekraczając granic” projekcja filmu dokumentalnego Weroniki Ziółkowskiej i Zofii Białkowskiej, 2025, 15 min
19.30 Spotkanie po wydarzeniach prowadzenie: Weronika Fibich
niedziela, 20 września 2026 /MIGRACJA
przejście graniczne Buk/Blankensee
17.00 Migracja spotkanie z Mikołajem Grynbergiem i Anną Alboth, prowadzenie: Weronika Fibich
18.00 Long Table przygotowanie: Paula Rudź
Informacje organizacyjne
Program „Tajnych Kompletów w terenie” powstaje przy aktywnym udziale Grzegorza Czekańskiego z Fundacji na Rzecz Kultury i Edukacji im. Tymoteusza Karpowicza we Wrocławiu.
Partnerzy: Fundacja na Rzecz Kultury i Edukacji im. Tymoteusza Karpowicza we Wrocławiu, Teatr Komuna Warszawa, Gospodarstwo Zatoń Dolna 11, Miejski Ośrodek Kultury w Szczecinie, Centrum Kultury i Bibliotek w Dobrej Filia w Stolcu, OPOWIEŚCI Agencja Autorska, Grupa inicjatywna Stwórzmy Park Narodowy Doliny Dolnej Odry, Stowarzyszenie MiGracja, Szczecin dla Palestyny, Kuchnia Społeczna Szczecin, Food Not Bombs, Ferment Qultury, Goleniowski Dom Kultury: Bardzo Młoda Kultura, Zachodniopomorska OFFensywa Teatralna, Instytut
Socjologii Uniwersytetu Szczecińskiego, Instytut Pedagogiki Uniwersytetu Szczecińskiego oraz Instytut Kultury Polskiej, Sztuki Społeczne.
Projekt „OKNO 2026. Praktyki postartystyczne i okolice” dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach programu Narodowego Centrum Kultury „Kultura -Interwencje. Edycja 2026”.
Ośrodek Teatralny KANA
pl. św. św. Piotra i Pawła 4/5; 70-521 Szczecin
tel.+48 91 4330388, +48 4341561
[email protected]; www.teatrkana.pl
