– Chciałabym, by mogli się Państwo spotkać ze swoimi duchami, bo wszyscy tego potrzebujemy – mówi Monika Błaszczak, choreografka spektaklu „Dziady II”, którego premiera odbędzie się 19 czerwca o godz. 20.00 w Polskim Teatrze Tańca w Poznaniu.
fot. Andrzej Grabowski / mat. teatru
W Polskim Teatrze Tańca trwają ostatnie próby przed premierą „Dziadów II” – spektaklu, który w wierny dramatycznemu pierwowzorowi sposób „przekłada” „Dziadów część II” Adama Mickiewicza na język tańca i współczesnej choreografii.
Pomysłodawczynią projektu jest choreografka i tancerka Monika Błaszczak, absolwentka New York University w dziedzinie sztuk performatywnych i Konserwatorium Muzyki i Tańca Trinity Laban w Londynie, artystka o międzynarodowym dorobku, której prace prezentowane były w takich instytucjach jak Tate Modern, Victoria and Albert Museum, Volksbühne am Rosa-Luxemburg-Platz czy The Barbican Centre.
Inspiracją dla „tanecznych Dziadów” była teoria widmologii Andre Lepeckiego, którą Błaszczak zgłębiała podczas studiów w Nowym Jorku. Zainspirowały ją zagadnienia pamięci ciała i pamięci miejsca, pamięci indywidualnej i międzypokoleniowej, szukanie odpowiedzi na pytanie, w jaki sposób przeszłość i przyszłość „nawiedzają” teraźniejszość. Zetknięcie z pracami Lepeckiego oraz własny długofalowy namysł nad obecnością „cieni” zmarłych wśród żywych i ich wpływem na życie kolejnych pokoleń pozwoliło choreografce odkryć na nowo słynny polski tekst romantyczny.
Innym źródłem, z którego czerpią „Dziady II” jest romantyczna tradycja ludowa i współczesne badania nad obecnością motywu duchów – upiorów, demonów, czarownic, martwic czy tanecznic - w kulturze. Monika Błaszczak podkresla również, że spektakl to dla niej osobista celebracja „Dziadów części drugiej”, okazja do symbolicznego spotkania z własnymi przodkami i refleksji nad historią rodzinną i łemkowską tożsamością.
Jak zaznacza dramaturżka spektaklu i badaczka Teresa Fazan, aktywnie działająca na styku nauki i sztuki „Dziady II” zachowują dramaturgiczną strukturę dramatu Mickiewicza, nawiązania do rytuału oraz fragmenty tekstu, szukając w nim gestów ciała – tych opisanych i tych, które można sobie wyobrazić. Świadomi, że „Dziady” to polski dramat– poprzez podkreślenie wątków klasowych, płciowych, a przede wszystkim indywidualnych historii postaci – starają się wydobyć uniwersalizm ludzkiego losu, zrozumiały zarówno dla polskiego odbiorcy, jak i za granicą.
Wypadkową rozmów i przenikania się wizji całego zespołu twórców są kostiumy, zaprojektowane przez Tomasza Armadę, twórcę mody cyrkularnej, kostiumografa, artystę wizualnego, uznanego przez amerykański „Vogue” za jednego z 27 najciekawszych projektantów mody na świecie. Przywołane zostaną historyczne stroje, na przykład kontusze, ubiory z różnych epok, historia mody mieszać się będzie z teraźniejszością. Najważniejszą inspiracją dla Armady były śmiertelne koszule, w których grzebano zmarłych - stały się one zresztą punktem wyjścia do współczesnego wizerunku ducha. Także wyobrażenia, co dzieje się z taka koszulą po kilku latach spędzonych pod ziemią, kiedy pojawią się ślady rozkładu i przebarwienia przypominające pleśń znajdą swoje odwierciedlenie w kostiumach zaprojetowanych przez Armadę.
Za brzmienia muzyczne w „Dziadach II” odpowiada Julek Ploski – producent muzyczny i kompozytor, twórca krajobrazów dźwiękowych, tworzący na styku muzyki elektronicznej, współczesnej i post-internetowej estetyki. Znany z audiowizualnych występów na żywo, Płoski tworzy immersyjne doświadczenia, w których muzyka splata się z autorskimi animacjami, budując narracje między cyfrowym absurdem a emocjonalną intymnością.
Autorką scenografii jest Ewelina Węgiel, multimedialna artystka o międzynarodowym doświadczeniu, której prace pokazywano m.in. na Piccadilly Circus, Manifeście 14, w Zachęcie i MSN; reżyserka i scenografka współpracująca z instytucjami w całej Europie.
Merytoryczne wsparcie zapewnił projektowi Łukasz Kozak – historyk, folklorysta i autor nagradzanych książek o wierzeniach ludowych, autor książki „Upiór. Historia naturalna”, łączący badania z nowoczesnymi formami narracji – od projektów multimedialnych po działania edukacyjne.
W spektaklu wystąpią tancerze Polskiego Teatru Tańca: Alicja Augustynek, Maksymilian Bańdo, Mateusz Bossy, Momoko Den, Julia Hnatów, Mateusz Krzysiak, Ewa Krzywicka, Luke Lamkin i Katarzyna Niżnik.
W gronie twórców i realizatorów znaleźli się także asystent kostiumografa Filip Holak, asystentki spektaklu Ewelina Cieśla i Julia Hnatów, reżyser światła Michał Stenzel i producentka Monika Zembrzycka.
Poza spektaklem premeirowym, w tym sezonie „Dziady II” zobaczymy jeszcze dwukrotnie – 20 czerwca o godz. 16.00 i 22 czerwca o godz.20.00, w ramach Festiwalu Malta.
Premiera „Dziadów II” to także niezwykłe wydarzenia towarzyszące. Jedno z nich już za nami (odbyło się 20 maja) – udział Polskiego Teatru Tańca w Trend Station na Dworcu Łódź Fabryczna, wydarzeniu łączącym modę i sztukę, promującym modę odpowiedzialną, zarówno w projektowaniu, jak i w konsumpcji. Tancerze Polskiego Teatru Tańca po raz pierwszy wystąpili wówczas w kostiumach z „Dziadów II”, wprowadzając niespodziewany element artystyczny do świata mody.
I jeszcze dwa wydarzenia przed nami – 20 czerwca od 18.00 do 22.30 zapraszamy na Dziady Club do Klubu Schron w Poznaniu, gdzie czekać będzie strefa chill i strefa fun z czterema eklektycznymi, hipnotyzującymi setami djskimi, inspirowanymi dziadami. To jedyna taka okazja, by doświadczyć spektaklu w przestrzeni teatralnej, a następnie ucieleśnić go na parkiecie. Po spektaklu 22 czerwca o godz. 21.30 proponujemy rozmowę z twórcami.
Więcej informacji o spektaklu i wydarzeniach towarzyszących premierze www.ptt-poznan.pl.