14 czerwca w sali NOSPR-u w Katowicach odbędzie się światowa premiera „The Voyage / Sawka / Skrzek / Stachura” – antywojennego widowiska wizualno-muzyczno-poetyckiego, które łączy 1202 obrazy Jana Sawki, muzykę Józefa Skrzeka oraz poezję Edwarda Stachury. To opowieść o tworzeniu, niszczeniu, uzdrowieniu i odradzaniu się.
fot. mat. organizatora
Trzech twórców, trzy języki, jedna podróż
„The Voyage” to spektakl, w którym obraz, muzyka i poezja tworzą wspólną opowieść o historii, współczesności i przyszłości. To zarazem ostatni projekt Jana Sawki, urodzonego w Zabrzu artysty, którego prace znajdziemy w ponad 60 muzeach na świecie, w tym w Museum of Modern Art w Nowym Jorku i Bibliotece Kongresu USA. Jednym z najgłośniejszych przedsięwzięć tego twórcy była instalacja sceniczna dla trasy koncertowej The Grateful Dead z okazji 25-lecia zespołu. Scenografia podróżowała z zespołem przez trzy lata.
Ostatnie materiały wizualne do „The Voyage” Jan Sawka ukończył na pięć dni przed śmiercią. Na szczęście w procesie twórczym uczestniczyła już jego córka, Hanna Maria Sawka, która współtworzyła scenariusz, a teraz jest reżyserką katowickiej premiery.
Widowisko składa się z 1202 obrazów. Artysta pracował nad nim przez 18 lat. Każdy obraz powstał na trzech osobnych panelach. Artysta użył kilku technik: akrylu, akwareli, tuszu, pasteli, markerów i kredek akwarelowych. Jan Sawka planował, że projekt będzie pokazywany jako analogowa projekcja. Miały do tego służyć wielkoformatowe slajdy wykonane ze zdjęć prac. Każdy obraz zaprojektował tak, aby płynnie przechodził w kolejny. W ten sposób miała powstać forma animacji. Dziś „The Voyage” można pokazać cyfrowo. Twórcy realizacji zachowali jednak analogowy charakter prac. Zachowali też pierwotny pomysł animacji, czyli płynne przenikanie obrazów.
Józef Skrzek – muzyczna odpowiedź na wizję Sawki
Muzykę do światowej premiery „The Voyage” stworzył Józef Skrzek – kompozytor, multiinstrumentalista, wokalista, lider SBB i jedna z najważniejszych postaci polskiej muzyki. Kompozycja Skrzeka nie jest ilustracją do obrazów Sawki. To muzyczna odpowiedź na tematy poruszane przez Sawkę: narodziny, wojnę, uzdrowienie, pamięć, stratę i odrodzenie. W sali NOPR-u zabrzmi muzyka łącząca różne języki i energie: rock progresywny, improwizację, elektronikę, brzmienia organowe, głosy solowe, chóry i instrumenty akustyczne. Wystąpią między innymi: Aga Zaryan, Elżbieta Skrzek, Karina Skrzeszewska oraz Piotr Wojtasik, Apostolis Anthimos, Steve Kindler, Mirosław Muzykant, Henryk Jan Botor, Kwintet Sonos i Chór Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach oraz Akademicki Chór Politechniki Śląskiej i sam Józef Skrzek.
Poezja Edwarda Stachury
Trzecim głosem spektaklu jest poezja Edwarda Stachury. Obecność jego tekstów w „The Voyage” wynika nie tylko z ich siły literackiej. Sawkę i Stachurę łączyła osobista relacja, wspólne doświadczenie kontrkultury oraz podobna wrażliwość na wolność, wędrówkę, kruchość człowieka i potrzebę humanizmu. Artyści podróżowali razem autostopem po Polsce, a Sawka ilustrował niemal wszystkie publikacje poezji i książki Stachury
Antywojenny spektakl o człowieku i świecie
Struktura spektaklu ma formę tryptyku. Pierwsza część, CREATION, opowiada o narodzinach ludzkości, powstawaniu kultury, aspiracjach i twórczej energii człowieka. Druga, WAR, pokazuje mroczną i destrukcyjną stronę człowieczeństwa, która przejmuje kontrolę nad światem. Trzecia, HEALING, wciąga nas w czas żałoby, leczenia ran i ponownego narodzenia po traumach.
Jan Sawka był artystą światowego formatu nie dlatego, że odniósł sukces za granicą, lecz dlatego, że od początku myślał sztuką w skali większej niż pojedyncze medium. Plakat był dla niego obrazem i komentarzem. Scenografia była przestrzenią społeczną. Malarstwo mogło stać się projekcją. Architektura – nośnikiem pamięci, światła i idei. Multimedia – sposobem mówienia o doświadczeniu człowieka. W centrum tej twórczości pozostawały wolność, sprzeciw wobec przemocy, nieufność wobec systemów władzy i wiara w sztukę jako język porozumienia. Sawka chciał wyrażać uczucia, marzenia i frustracje – czasem sam, często we współpracy z innymi artystami. W tym sensie „The Voyage” można traktować jako zwieńczenie całej jego drogi: od Zabrza, Wrocławia i Krakowa, przez Warszawę, Paryż, Nowy Jork, Los Angeles i Japonię, po projekt, który łączy obraz, dźwięk i słowo w jedną opowieść o człowieku, którą po raz pierwszy zobaczymy i usłyszymy w Katowicach.
