Gliwice. Konkurs na koncepcję Gliwickiego Kwartału Kultury

Samorząd Gliwic przygotowuje rewitalizację Ruin Teatru Victoria w ścisłym centrum i utworzenie Gliwickiego Kwartału Kultury wokół nich. W środę miasto ogłosiło konkurs na koncepcję kwartału. Ma to być otwarta, zielona przestrzeń łącząca kulturę, edukację, wypoczynek i lokalną przedsiębiorczość.

Jak przypomnieli miejscy urzędnicy, Gliwicki Kwartał Kultury ma powstać w samym centrum, między ul. Kłodnicką i Barlickiego. Znajdujące się tam obiekty i przestrzenie funkcjonują dziś w dużej mierze oddzielnie.

„Ideą projektu jest ich połączenie w spójną całość – miejsce dostępne dla mieszkańców, artystów, organizacji społecznych i środowisk kreatywnych. Kwartał obejmie także Aleję Przyjaźni oraz teren przy budynku przy ul. Barlickiego 3 wraz z dziedzińcem” - napisano w informacji.

Prace nad przygotowaniem konkursu toczyły się z udziałem Biura Urbanisty Miasta w ramach Metropolitalnej Szkoły Prototypowania – inicjatywy Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii. Była to seria sześciu praktycznych warsztatów organizowanych od maja 2025 do lipca 2026 r.

Jak zaznaczyła miejska urbanistka Agata Twardoch, poprzedzony też konsultacjami z osobami związanymi z gliwicką kulturą konkurs ma znacznie szerszy wymiar niż projekt pojedynczego budynku: dotyczy przestrzeni miejskiej i jakości życia.

„Szukamy koncepcji, która zintegruje dziś rozproszone miejsca w spójną całość, otworzy je na mieszkańców i stworzy nowe powiązania pomiędzy Aleją Przyjaźni, Ruinami Teatru Victoria, Kłodnicą i okolicznymi obiektami. Zależy nam na rozwiązaniach elastycznych, które będą mogły rozwijać się wraz z miastem i jego potrzebami” – wskazała Twardoch.

Miasto w środę zadeklarowało, że koncepcje powstałe w części studialnej konkursu mają się stać podstawą kolejnych rozmów z mieszkańcami, a zebrane opinie pomogą zaplanować dalsze inwestycje w rejonie Alei Przyjaźni i ul. Barlickiego.

Na razie miasto przygotowuje przebudowę Ruin Teatru Victoria. W ogłoszonym w grudniu ub. roku przetargu, przy szacowanej wartości zamówienia 48,6 mln zł, wpłynęły cztery oferty z cenami od blisko 62 mln zł do niespełna 86 mln zł.

Wcześniej miasto założyło, że prace powinny się rozpocząć we wrześniu 2026 r., a sala w ruinach zostanie przebudowana w perspektywie drugiej połowy 2028 r. W marcu br. samorząd zakładał przekazanie placu budowy w IV kw. br.

Wybudowany w 1890 r. gliwicki teatr był kompleksem rozrywkowym, z lokalami usługowymi, kawiarnią, hotelem, kabaretem, kinem, łaźnią i pływalnią. Obiekt był centrum życia kulturalnego miasta i siedzibą zespołów teatralnych. Pod koniec II wojny światowej został spalony. Zrujnowana sala teatralna zaczęła ponownie działać w 1996 r., miejsce stało się znów przestrzenią przedsięwzięć artystycznych.

W 2021 r. miasto powołało Centrum Kultury Victoria - z siedzibą w innym miejscu, jednak wykorzystujące ruiny. Odtąd też trwały prace koncepcyjne nad ich rewitalizacją i szerszym wykorzystaniem. W październiku 2025 r. miasto poinformowało, że inwestycja będzie prowadzona w dwóch etapach. Pierwszy obejmie przebudowę wnętrz i odbudowę konstrukcji budynku teatru. Otoczenie ruin (w tym parking, Aleja Przyjaźni i siedziba CK Victoria) oraz piwnice teatru mają zostać zaaranżowane w drugim etapie.

Rewitalizację ujęto w Wieloletniej Prognozie Finansowej Gliwic, z budżetem zmniejszonym na ostatniej sesji Rady Miasta w 2025 r. z początkowych 152 mln zł do 111,9 mln zł. Miasto deklarowało też starania o dofinansowanie z funduszy unijnych (w instrumencie Zintegrowanych Inwestycji Terytorialnych - ZIT).

Realizacja całego Gliwickiego Kwartału Kultury, którego szacunkowe koszty będzie można określić po konkursie, planowana jest po 2028 r.

Obecnie Ruiny Teatru Victoria mogą być wykorzystywane w ograniczonym stopniu od wiosny do późnego lata (w tym roku planowo do końca września). Do użytku dopuszczony jest parter z salą mieszczącą do 300 osób.