Zapraszamy na wykład i prezentację Dariusza Kosińskiego pt. „Einstein, aborcja i płacz Mefista. Pierwszy „Faust” Jerzego Grotowskiego (Poznań, 1960)” w ramach Otwartego Uniwersytetu Poszukiwań.
fot. mat. teatru
Dariusz Kosiński jest profesorem Wydziału Polonistyki Uniwersytetu Jagiellońskiego, od roku 2019 w Instytucie Glottodydaktyki Polonistycznej. Stworzył projekt badań nad awangardą teatralną Europy Środkowo-Wschodniej „Odzyskana Awangarda”. Od roku 2014 wraz z prof. Wojciechem Dudzikiem jest redaktorem naczelnym internetowej Encyklopedii Teatru Polskiego. Od 2016 stale współpracuje jako krytyk teatralny z „Tygodnikiem Powszechnym”. W latach 2017–2020 kierował projektem badawczym „Zmiana ustawienia. Polska scenografia teatralna i społeczna XX i XXI wieku”. W roku 2020 założył z Katarzyną Woźniak „żywosłowie. wydawnictwo”, którego jest dyrektorem programowym i redaktorem. Wydał ostatnio książkę „Grot Fausta. Faustyczne dzieje teatru Jerzego Grotowskiego” (2025).
10.04.2026, 18:00
Czytelnia im. Ludwika Flaszena Instytutu Grotowskiego
Czas trwania: 90 minut
Wstęp wolny, obowiązuje rezerwacja bezpłatnej wejściówki
„Faust wg J.W. Goethego” to pełny tytuł jedynego przedstawienia, jakie Jerzy Grotowski jako dyrektor Teatru 13 Rzędów zrealizował poza swoim opolskim zespołem. Jego premiera odbyła się 13 kwietnia 1960 roku w Teatrze Polskim w Poznaniu. Długo zapomniane i lekceważone (także przez samego reżysera) należy do tych wczesnych przedstawień reżysera, które ukazują zupełnie inne oblicze jego teatru – zaangażowanego we współczesność, drapieżnego, opartego na wyrazistych i prowokacyjnych konceptach dramaturgicznych i inscenizacyjnych. Meyerholdowska maszyna do grania, elektroniczne zwierzęta i dziecko z próbówki. Faust jako Einstein. Małgorzata dokonująca aborcji. Mefisto jako alter ego Fausta płaczące nad swoim umarłym ja. Zamiast teatru ubogiego i Syna Człowieczego – awangardowe widowisko zanurzone we współczesności i współczesność atakujące.
Dzięki niewykorzystywanym wcześniej materiałom – egzemplarzom teatralnym, zdjęciom i recenzjom – możliwa jest rekonstrukcja najważniejszych elementów tej niezwykłej inscenizacji. Oczywiście niepełna, pozostawiająca całkiem sporo zagadek – ale tym bardziej frapująca jako rodzaj historycznoteatralnego dochodzenia. Jego celem jest nie tylko jak najpełniejsze odtworzenie inscenizacji sprzed sześćdziesięciu sześciu lat, ale także otwarcie innych od dotychczasowych kierunków interpretacji dzieła i drogi Grotowskiego.
Ukazujący efekty tego dochodzenia wykład jest też prezentacją wydanej przez Instytut Teatralny im. Zbigniewa Raszewskiego książki Dariusza Kosińskiego „Grot Fausta. Faustyczne dzieje teatru Jerzego Grotowskiego”. Przedstawia ona alternatywny obraz twórczości teatralnej Grotowskiego przez szczegółowy opis i analizę inscenizacji opartych na micie Fausta (poza poznańską, „Tragiczne dzieje doktora Fausta” według Christophera Marlowe’a w Teatrze-Laboratorium 13 Rzędów, 23 kwietnia 1963) oraz reinterpretację innych przedstawień (zwłaszcza „Apocalypsis cum figuris”).
