„Czarownice z Salem” Arthura Millera w reż. Tomasza Fryzła w Teatrze Polskim w Warszawie. Pisze Tomasz Miłkowski w „Przeglądzie”.
Dramat Arthura Millera cieszy się zasłużoną sławą – autor poddał w nim wiwisekcji szaleństwo fanatyzmu, ukazał mechanizm wrogości, jaką od wieków każda wspólnota żywiła wobec obcych czy odszczepieńców. Posłużył się przy tym prawdziwą historią z Salem z 1692 r., kiedy tamtejsza władza rozpętała walkę z czarownicami, choć tak naprawdę chodziło o prawo własności ziemi. Pisarz potraktował te wydarzenia jako model starcia swoich i obcych, mający w tle histerię antykomunistyczną w USA i poczynania komisji senatora McCarthy'ego, która tropiła nowe czarownice – komunistów i domniemanych komunistów. Powstał więc utwór uniwersalny, pobudzający do refleksji nad naszą współczesnością.
Spektakl Tomasza Fryzła w Teatrze Polskim krąży wokół tych porównań, choć nie ucieka się do łatwych aktualizacji. Rzecz toczy się w imponującej scenografii Anny Oramus. Na scenie ogromną przestrzeń zajmuje amfiteatr, nad którego centrum lewituje ciało córki pastora, Betty Parris (Dorota Bzdyla). Amfiteatr czasem obraca się majestatycznie, aby ukazać swoje mury i czeluście. Część akcji przenosi się na wybieg, bliżej publiczności. W tej budzącej respekt przestrzeni rozgrywa się opowieść o postępującym szaleństwie i zimnej logice raz uruchomionego odwetu – nawet ci, którzy poniewczasie dostrzegają, tak jak pastor Hale (Modest Ruciński ukazuje przemianę duchową bohatera), błędy w uporczywym polowaniu na winnych, nie mogą znaleźć sposobu zatrzymania tego mechanizmu.
Koło zamachowe przemocy jest osią spektaklu, w którym toczy się walka o prawdę i godność. Przewodzi tej walce Rebecca Nurse (pomnikowa Grażyna Barszczewska), szanowana, co nie uchroni jej przed śmiercią, tak jak wielu innych oskarżonych przez „opętane” dziewczyny, którym przewodzi bezwzględna Abigail (mocna rola Irminy Liszkowskiej). Nie uchroni też Johna Proctora (zagranego przejmująco przez Maksymiliana Rogackiego), który nie chce się wyrzec prawa do dobrego imienia.