Warszawa. Min. Cienkowska: kultura jest dla państwa tym, czym układ odpornościowy dla organizmu

Kultura jest dla państwa tym, czym układ odpornościowy dla organizmu – uczy rozpoznawania sensów, odczytywania symboli, rozumienia konfliktów – powiedziała we wtorek w Warszawie podczas Europejskiego Forum Nowych Idei (EFNI Wiosna 2026) szefowa MKiDN Marta Cienkowska.

W wystąpieniu wprowadzającym do panelu „Kultura – infrastruktura krytyczna współczesnego państwa” Cienkowska zauważyła, że „gdy myślimy o infrastrukturze krytycznej państwa mamy zwykle na myśli energię, transport, zasoby naturalne”. Ale - jak dodała - to obraz niepełny.

- Państwo bowiem nie popada w kryzys dopiero wtedy, gdy przestaje lecieć woda w kranie, zgaśnie światło. To dzieje się prędzej. Rozpad państwa zaczyna się od wypaczania wspólnych znaczeń, zawłaszczenia symboli, skłócenia wspólnoty. Zaczyna się od konfliktu pamięci, od wypaczania lub niszczenia kultury, która jest fundamentem naszej tożsamości. Kultura nie jest ozdobą państwa, ale jednym z istotnych składników jego infrastruktury bezpieczeństwa, bo kultura ma moc utrzymywania wspólnoty - podkreśliła Cienkowska.

Oceniła, że „kultura jest dla państwa tym, czym układ odpornościowy dla organizmu”. - Kultura buduje odporność społeczną, bo daje wspólnocie umiejętność określenia rzeczywistości, nazywania świata. Uczy rozpoznawania sensów, odczytywania symboli, rozumienia konfliktów. Daje zasób wspólnych odniesień, dzięki którym łatwiej i pewniej rozpoznajemy nasze od obcego, każe nam zadawać pytania - zaznaczyła.

Dodała, że „państwo, które nie pozostawia przestrzeni dla najważniejszych pytań, generuje po prostu pustkę”. - Pustkę, którą bardzo szybko wypełnia napędzany ignorancją strach, cynizm albo po prostu cudza narracja. Kultura dla państwa jest tym, czym beton dla cegieł. Jest po prostu spoiwem konstrukcji - powiedziała szefowa resortu kultury.

Zdaniem Cienkowskiej „nowoczesne państwo musi chronić granice i własne zasoby”. - Ale jeśli chce przetrwać nawet największy kryzys, musi umieć chronić wspólną wyobraźnię i Inwestując wcześniej w pamięć, w język, w symbole, zdolność rozumienia świata i siebie nawzajem - podsumowała.

W ocenie marszałek Senatu Małgorzaty Kidawy-Błońskiej, żeby o kulturze mówić na poważnie i żeby kultura nie była tylko dodatkiem do naszego życia, musimy traktować artystów tak, jak przedstawicieli wszystkich innych branż.

- Jeżeli mówimy, że musimy przygotowywać się na ciężkie i niebezpieczne czasy, to bez kultury my tych czasów nie przetrwamy. Może będziemy mieli bardzo bezpieczne mury, będziemy mieli bardzo dużo czołgów, ale nie będzie tego, co jest najważniejsze. Nie będzie wspólnoty i ducha. Jeżeli tego nie będzie, to po co nam czołgi? Po co prowadzić wojny, jeśli nie o kulturę - pytała Kidawa-Błońska.

Wiceminister spraw zagranicznych Marcin Bosacki podkreślił, że rola kultury jest kluczowa dla wygrania wojny cywilizacyjnej.

- Europa, cywilizacja Zachodu, jest w tej chwili atakowana najróżniejszymi środkami - od politycznych, przez propagandowe, po popkulturowe i dezinformacyjne, z co najmniej dwóch stron. (...) Rosjanie, ale też część środowiska MAGA (Make America Great Again - PAP) wtłaczają dużej części Europejczyków, nie tylko Polaków, że wolność oznacza degenerację, że demokracja oznacza bezwład i nieumiejętność podejmowania decyzji, że znaczenie jednostki prowadzi do nieuchronnego rozwodu z tożsamością. To jest absurdalne, ale to działa. My musimy temu przeciwdziałać. Rola kultury jest tu absolutnie kluczowa - zaznaczył.

Prezes Totalizatora Sportowego, Beata Stelmach, zwróciła uwagę, że w kontekście kultury trzeba rozmawiać o pieniądzach, bo tych pieniędzy zawsze będzie za mało. Oceniła, że mamy obowiązek wspierać finansowo wartości, które pozwolą społeczeństwu i państwu przetrwać kolejne stulecia.

Dyrektorka Zamku Królewskiego w Warszawie, prof. Małgorzata Omilanowska, wskazała, że kulturze potrzebne są nie tylko pieniądze, ale także zmiany w prawie, w ustawodawstwie, które spowodują, że artyści będą czuli się bardziej bezpiecznie, a mecenasi kultury będą mieć łatwiejszą działalność.

Druga edycja EFNI Wiosna, specjalnej odsłony Europejskiego Forum Nowych Idei, organizowanego przez Konfederację Lewiatan, potrwa do środy. Tegoroczne wydarzenie odbywa się pod hasłem „Wyzwolić potencjał, zbudować jutro” i jest poświęcone promocji Polski oraz budowaniu jej wizerunku na arenie międzynarodowej.

Polska Agencja Prasowa jest partnerem medialnym wydarzenia.