Stowarzyszenie Reżyserów Polskich wystosowało list otwarty do ministra Macieja Wróbla, sekretarza stanu w Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego, dotyczący realizacji inwestycji A2.5.1 KPO dla Kultury oraz odpowiedzi na interpelację nr 14020.
Szanowny Panie Ministrze,
działając w imieniu Stowarzyszenia Reżyserów Polskich, zwracamy się do Pana w związku z poważnymi wątpliwościami dotyczącymi realizacji inwestycji A2.5.1 KPO dla Kultury, w szczególności treści odpowiedzi udzielonej na interpelację nr 14020 posłanek Darii Gosek-Popiołek i Doroty Olko.
Napływające do Stowarzyszenia sygnały od wnioskodawców wskazują na potrzebę doprecyzowania podstaw rewizji tej inwestycji w oficjalnej odpowiedzi na interpelację.
Primo, w odpowiedzi wskazano, że wskaźniki A3L i A4L zostały osiągnięte i przekroczone, mimo iż proces kontraktacji nadal trwa. W tej sytuacji niezrozumiałe pozostaje zakwalifikowanie inwestycji A2.5.1 w projekcie decyzji Rady UE jako wygaszanej z powodu „braku popytu”, przy jednoczesnej skali odrzuceń sięgającej ok. 80% oraz licznych odwołaniach i skargach do sądów administracyjnych, w tym skargach na regulamin konkursu. Okoliczności te wskazują raczej na problem konstrukcji kryteriów lub procedury oceny niż na brak popytu. W odpowiedzi nie przedstawiono jednak żadnych analiz ani działań zmierzających do zidentyfikowania tych przyczyn przed zakomunikowaniem Komisji Europejskiej konieczności rewizji inwestycji.
Secundo, zastosowanie pojęcia „braku popytu” ma charakter nieadekwatny. „Lack of demand” jest kategorią makroekonomiczną, odnoszącą się do nieskuteczności inwestycji w warunkach rynkowych, a nie do rezultatów administracyjnej procedury selekcji wniosków. Niespełnienie kryteriów przez znaczną część projektów stanowi przesłankę do audytu kryteriów i procedur, a nie do wygaszania inwestycji, zwłaszcza przy istotnym niewykorzystaniu dostępnej alokacji finansowej. Przy jednoczesnym osiągnięciu i przekroczeniu wskaźników A3L i A4L brak jest systemowej podstawy do stwierdzenia „braku popytu” w rozumieniu mechanizmu KPO.
Tertio, odpowiedź dotycząca decyzji o rewizji inwestycji A2.5.1 pozostaje niewyczerpująca i niespójna. Wskazano, że decyzja o przystąpieniu do rewizji zapadła po pierwszej ocenie drugiego naboru, pomijając fakt wcześniejszego, stopniowego obniżania wskaźników i alokacji w toku kolejnych rewizji KPO. Ponadto, wobec ogłoszenia wyników II naboru 25 sierpnia 2025 r. oraz faktu, że projekt IV rewizji KPO był opiniowany przez Komitet Monitorujący KPO już w dniach 11–18 września 2025 r., a następnie przyjęty przez Radę Ministrów 23 września 2025 r., brak jest informacji, czy i na jakim etapie – poprzedzającym opracowanie projektu rewizji – przeanalizowano skalę odrzuceń, debatę publiczną, sygnały medialne oraz fakt wniesienia odwołań i skarg do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Jeżeli taka analiza została przeprowadzona, wnosimy o wskazanie dokumentu, w którym ją ujęto, wraz z przedstawieniem wynikających z niej wniosków.
W związku z powyższym, działając jako reprezentacja środowiska twórców, wnosimy o uzupełnienie odpowiedzi na interpelację nr 14020 poprzez wskazanie analiz i dokumentów stanowiących podstawę przekazania Komisji Europejskiej informacji o „braku popytu” w inwestycji A2.5.1, wraz z określeniem etapu, organu i trybu dokonania tej oceny, mając na uwadze, że procedura nie może prowadzić do skutków naruszających cel i sens regulacji KPO, a względy organizacyjne administracji nie mogą zastępować rzetelnej oceny realizacji tej inwestycji.
Z poważaniem,
w imieniu Stowarzyszenia Reżyserów Polskich
Aleksandra Ewelina Semeniuk
Piotr Tomaszuk
Grzegorz Kempinsky
Tadeusz Deszkiewicz
Wojciech Konikiewicz