„Niezidentyfikowane szczątki ludzkie i prawdziwa natura miłości” Brada Frasera w reż. Jarosława Tumidajskiego w Collegium Nobilium. Pisze Piotr Zaremba w „Sieci”.
fot. Bartek Warzecha
„Niezidentyfikowane szczątki ludzkie i prawdziwa natura miłości” – ten spektakl studentów Akademii Teatralnej może się wydać wulgarny. Tak naprawdę jednak, jak wiele współczesnych dramatów, zadaje fundamentalne pytanie: mamy swobodę seksualną, ale ona często zamiast szczęścia przynosi młodym ludziom alienację.
Lubię przedstawienia Collegium Nobilium w Akademii Teatralnej, ale dawno nie trafiłem tam na coś równie ciekawego. Jarosław Tumidajski sięgnął po sztukę Kanadyjczyka Brada Frasera. W 1998 r. wystawił ją w warszawskim Teatrze Dramatycznym Grzegorz Jarzyna. Wtedy była nowością, pokazywała świat młodzieży sypiającej z kim popadnie, homo- lub raczej biseksualnej; gdzieś nad tekstem wisiało złowrogie widmo AIDS. Grali m.in. Magdalena Cielecka, Małgorzata Kożuchowska, Marcin Dorociński i Aleksandra Konieczna. Od 2004 r. nie grano tego dramatu w Polsce. Z pewnością co do natury obyczajów dotyczy on nadal niemałych środowisk: i w Kanadzie, i u nas.
Reżyser, którego inscenizacje wydają mi się na ogół celne, bo oddające myśli autorów, nawet tę sztukę odrobinę udrastycznił. Na premierze spotkałem aktora, który grał w wersji Jarzyny.
– Myśmy to jednak przedstawiali w ubraniach – powiedział.
W wersji z AT kilkukrotnie markuje się akty seksualne, aktorzy się obnażają. Ktoś mógłby uznać ten spektakl za symbol natarczywej „nowoczesnej” estetyki. Podczas finału przedstawiono nam jako część ekipy „koordynatorkę scen intymnych”. Choć tak naprawdę w tych obrazkach życia erotycznego była umowność.
Odnotujmy także dość obsceniczny, acz zgodny z realiami, język. Ekspansywny David uważa się za „pedała”, ale sypia też z kobietami. Jego przyjaciel Bernie sypia z nim, ale ma żonę. Klejący się do Davida Kane i przyjaciółka Davida Candy nie są pewni swojej orientacji. Właściwie tylko barman Robert jest konsekwentnie heteroseksualny, ale za to porzucił żonę i dziecko. Benita odprawia dziwne eksperymenty na ludziach i opowiada miejskie legendy o seryjnych mordercach.
Wszystko to pokazuje nam się nie w aurze błogosławionej wolności, lecz pogubienia, frustracji, goryczy. Z programu teatralnego dowiaduję się, że to o ludziach, którzy nie potrafią kochać. Ale dlaczego nie potrafią? Mamy świat, w którym seksualne wyzwolenie, może i nieuchronne, nie prowadzi do szczęścia. Mógłbym się posunąć dalej. Pojawia się wątek kryminalny. On mógłby wskazywać na wniosek: nieuporządkowane życie może prowadzić nawet do zbrodni. Brzmi to dziwnie konserwatywnie. Ja nikomu takiej wymowy nie będę narzucać. Ale warto się zastanowić.
Grane jest to z pełnym wyczuciem umowności teatralnej formy, która jednak ani przez moment nie zaciera ludzkich sensów i fabularnej precyzji. W finale pojawia się nieco zdawkowy, ale mimo wszystko cień nadziei. Ma nim być postawienie nie na szukanie coraz to nowych doznań, lecz na lojalność, empatię, dobroć. To przedstawienie dyplomowe i studenci trzeciego roku ten egzamin zdają.
Dominuje, zgodnie z tekstem, bezczelny, acz niepozbawiony wrażliwości, David Jakuba Jaskólskiego. Świetna jest dziwaczna, charyzmatyczna Benita Gabrieli Kowalewskiej. Wiele uroku wnoszą do tej historii Kane Jana Scardiny, Candy Antoniny Kozakoszczak i zwodzona przez nią delikatna lesbijka Jerri Julii Trzaskalik. Oskar Siegel jako Bernie niesie z sobą przeczucie prawdziwej tragedii. Dopełnia panoramy Robert Michała Brzozowskiego. Są dobrze prowadzeni przez reżysera i próbują bronić swoich bohaterów. A ja się zastanawiam nad cywilizacyjnym sensem tej opowieści.
