W nocy z 18 na 19 listopada o godz. 0:25, TVP Kultura wyemituje premierowo pełnometrażowy film dokumentalny „Łódź Kaliska. Klasycy absurdu” w reżyserii Sławomira Grünberga. Widzowie, dla których pora emisji nie jest komfortowa, zdecydowanie powinni rozważyć możliwość nagrania programu i obejrzenia go w dogodnym terminie. To bowiem jedna z dwóch okazji, by zobaczyć w telewizji wyjątkowy portret formacji, która niewątpliwie wpisała się w historię polskiej sztuki współczesnej.
fot. mat. teatru
Legendarna grupa artystyczna Łódź Kaliska powstała w 1979 roku. Na początku tworzyli ją Marek Janiak, Andrzej Kwietniewski (do 2010), Adam Rzepecki, Andrzej Wielogórski (Makary) oraz Andrzej Świetlik. W 2007 roku do grupy dołączył Sławek Bit. Premiera nabiera szczególnego znaczenia w związku z niedawnym odejściem Andrzeja Świetlika. Jego głos, obecny w filmowych archiwaliach, wybrzmiewa dziś jeszcze mocniej — seans staje się nie tylko spotkaniem ze sztuką Łodzi Kaliskiej, lecz także symbolicznym pożegnaniem z artystą, który współtworzył jej tożsamość przez ponad cztery dekady.
Film opiera się na niezwykle bogatych, często niepublikowanych wcześniej, materiałach archiwalnych — fotograficznych i filmowych — obejmujących 44 lata działalności grupy, oraz na współczesnych wywiadach z jej członkami. Reżyser, wielokrotnie nagradzany dokumentalista i laureat nagrody Emmy, buduje szczery, wielowarstwowy portret artystów, których twórcza odwaga i ironiczny komentarz społeczny stały się ich znakiem rozpoznawczym.
W dokumencie głos zabierają również wybitne znawczynie sztuki: dr hab. Anda Rottenberg, prof. Maria Poprzęcka i prof. dr hab. Ewa Nowina-Sroczyńska, a całość dopełniają oryginalne animacje stworzone przez Kat Garstkę.
– Wydawało mi się, że śledząc działalność artystyczną Łodzi Kaliskiej przez ponad 40 lat, mam dobry wgląd w to, co oni stworzyli. Okazało się jednak, że myliłem się, gdyż istnienia niektórych prac w ogóle nie byłem świadomy, a inne znałem zaledwie powierzchownie – przyznaje reżyser Sławomir Grünberg.
To właśnie ogromny dorobek artystyczny grupy stał się impulsem do stworzenia filmu.
– Pomysł zrealizowania filmu dokumentalnego o grupie artystycznej Łódź Kaliska przyszedł nijako w sposób naturalny. Ponieważ 44 lata działalności artystycznej to bardzo długi czas, w którym powstało wiele cykli prac grupy, postanowiłem dla uporządkowania chronologicznego, jak również dla wprowadzenia większej rzeszy publiczności w »klimat« Łodzi Kaliskiej, przedstawić ich historię w filmie – podkreśla przyjaciel grupy artystycznej oraz kolekcjoner dzieł Łodzi Kaliskiej, a także właściciel firmy MAX WELT ENTERTAINMENT, Jacek Franasik.
Krytyczka sztuki i publicystka, Monika Małkowska dodaje: - Dorobek Łodzi Kaliskiej należy już do narodowego kanonu. I przede wszystkim jest to sztuka o nas, o Polakach, w Polsce i o Polsce, dla Polaków.
Producentem filmu „Łódź Kaliska. Klasycy absurdu” jest Fundacja LOGTV Films Polska, w koprodukcji z MAX WELT ENTERTAINMENT, EC1 Łódź – Miasto Kultury oraz Kantor Sztuki i LOGTV Ltd. Dokument prezentowany był na licznych pokazach specjalnych i prestiżowych festiwalach, m.in. na 63. Krakowskim Festiwalu Filmowym, 27. Festiwalu Szekspirowskim w Gdańsku, 17. BNP Paribas Dwa Brzegi w Kazimierzu Dolnym oraz 12. Międzynarodowym Festiwalu Filmowym HOMMAGE À KIEŚLOWSKI w Sokołowsku.
Film jest nie tylko świadectwem fenomenu Łodzi Kaliskiej, lecz także wzruszającym hołdem dla Andrzeja Świetlika — okazją, by raz jeszcze wsłuchać się w jego głos i spojrzeć na świat przez jego obiektyw.
Emisja: TVP Kultura — środa, 19 XI 2025, godz. 0:25