W roku 2026 mija 30 lat od mojego (dobrowolnego, nikt mnie nie wyganiał) rozstania z Teatrem Lubuskim w Zielonej Górze – po pięcioletnim dyrektorowaniu. Czas pokazał, że był to szczęśliwy czas dla obu stron. W moim życiu zawodowym był to – jak się okazuje – okres najszczęśliwszy („ten szczęsny czas!”), a w dziejach teatru – określony jest mianem „la belle epoque”. To określenie znalazło się zresztą w tytule skromnego wydawnictwa, które jest przedmiotem niniejszej informacji: „La belle époque Teatru Lubuskiego (1991-1996). Mały słownik biograficzny (wspomnienia byłego dyrektora)”.
fot. mat. własne
Tamta epoka powraca do mnie nieodparcie niczym smak proustowskiej magdalenki. Wraca pamięcią i wdzięcznością – wspomnieniami i wspominkami ludzi, z którymi tworzyliśmy tamte 50 premier i 2000 spektakli (na miejscu i w objeździe). Wdzięczna pamięć dla tych kolorowych (niekiedy niezwykle kolorowych!) postaci uporczywie daje znać o sobie i domaga się trwałego zapisu.
Gościnnym i unikalnym w skali całego kraju miejscem dla tego rodzaju teatralnych powrotów, gromadzącym wszelkie ślady, przejawy teatralnej aktywności i pasji jest portal internetowy e-teatr. Dlatego przez lata minione od tamtego „szczęsnego” i „belle” okresu w materiałach nadsyłanych na adres portalu powstała cała galeria zielonogórskich postaci oddanych swojemu teatrowi („namnożyło się tych postaci!”).
Toteż, kiedy Towarzystwo Miłośników Zielonej Góry – WINNICA jesienią 2025 roku ogłosiło kolejną edycję Konkursu Literackiego o Tematyce Zielonogórskiej, nadarzyła się znakomita okazja, aby teatralne postaci z tamtego okresu przemówiły, aby wierna zielonogórska publiczność mogła usłyszeć je raz jeszcze. Wielu spośród z nich już odeszło a WINNICA dała im szansę przemówić raz jeszcze. Tak narodził się zamysł tej teatralnej miniatury, „teatralnego cacka”, czyli wysłanego na konkurs małego słowniczka biograficznego Teatru Lubuskiego w Zielonej Górze z okresu belle epoque, czyli lat 1991-1996. I wtedy niezawodnym źródłem, trwałym zasobem, z którego można było czerpać – aby oddać głos teatralnym postaciom – okazał się właśnie portal e-teatr.
Konkurs WINNICY miał swoje ramy i ograniczenia, określające limit znaków użytych w nadesłanej pracy, ograniczoną ilość stron. Trzeba było (z bólem serca) robić skróty, przycinać pełną wersje tekstów zamieszczonych wcześniej na stronie internetowej. To miniaturowe - jak na bogactwo tematu, wspomnień i przytaczanych anegdot - wydawnictwo oparte jest na tej uskromnionej objętości tekstu, ale został on wzbogacony o archiwalne fotografie i odsyłacze do pełnej wersji wspomnień, czyli linki internetowe do wersji źródłowych zamieszczonych na portalu e-teatr.
Na całość słowniczka składa się 25 biograficznych haseł. Oto kilka z nich: Krystyna Polcyn – Księgowa Tysiąclecia, Tomasz Karasiński – arbiter elegantiarum TL, Tatiana Kołodziejska – Antygona z piorunami, Janusz Młyński – na wieki wieków amant, Garderobiana Indira Gandhi, Sławomir Krzywiźniak – do tańca i do różańca, Jerzy Kamiński „Kamino” – król montażystów, Jerzy Glapa – Poliklinik i Tybetańczycy.
fot. Arkadiusz Gacparski
Wielką wartością „teatralnego cacka” są, pozostające w archiwum Teatru, portretowe karykatury bohaterów większości biogramów. Autorem karykatur był Arkadiusz Gacparski (1962-2013) - urodzony w Szczecinie i z tym miastem związany rysownik, karykaturzysta, ilustrator książek, scenograf teatralny. W Teatrze Lubuskim przygotował w omawianym okresie scenografie do dwóch spektakli lalkowych: „Książę Portugalii” w reżyserii Adama Opatowicza (prem. 4 XII 1993) oraz „Pan Twardowski” w reżyserii Jerzego Lamenty (prem. 24 IV 1994).
Kluczem do przywołanych w wydawnictwie wspomnień jest przekonanie autora, że ich bohaterowie – jak wszyscy ludzie teatru – „przetrwają w anegdocie”, w przekazywanej ludzkim językiem z ust do ust opowieści. Dlatego obok ich rzeczywistych nazwisk przywołane są ich teatralne przydomki, które są rodzynkami trwale już z nimi związanych anegdot: Księgowa Tysiąclecia, Indira Gandhi, Kamino, Batory, całego zespołu – Żaroodporni, itd.
Wydawcą teatralnego cacka jest Stowarzyszenie Teatr Na Pustej Podłodze pamięci Tadeusza Łomnickiego. Wielki aktor był mistrzem i nauczycielem autora tego słowniczka biograficznego, jego przewodnikiem artystycznym na zielonogórskiej dyrekcji.
Graficzny kształt (i urodę!) wydawnictwu nadała pani Małgorzata Pawłowska (studio graficzne Ling Brett).
