Polany Śmierci w okolicach Starego Grodkowa, Malerzowic Wielkich i Barutu są ważnymi miejscami pamięci o żołnierzach polskiego podziemia niepodległościowego działających w konspiracji po II wojnie światowej. To właśnie tam we wrześniu 1946 roku rozegrała się jedna z najbardziej brutalnych zbrodni wymierzonych w Polaków stawiających opór sowieckiemu okupantowi. Zamordowanie przez funkcjonariuszy UB i NKWD około stu żołnierzy Narodowych Sił Zbrojnych to druga po Obławie Augustowskiej największa masowa zbrodnia komunistyczna w powojennej Polsce.
fot. mat. teatru
Ofiarami byli żołnierze zgrupowania partyzanckiego kpt. Henryka Flamego ps. „Bartek". Zdecydowana większość z nich pochodziła ze Śląska Cieszyńskiego i Żywiecczyzny. Przez dziesięciolecia pamięć o zamordowanych pozostawała w dużej mierze przemilczana. Przełom nastąpił wiosną 2016 roku, gdy w lesie niedaleko Starego Grodkowa odkryto i ekshumowano pierwsze szczątki ofiar. Dziś znajduje się tam okazały pomnik.
80. rocznica tamtej zbrodni jest szczególną okazją, aby przywracać pamięć o tych, którzy – jak podkreślają organizatorzy – pozostali wierni idei niepodległej Polski.
Do udziału w uroczystościach zaprasza zastępca Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej dr hab. Karol Polejowski. Obchody odbędą się pod patronatem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej dr. Karola Nawrockiego. Organizację uroczystości wspierają gminy Łambinowice, Skoroszyce i Grodków oraz Nadleśnictwo Tułowice.
Pierwsza część uroczystości rozpocznie się 12 września o godz. 11.00 na Polanie Śmierci w pobliżu Starego Grodkowa. W intencji zamordowanych żołnierzy odprawiona zostanie polowa Msza święta. Następnie odbędą się uroczystości państwowe. W programie przewidziano odśpiewanie hymnu Rzeczypospolitej Polskiej i podniesienie flagi państwowej na maszt, wystąpienia okolicznościowe, apel pamięci oraz salwę honorową. Uroczystości zakończy złożenie kwiatów i zapalenie zniczy.
Druga część obchodów rozpocznie się o godz. 14.45 na Polanie Śmierci w pobliżu Malerzowic Wielkich. W miejscu pamięci odbędzie się uroczystość poświęcona ofiarom zbrodni. Zaplanowano wystąpienia okolicznościowe, złożenie kwiatów oraz zapalenie zniczy.
– Po latach przemilczenia przywracamy pamięć o ofiarach i oddajemy należny hołd tym, którzy pozostali wierni idei niepodległej Polski – podkreślają organizatorzy z Delegatury IPN w Opolu.
Kontynuacją obchodów 80. rocznicy zgładzenia żołnierzy NSZ będzie pokaz sztuki teatralnej pt. „Wyklęci. Korona i zdrada" w reżyserii pochodzącego z Opolszczyzny Tomasza Antoniego Żaka, w wykonaniu aktorów Teatru Nie Teraz. To nie pierwszy raz, gdy ta grupa teatralna mierzy się z tematem powojennego podziemia antykomunistycznego. Spektakl poświęcony tej sprawie TNT stworzył 25 lat temu. Jak podkreśla reżyser Tomasz A. Żak, był to pierwszy w Polsce spektakl o Żołnierzach Wyklętych.
– Później było przedstawienie „Wyklęci", a teraz niejako tegoż ciąg dalszy, poprzez który chcemy zrozumieć istotę polskiej tożsamości, której symbolem przez wieki była korona nad głową Białego Orła i wieńczący tę koronę znak krzyża – wyjaśniał Tomasz A. Żak w rozmowie udzielonej dla portalu pch24.pl. – Nasza opowieść idzie jednak dalej niż do czasów sowieckiej eksterminacji i ubeckich katowni, dalej niż do zmian roku 1956, czy nawet tych z roku 1981 i 1989. Interesuje nas los Wyklętych w wieku XXI, interesuje nas to, co Polacy mogą zrobić np. za lat dziesięć z pamięcią korony króla Chrobrego, co mogą zrobić z wiarą w Boga w Trójcy Jedynego.
Zaplanowano dwa pokazy sztuki pt. „Wyklęci. Korona i zdrada". Pierwszy, przedpremierowy, w piątek 18 września w Nyskim Domu Kultury. Początek o godz. 19:46 (bilety do nabycia w Nyskim Domu Kultury). Natomiast premierowa prezentacja odbędzie się dzień później, 19 września na Polanie Śmierci k. Starego Grodkowa. Początek o godz. 17:30. Wstęp wolny.
Na Polanie Śmierci koło Starego Grodkowa regularnie organizowane są wydarzenia patriotyczne.
