UTOPIA. Laboratorium Idei i Form to nowa inicjatywa Centrum Kultury w Lublinie – przestrzeń dla odważnej myśli, eksperymentujących praktyk artystycznych i działań przekraczających gatunkowe granice. Kierunek tej inicjatywy wyznacza publikowany poniżej manifest, będący zaproszeniem do wspólnego tworzenia miejsca wolności, różnorodności i twórczej odwagi.
fot. mat. organizatora
UTOPIA to nowe miejsce w Lublinie poświęcone sztuce współczesnej i towarzyszącemu jej dyskursowi. Projekt stanowi kontynuację wieloletnich działań Centrum Kultury na rzecz popularyzacji sztuki i idei humanistycznych, otwierając jednocześnie nową przestrzeń dla eksperymentu, dyskusji oraz doświadczeń artystycznych.
UTOPIA jest próbą przywrócenia energii laboratorium – tej samej, która od początku towarzyszyła sztuce awangardowej i pozwalała przekraczać utarte schematy myślenia. Interesuje nas testowanie nowych form artystycznych oraz nowych idei, niezbędnych do głębszego zrozumienia aktualnej rzeczywistości. W tym celu sięgamy do nieco zapomnianego pojęcia utopii. Robimy to nie po to, by projektować doskonałe światy, ale by wyznaczać horyzont odważnych poszukiwań.
Nowe Formy. Nadrzędnym celem naszego laboratorium jest inicjowanie i propagowanie nowych form, które rodzą się dziś na styku sztuki, technologii i filozofii. W czasie gwałtownych przemian społecznych i kulturowych – w epoce sztucznej inteligencji, algorytmicznej produkcji obrazów i autogenerujących się przejawów kultury – stawiamy pytanie o przyszłość twórczości. Wierzymy, że właśnie dziś ludzki gest odzyskuje wyjątkową witalność, a technologia, zamiast zastępować artystę, może stać się narzędziem odkrywania nowych języków do opisywania gwałtownie zmieniającego się świata.
Nowe Idee. Utopia powraca zawsze wtedy, gdy dotychczasowe sposoby tłumaczenia rzeczywistości okazują się niewystarczające. Dlatego zapraszamy artystx i filozofx do podjęcia namysłu nad kondycją późnonowoczesnego podmiotu. Interesuje nas sztuka widziana w kontekście przemian demokracji, dominacji kapitalizmu, rozwoju technologii, badania pamięci, ekologii i kształtowania nowych modeli wspólnoty. Utopia w naszym rozumieniu to narzędzie krytycznego myślenia oraz przestrzeń dla rozwoju nowej wyobraźni.
Nadrzędną refleksją pozostaje dla nas pytanie: czy praktyka artystyczna – zwłaszcza ta ulokowana poza rynkiem sztuki – sama w sobie staje się formą utopii? Czy swoistymi utopiami są dziś ośrodki sztuki współczesnej, funkcjonujące poza granicami wielkich metropolii? I czy w takim ujęciu jest jeszcze miejsce na wspólnotowe doświadczenie sztuki, które byłoby wolne od błędnego koła kapitalistycznej logiki?
Na te i inne pytania staramy się szukać odpowiedzi, organizując obok wystaw koncerty, spotkania, warsztaty, wykłady i debaty. Twórczość zaproszonych gościx traktujemy nie tylko jako zbiór dzieł i idei, lecz także jako świadectwo alternatywnych modeli istnienia i uczestnictwa w kulturze.
UTOPIA pozostaje dla nas również laboratorium dostępności – miejscem poszukiwania nowych sposobów uczestnictwa w sztuce oraz budowania bezpiecznej i otwartej przestrzeni spotkania.
W lipcu 2026 roku spotkanie z profesorem Andrzejem Lederem oraz koncert Roberta Piotrowicza zainicjowały działalność UTOPII. Laboratorium Idei i Form. Już na początku sierpnia zapraszamy na jej kolejną odsłonę. Gościem Laboratorium będzie Przemysław Wielgosz, z którym porozmawiamy wokół jego najnowszej książki, zastanawiając się, czy idea rewolucji może być dziś inspirującą utopią. Dzień później swój wielokanałowy koncert zagra Jacaszek, jeden z najważniejszych polskich twórców muzyki elektronicznej.
Jesienią otworzymy wystawę zbiorową „Nic nie widać”, której szczegóły przedstawimy wkrótce. Projekt otrzymał dofinansowanie ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego.
Zespół UTOPIA. Laboratorium Idei i Form
utopia.art.pl
