W Teatrze Nowym im. Kazimierza Dejmka w Łodzi trwają próby do „Klątwy” Stanisława Wyspiańskiego w reż. Maxa Nowotarskiego. Twórcy zadają aktualne pytania, poruszając się w uniwersalnym świecie – nawiązującym do antyku, a stworzonym przez Wyspiańskiego pod koniec XIX wieku.
fot. HaWa
Co znaczy „ofiara”?
Najczęściej dziś używamy tego słowa w odniesieniu do osoby skrzywdzonej. Czasem potocznie, może żartobliwie, mówimy „ofiara” o kimś niezdarnym lub niezaradnym. W znaczeniu zakorzenionym w starożytności lub Starym Testamencie określenie to odwołuje się do ofiary – często krwawej – składanej Bogu lub bóstwom w celu przebłagania lub wybłagania ochrony przed niebezpieczeństwem. W Nowym Przymierzu (w realiach Nowego Testamentu) pojęcie to łączy się z aktem miłości i poświęcenia – wyrzeczeniem się czegoś cennego w imię wyższych wartości, dla dobra drugiego człowieka – w tym również poświęceniem samego siebie.
Dramat Stanisława Wyspiańskiego
„Klątwa” ze względu na swoją tematykę nie doczekała się inscenizacji za życia autora. Kościół krakowski protestował przeciwko reporterskiej wnikliwości Wyspiańskiego, który postanowił zgłębić historię parafian z Gręboszowa. Plagę, która nawiedziła podtarnowską wieś, łączono z grzechem księdza i młodej parafianki. Niebywałą suszę trapiącą społeczność uważano za karę wymierzoną przez Boga.
Inscenizacja Maxa Nowotarskiego
Spektakl w reżyserii Maxa Nowotarskiego przedstawiać będzie motyw winy i kary, potępienia i odkupienia w szerokim kontekście. Stanie się uniwersalną opowieścią o człowieku i jego wyborach moralnych w sytuacjach granicznych. Będzie to historia osadzona nie w konkretnym miejscu czy czasie, lecz taka, która zdaje się wciąż powtarzać, od czasów starożytnych aż po dziś i jutro.
W świecie, w którym przenikają się religia, ludowe wierzenia i nieuchronność losu – w społeczności stojącej na granicy katastrofy – rozegra się dramat jednostki poddanej zbiorowemu ostracyzmowi.
Świat zbudowany na scenie – pełen symboli, kumulujący w sobie znaki zdarzeń dotykających mieszkańców wsi, pozostanie otwarty na wielość interpretacji i złożoność stanów, w jakich znajdują się postaci, a także emocji, jakie towarzyszyć będą widzom. Religijne śpiewy i muzyka sakralna zaproszą do uniwersalnej opowieści. Obserwowanie wspólnoty z dramatu Wyspiańskiego wywoła skojarzenia z tym, jak współcześnie dokonujemy podziału na ofiary i winnych i skłoni do zadania pytań o to, jak dziś postrzegamy poświęcenie i czy potrafimy przebaczać.
Spektakl jako zwieńczenie projektu „Wyspiański od_nowa”
Zespół twórców, którzy pracują nad przedstawieniem (oprócz reżysera – scenografka Julia Nowak oraz kompozytorka Andriana Jaroslava Sajenko), w czerwcu tego roku – pod koniec ubiegłego sezonu – przygotował szkic sceniczny w ramach projektu „Wyspiański od_nowa”. Ich etiuda – spośród trzech prezentacji – zdobyła najwięcej głosów publiczności i została najwyżej oceniona przez komisję konkursową. Finałem przedsięwzięcia pod hasłem „Wyspiański od_nowa” jest właśnie przygotowanie pełnowymiarowej produkcji na Małej Scenie przez nagrodzony w czerwcu zespół. Do współpracy przy spektaklu twórcy zaprosili Zuzannę Kasprzyk, która odpowiada za ruch sceniczny i choreografię. Premierę zobaczymy już 20 listopada 2026 r. na Małej Scenie.
________________
Autor: Stanisław Wyspiański
Reżyseria: Max Nowotarski
Scenografia | kostiumy: Julia Nowak
Kompozytorka: Andriana Jaroslava Sajenko
Choreografia: Zuzanna Kasprzyk
Inspicjent | asystent reżysera: Aleksander Kurtyka
Występują:
Paweł Audykowski (Sołtys)
Monika Buchowiec (Młoda)
Przemysław Dąbrowski (Ksiądz)
Barbara Dembińska (Matka)
Łukasz Gosławski (Dzwonnik)
Malwina Jelistratow (Wieśniaczka)
Damian Sosnowski (Pustelnik)
Matylda Wojsznis (Dziewka)
Bartłomiej Kotwica (gościnnie) (Parobek)
Premiera: 20 listopada 2026 r. (piątek), godz. 19:15, Mała Scena
Kolejne spektakle:
21.11.2026 r. (sobota), godz. 19:15
22.11.2026 r. (niedziela), godz. 17:15 | spektakl tłumaczony na Polski Język Migowy
12.12.2026 r. (sobota), godz. 19:15
13.12.2026 r. (niedziela), godz. 17:15
Zadanie współfinansowane ze środków Miasta Łodzi
