W lutym i marcu sądy administracyjne zajmą się sprawami dotyczącymi obsady stanowiska dyrektora Teatru im. Stefana Żeromskiego w Kielcach. Orzeczenia mogą zakończyć trwający blisko rok konflikt.
fot. mat. teatru
Spór dotyczy odmowy powołania Jacka Jabrzyka na dyrektora teatru, mimo że wygrał on w konkursie z kwietnia 2025 r. Zarząd województwa świętokrzyskiego ogłosił nowy nabór, co zostało uchylone przez urząd wojewódzki i sąd pierwszej instancji. Od miesięcy placówka pozostaje pod tymczasowym kierownictwem.
Pierwsza z rozpraw zaplanowana jest na 4 lutego przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Kielcach. Postępowanie wszczęto na skutek skargi Jabrzyka. Chodzi o nieprzedstawienie mu przez zarząd województwa warunków organizacyjno-finansowych pracy w teatrze, co uniemożliwiło jego powołanie na stanowisko dyrektora.
Z kolei 12 marca przed Naczelnym Sądem Administracyjnym odbędzie się rozprawa dotycząca skargi kasacyjnej wniesionej przez zarząd woj. świętokrzyskiego od wcześniejszego wyroku sądu niższej instancji. Sąd zbadana zasadność uchylenia przez urząd wojewódzki decyzji o ogłoszeniu drugiego konkursu na dyrektora placówki.
Spór rozpoczął się na początku 2025 r., po ogłoszeniu konkursu na dyrektora kieleckiej sceny. W kwietniu komisja konkursowa – z udziałem przedstawicieli ministerstwa kultury, samorządu, związków zawodowych i środowisk twórczych – wybrała Jacka Jabrzyka. W głosowaniu uzyskał on pięć głosów, przy czterech przeciw.
Zarząd województwa nie zaproponował jednak Jabrzykowi umowy i 30 kwietnia ogłosił nowy konkurs. W powtórnej procedurze nie wpłynęła żadna oferta. Decyzję o powtórnym ogłoszeniu konkursu uchylił wicewojewoda świętokrzyski Michał Skotnicki. Jak wskazał, nie wystąpiły ustawowe przesłanki do powtórzenia konkursu, takie jak brak rozstrzygnięcia czy odmowa podpisania umowy przez wyłonionego kandydata.
Zarząd województwa zaskarżył to rozstrzygnięcie do WSA w Kielcach. W sierpniu 2025 r. sąd oddalił skargę samorządu. Sędzia Jacek Kuza podkreślił, że skoro konkurs został przeprowadzony i wyłoniono kandydata, nie było podstaw do jego powtarzania. Odnosząc się do argumentów o praktykach w innych regionach, zaznaczył, że polskie prawo nie ma charakteru precedensowego.
Po ogłoszeniu wyroku marszałek województwa Renata Janik zapowiedziała wniesienie skargi kasacyjnej do NSA. Wskazywała, że sąd pominął argumenty dotyczące samodzielności województwa oraz stosowania podobnych rozwiązań w innych instytucjach kultury.
W teatrze utrzymuje się sytuacja tymczasowa. Od 1 lipca 2025 r. placówką kieruje pełnomocniczka Luiza Buras-Sokół, wskazana przez ustępującego dyrektora Michała Kotańskiego. W rozmowie z PAP podkreślała, że jej działania mają charakter doraźny, a planowanie kolejnych sezonów jest utrudnione.
Teatr Żeromskiego jest instytucją podległą Urzędowi Marszałkowskiemu Województwa Świętokrzyskiego, od 2020 roku współzarządzaną przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego. W listopadzie 2025 r. ministra kultury Marta Cienkowska zaproponowała przekształcenie Teatru Żeromskiego w narodową instytucję prowadzoną wyłącznie przez resort. Jak wskazywała, rozwiązanie to miało zapewnić stabilność funkcjonowania sceny po miesiącach niepewności.
Propozycja spotkała się ze sprzeciwem sejmiku województwa świętokrzyskiego. 18 grudnia 2025 r. radni przyjęli uchwałę o dalszym współprowadzeniu teatru przez samorząd. Wicemarszałek Grzegorz Socha argumentował, że województwo od lat finansowało modernizację placówki, a obowiązujące przepisy nie przewidują procedury jej przekazania ministrowi. Cienkowska oceniła decyzję sejmiku jako uderzającą w wolność artystyczną i zapowiedziała dalsze działania na rzecz ochrony placówki.
Równolegle do postępowań administracyjnych kielecka prokuratura prowadzi śledztwo dotyczące przebiegu konkursu. Badane są m.in. wątki ewentualnych zaniechań zarządu województwa oraz możliwości ujawnienia poufnych danych w trakcie procedury.