22 czerwca 2026 o godz. 19:00 odbędzie artystyczne laboratorium słowa i dźwięku „Rowerem i pieszo do kochanej Maryś" Teatru Damier w reżyserii Aliny Moś – kameralny projekt realizowany w Klubie Podróżników Namaste w Katowicach. Wstęp wolny.
fot. mat. teatru
Wydarzenie łączy literaturę faktu, elementy teatru i muzykę na żywo, tworząc wielogłosową opowieść o podróży, miłości i samotności. Kanwą są autentyczne listy Kazimierza Nowaka z pięcioletniej wyprawy przez Afrykę oraz dopisane współcześnie odpowiedzi jego żony Marii - rekonstruujące jej perspektywę i codzienność. Zderzenie dwóch światów - ekstremalnej podróży i prozy życia - buduje poruszający dialog o bliskości na odległość.
Celem spotkania jest przypomnienie postaci pioniera polskiego reportażu, którym zachwycał się sam Ryszard Kapuściński. Ale także prezentacja opowieści o przekraczaniu granic i miłości, która żadnych granic nie uznaje. O samotności i wielkiej odwadze, także w byciu absolutnym indywidualistą.
Kazimierz Nowak był żyjącym na przełomie XIX i XX wieku podróżnikiem, rowerzystą, pionierem polskiego reportażu. Ale wcześniej pracował jako księgowy w Poznańskim Banku Ubezpieczeń. Miał żonę Marię i dwójkę dzieci, Elżbietę i Romualda. Po utracie pracy w banku próbował utrzymywać rodzinę z fotografii i okazjonalnych reportaży dla prasy, ale gdy ich sytuacja finansowa stawała się coraz trudniejsza, Kazimierz Nowak zdecydował się na szalony krok.
Zapakował na swój rower sprzęt fotograficzny i wyruszył do Afryki. Bez pieniędzy, za to z wielką wolą odmiany swojego losu. Napędzała go odpowiedzialność za rodzinę i miłość do żony. Podczas swojej 5-letniej przeprawy przez Czarny Ląd Kazimierz Nowak wielokrotnie otarł się o śmierć: przetrzymał zabójcze burze piaskowe, krwawo odparł nocny atak lwa, tonął wraz z rowerem w bagiennych mokradłach, uciekał przed tratującym wszystko na swej drodze stadem hipopotamów. Zmagał się z głodem, pragnieniem i krańcowym wycieńczeniem organizmu. A jednak dokonał rzeczy niezwykłej i bezprecedensowej - dotarł rowerem do Przylądka Igielnego, na sam kraniec Afryki, a następnie wrócił częściowo rowerem, a częściowo pieszo, konno i swoim czółnem "Maryś" z powrotem na samą północ do Algieru. Zajęło mu to 5 lat. Ale Nowak podczas wyprawy był niezwykle samotny. Przez pięć lat podróży żona reportera, którą czule nazywał Maryś, była jego spowiednikiem i powiernikiem, dzięki tysiącom wymienionych listów. Poetyckość i czułość to ich cechy charakterystyczne, świadczące o silnym i gorącym uczuciu. Ale Maria Nowak była nie tylko muzą swojego męża. To ona monitorowała pojawianie się artykułów męża w różnych tytułach prasowych i w razie zwłoki upominała się o honoraria (to do niej Zaopatrywała męża w materiały fotograficzne, papier i negatywy. Ten z kolei zdjęcia robił aparatem małoobrazkowym, więc przesyłał żonie negatywy, a ona dbała o to, by powiększone odbitki wykonać w Poznaniu i dostarczyć redakcjom. Reprezentowała Nowaka w kontaktach osobami prywatnymi, mogącymi współsponsorować wyprawę. Krótko mówiąc: rola Marii w sukcesie podróży jej męża była nie do przecenienia. Była reprezentantką Kazimierza w Polsce, ale też jego asystentką, księgową, matką jego dzieci, wielką miłością i duchowym wsparciem. 22 czerwca będzie można wysłuchać ich korespondencji czytanej i inscenizowanej przez wyjątkowych aktorów: w roli Kazimierza Nowaka wystąpi Artur Paczesny, aktor filmowy i serialowy, laureat nagrody aktorskiej na Festiwalu Filmowym w Gdyni, w roli Marii – Joanna Wawrzyńska, doceniona m.in. za rolę w serialu „Ołowiane dzieci”, a także Nicoletta Dragon, uznana aktorka dubbingowa i teatralna, z kolei za muzykę perkusyjną na żywo odpowiada Krzysztof Nowakowski, półfinalista 8 edycji programu „Mam Talent”.
Tekst powstał w ramach programu stypendialnego Marszałka Województwa Śląskiego i zostanie zaprezentowany publicznie po raz pierwszy. Warstwę słowną dopełnia muzyka na żywo inspirowana motywem drogi, wzmacniająca emocjonalny charakter wydarzenia.
Laboratorium słowa i dźwięku "Rowerem i pieszo do kochanej Maryś" odbywa się dzięki wsparciu finansowemu Instytucji Kultury Katowice Miasto Ogrodów, w ramach programu Mikrogranty 2026.
„Rowerem i pieszo do kochanej Maryś"
tekst i reżyseria: Alina Moś
występują: Joanna Wawrzyńska, Nicoletta Dragon i Artur Paczesny
muzyka na żywo: Krzysztof Nowakowski
produkcja: Paulina Zdancewicz-Piotrowska / Teatr Damier
