Warszawa. Żywioł i finezja – 90. urodziny i 70-lecie pracy Jerzego Maksymiuka w Filharmonii Narodowej

Charyzmatyczna osobowość, pełne temperamentu interpretacje, brawurowe prowadzenie orkiestr to cechy dyrygentury Jerzego Maksymiuka. Podwójny jubileusz dyrygenta i kompozytora – 90. urodziny oraz 70-lecie pracy artystycznej – świętowany będzie w środę i czwartek w Filharmonii Narodowej w Warszawie.

Jerzy Maksymiuk - „dyrygent walczący”, „lew z batutą”, „Maksym na maksa” - niejednokrotnie określany bywa mianem dobra narodowego. Kto raz widział, jak maestro z romantycznie rozwianą grzywą włosów prowadzi orkiestrę, ten będzie powracał do sal koncertowych, aby posłuchać i zobaczyć ogromnie wrażliwego, genialnego twórcę.

Maksymiuk w sztuce dyrygentury zaproponował nową jakość. Jak pisze culture.pl, brzmienie orkiestry radykalnie odświeżył, nadał mu nadzwyczajną ruchliwość, przejrzystość i plastyczność. Zrewolucjonizował dynamikę. A przede wszystkim zaszokował szybkimi tempami, które doprowadził do granic możliwości wykonawczych.

Nie tylko ze swadą prowadzi polskie i słynne światowe orkiestry symfoniczne, ale jest też kompozytorem. Jego dom na warszawskim Żoliborzu - według relacji żony Joanny - wypełniony, a nawet przepełniony jest partyturami jego autorstwa i słynnych polskich i światowych muzyków.

Jerzy Maksymiuk jest popularyzatorem muzyki współczesnej - w różnych krajach dokonał prawykonań około 200 współczesnych utworów. Wielokrotnie brał też udział w Warszawskiej Jesieni. Artysta jest jednym z założycieli Polskiego Towarzystwa Muzyki Współczesnej. Dzięki niemu powstała Polska Orkiestra Kameralna, przekształcona po latach w lubiany przez słuchaczy i ceniony przez krytyków zespół Sinfonii Varsovii.

W programie dwudniowych uroczystości w Filharmonii Narodowej w Warszawie znalazła się projekcja filmu „Maksymiuk. Koncert na dwoje” w reżyserii Tomasza Drozdowicza według scenariusza Marii Nockowskiej. Jest to historia niezwykłego związku – wybitnego dyrygenta Jerzego Maksymiuka i jego żony Ewy Piaseckiej. Ten intymny filmowy portret pokazuje, jak za kulisami wielkiej sztuki rozgrywa się wzruszająca historia miłości i poświęcenia, „gdzie geniusz muzyczny splata się z życiową bezradnością”, napisano na stronie filharmonii w zapowiedzi wydarzenia.

Przed projekcją filmu odbędzie się spotkanie z reżyserem i scenarzystką, którzy opowiedzą o pracy nad obrazem oraz o wspólnej podróży z małżeństwem Maksymiuków przez Polskę, Anglię, Szkocję i Francję. Kamera towarzyszyła artyście zarówno podczas pracy z wybitnymi muzykami i orkiestrami, jak i w życiu powszednim, w chwilach, kiedy realia codzienności, gdyby nie były łagodzone przez towarzyszącą twórcy najbliższą osobę – Joannę - uniemożliwiłyby egzystencję „artysty pochłoniętego bez reszty przez partytury”.

Nadzwyczajne wydarzenie – czyli koncert jubileuszowy przygotowany wspólnie przez Filharmonię Narodową i Sinfonię Varsovię oraz chóry obu zespołów - odbędzie się w czwartek 9 kwietnia.

Obok bohatera wieczoru Jerzego Maksymiuka na podium dyrygenckim staną Bartosz Michałowski oraz Krzysztof Urbański. Formuła koncertu – jak zaznaczają organizatorzy wydarzenia - będzie miała wyjątkowy układ. Jerzy Maksymiuk poprowadzi orkiestrę Sinfonię Varsovię w suicie baletowej „Ognisty ptak” Igora Strawińskiego, a następnie dyrygować będzie Orkiestrą Filharmonii Narodowej w IV części Finału z I Symfonii e-moll op. 39 Jeana Sibeliusa.

Po przerwie Bartosz Michałowski z Chórem Filharmonii Narodowej zaprezentuje „Trois Chansons” Maurice’a Ravela. W finale wieczoru publiczność usłyszy kompozycję „Exodus” Wojciecha Kilara w wykonaniu połączonych wszystkich trzech zespołów artystycznych pod batutą Krzysztofa Urbańskiego.

Jerzy Maksymiuk urodził się 9 kwietnia 1936 r. w Grodnie. W 1947 r. rodzina przeniosła się do Białegostoku. Kształcił się w Warszawie, gdzie ukończył trzy kierunki: kompozycję, fortepian i dyrygenturę. W 1961 roku zdobył I nagrodę na Ogólnopolskim Konkursie Pianistycznym im. Ignacego Paderewskiego w Bydgoszczy. Pianistykę jednak porzucił na rzecz dyrygentury.

Dekadę później, w 1972 r., założył Polską Orkiestrę Kameralną. Zespół ten szybko stał się jedną z najlepszych orkiestr kameralnych na świecie. Maksymiuk prowadził orkiestrę w prestiżowych salach, m.in. w Carnegie Hall, London Proms, Wiener Verein i w kraju.

Sukcesem i dyrygenta, i Polskiej Orkiestry Kameralnej był kontrakt ze słynną wytwórnią fonograficzną EMI.

W 1975 r. Maksymiuk został pierwszym dyrygentem WOSPR-u (Wielkiej Orkiestry Symfonicznej Polskiego Radia, obecnie NOSPR); z zespołem tym odbył dwukrotnie tournée w Europie i Stanach Zjednoczonych. W latach 1983-1993 był dyrektorem BBC Scottish Symphony Orchestra. Znany z interpretacji muzyki współczesnej, skomponował muzykę do ponad stu filmów, m.in. do „Sanatorium pod Klepsydrą” Wojciecha Hasa, nagrał blisko sto płyt.

Dziesięcioletni kontrakt w Glasgow, doktorat honoris causa w Strathclyde University w Glasgow i cztery lata pobytu w Londynie, tytuł Conductor Laureat BBC Scottish Symphony Orchestra, koncerty na całym świecie, zaproszenia od najlepszych orkiestr, wielokrotne dyrygowanie BBC Proms w Royal Albert Hall w Londynie zapewniły Jerzemu Maksymiukowi międzynarodową rozpoznawalność.

Rok 1990 to czas jego współpracy z English National Opera; maestro poprowadził premierowe przedstawienia „Don Giovanniego” i „Zemstę nietoperza”. W następnych latach występował w wielu słynnych salach, m.in. dyrygując koncertem otwierającym salę Filharmonii w Belfaście. Prowadził też Orchestre National de France i Tokyo Metropolitan Symphony Orchestra. Zawsze koncertował w kraju, często z Sinfonią Varsovią, i to od początku jej istnienia.

W Polsce Maksymiuk wielokrotnie zdobywał Nagrodę Fryderyka, m.in. za nagrany z Sinfonią Varsovią i Agatą Szymczewską album „Karłowicz” czy nagrany z Sinfonią Varsovią, Januszem Olejniczakiem i Olgą Pasiecznik album „Witold Lutosławski”. Fryderykiem uhonorowane zostały również albumy z muzyką Henryka Mikołaja Góreckiego z Sinfonią Varsovią, Adamem Kruszewskim i chórami Polskiego Radia i Schola Cantorum Gedanensis.

Żoną wybitnego dyrygenta Jerzego Maksymiuka jest Ewa Piasecka-Maksymiuk, z zawodu dziennikarka, która pełni również funkcję jego menedżerki, określana bywa „głosem rozsądku” i muzą maestro. Przede wszystkim jest zawsze obecna przy artyście; podróżuje z nim, asystuje podczas prób, dba o jego zdrowie.

Maestro uhonorowany został m.in. Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski, Złotym Medalem „Gloria Artis”. Polskie Radio przyznało mu Brylantową Batutę. Jest też laureatem SuperWiktora i Honorowym Obywatelem Miasta Białystok.

Projekcja filmu „Maksymiuk. Koncert na dwoje” odbędzie się w środę, 8 kwietnia 2026 o godz. 19 w Sali Kameralnej Filharmonii Narodowej. Spotkanie przed projekcją poprowadzi Mariusz Gradowski, dziennikarz Programu 2 Polskiego Radia.

Koncert jubileuszowy – czwartek 9 kwietnia 2026 r., godz. 19 – Sala Koncertowa Filharmonii Narodowej w Warszawie.