Warsztaty dramaturgiczne z Arturem Pałygą oraz warsztaty z zakresu pedagogiki teatru z Marią Babicką-Janiszewską i Krystyną Mogilnicką, które odbyły się w miastach Meksyk i Monterrey podczas Międzynarodowego Festiwalu Dramaturgii Współczesnej DramaFest w Meksyku, spotkały się z entuzjastycznym przyjęciem. Ich efektem jest między innymi zawiązanie się nieformalnych grup zainteresowanych dramaturgią i pedagogiką teatru.
fot. archiwum DramaFest
DramaFest w Meksyku to jeden z ważniejszych festiwali w regionie poświęcony współczesnemu teatrowi i dramaturgii, miejsce kulturowej wymiany i współpracy między meksykańskimi a zagranicznym artystkami i artystami. Co dwa lata artystki i artyści z Meksyku spotykają się z twórczyniami i twórcami z wybranego kraju, nie tylko po to, aby zapoznać się z powstałymi już utworami, ale także po to, aby wspólnie tworzyć nowe dzieła oraz wymieniać się teatralnym know-how.
W 2025 roku w centrum uwagi była Polska – słynąca ze współczesnej tradycji teatralnej, wyróżniającej się politycznym i społecznym zaangażowaniem, silnie rezonującym w Meksyku w drugiej połowie XX wieku. Wśród wydarzeń festiwalowych ważnym elementem wymiany wiedzy i doświadczeń były warsztaty dramatopisarskie, które odbyły się pod kierunkiem Artura Pałygi oraz warsztaty z zakresu pedagogiki teatru, prowadzone przez Marię Babicką-Janiszewską i Krystynę Mogilnicką. Warsztaty cieszyły się ogromnym zainteresowaniem, a uczestniczki i uczestnicy stanowili bardzo zróżnicowaną grupę, zarówno pod względem wieku, jak i doświadczenia. W obu meksykańskich miastach podkreślano, jak ograniczone są możliwości rozwijania warsztatu dramatopisarskiego oraz jak inspirujące są założenia pedagogiki teatru do wykorzystania w pracy teatralnej z grupami zarówno amatorów, jak i profesjonalistów, a także na uczelniach, czy w szkołach.
Dramatopisarki i dramatopisarze pracowali nad swoimi tekstami, wśród których pojawiały się zarówno elementy realizmu magicznego, jak i bezpośrednie odniesienia do niełatwej sytuacji społecznej. „Po kilka godzin dziennie rozmawialiśmy o pisaniu, o trudnej sytuacji ludzi teatru w Meksyku, o życiu i śmierci w tym kraju. Przewijał się m.in. motyw szukania innych, nierealistycznych sposobów budowania narracji. Uczestniczki i uczestnicy bardzo się interesowali polskim teatrem i dramaturgią. Bardzo podkreślali, jak brakuje im takich warsztatów. Zachęcałem ich, żeby spotykali się sami i wspierali się, jako pisarze, czytali sobie swoje teksty i rozmawiali o nich. Grupa z Monterrey zaraz po naszym wyjeździe poinformowała, że założyli nieformalny lokalny związek dramatopisarzy – bezpośredni skutek warsztatowych rozmów. Strasznie się tego cieszę” – mówi Artur Pałyga. W Meksyku prowadzącemu towarzyszyła tłumaczka Anna Solska, w Monterrey praca odbywała się za pośrednictwem języka angielskiego; tłumaczem był Oskar Casanova.
Podczas warsztatu z zakresu pedagogiki teatru uczestniczki i uczestnicy mieli okazję zapoznać się z założeniami pedagogiki teatru poprzez praktyczne ćwiczenia podsumowywane teoretycznymi komentarzami na temat dziedziny i polskich doświadczeń. Działania dotyczyły budowania spektaklu z grupą bez tekstu wyjściowego oraz pracy z publicznością. Uczestniczki i uczestnicy wzięli udział w warsztacie do spektaklu Entre Nosotros Todo Va Bien (Między nami dobrze jest Doroty Masłowskiej, w reż. Diego del Río, przekł. Pau Freixa Terradas), a finalnie zaprojektowali własny warsztat i poprowadzili jego fragmenty dla grupy. Nie tylko praktykowali pedagogikę teatru, ale także – jako profesjonaliści i profesjonalistki – dzielili się doświadczeniami z własnej pracy pedagogicznej w obszarze teatru. „Spotkania warsztatowe z ludźmi teatru w Meksyku pokazały nam, że pedagogika teatru sprawdza się jako polski 'produkt eksportowy’. Łącząc nasze doświadczenia z kontekstem pracy osób uczestniczących odkrywaliśmy uniwersalność założeń i sposobów pracy. Uwzględnianie i równoważenie znaczenia procesu grupowego i procesu twórczego w pracy z amatorami okazały się inspirujące także dla osób pracujących na co dzień z profesjonalistami. Z kolei model warsztatów do spektaklu dał się poznać jako zupełnie nowy sposób myślenia o współpracy z publicznością teatralną i już owocuje planami meksykańskich warsztatów. Duże znaczenie dla zawiązania się obu grup i sukcesu warsztatów miało z naszej perspektywy wystartowanie działań od tematu zabawy i uważne omawianie doświadczeń” – w imieniu prowadzących warsztat mówi Maria Babicka-Janiszewska. Warsztaty były prowadzone w języku angielskim i tłumaczone na hiszpański przez młodego twórcę teatru Jatzke Cervantesa. Towarzyszył im hiszpańskojęzyczny zbiór trzech tekstów z publikacji „Praktykując pedagogikę teatru. Pojęcia, wartości, przykłady”, wydanej przez Instytut w 2024 roku, opatrzony dodatkowymi komentarzami dla zagranicznych czytelniczek i czytelników. Zbiór ten został także udostępniony w języku angielskim.
Kliknij tutaj, aby przeczytać publikację.
Informacje zwrotne od uczestników i uczestniczek:
Jestem wdzięczna za warsztat, wiele się nauczyłam.
Wasza praca jest wspaniała, róbcie to dalej. Jest w niej bardzo humanistyczna wizja, której obecnie tak potrzebujemy na świecie.
Wasza cierpliwość i jasność przedstawiania procesu była bardzo ważna, także dlatego, że każda wskazówka łączyła się z innymi etapami warsztatu.
Warsztat bardzo mi się podobał, ponieważ dał mi jasną metodologię pedagogiki teatru. Myślę, że została zachowana równowaga pomiędzy słuchaniem a praktykowaniem. [Wiedza przekazywana była] w miły i pełen szacunku sposób. Dziękuję za waszą hojność w dawaniu mi nowej perspektywy. Mam nadzieję, że spotkamy się jeszcze w Polsce lub tu, w Meksyku.
Warsztaty w mieście Meksyk odbywały się w FARO Cosmos i w Centro Cultural El Rule, a w Monterrey w Teatro de la Ciudad. Producentami warsztatów ze strony DramaFest byli: Omar Flores López, Joshua Varela i Fryda Vázquez.
Współorganizatorami „Polskiego Focusu” byli Instytut Teatralny im. Zbigniewa Raszewskiego, Cero Varo w Meksyku oraz Instytut Adama Mickiewicza. Partnerem wydarzenia był Teatr im. Jana Kochanowskiego w Opolu.
Instytut Adama Mickiewicza (IAM) łączy polską kulturę z ludźmi na całym świecie. Jako instytucja państwowa tworzy trwałe zainteresowanie polską kulturą i sztuką, wzmacniając obecność polskich artystek i artystów na globalnej scenie. Inicjuje innowacyjne projekty, wspiera międzynarodową współpracę oraz wymianę kulturalną. Promuje twórczość zarówno uznanych jak i obiecujących twórców, ukazując różnorodność i bogactwo naszej kultury. Instytut Adama Mickiewicza prowadzi także portal Culture.pl, stanowiący wszechstronne źródło wiedzy o polskiej kulturze. Więcej informacji: www.iam.pl.
Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego Rzeczypospolitej Polskiej w ramach realizacji polskiego programu podczas międzynarodowego festiwalu poświęconego dramaturgii współczesnej DramaFest w Meksyku.
***
Zdjęcia uczestniczek i uczestników warsztatów, archiwum DramaFest
