11 listopada w Teatrze Powszechnym w Warszawie odbędzie się premiera „Procesu Eligiusza Niewiadomskiego” – zabójcy prezydenta Gabriela Narutowicza. Spektakl poprzedzi debata „Jak faszyzm nadchodzi. Jak bronić demokracji i swobód obywatelskich w czasach autorytarnej fali?”.
fot. Karolina Jóźwiak / mat. teatru
16 grudnia 1922 roku w warszawskiej Zachęcie padły trzy strzały, w wyniku których zginął pierwszy prezydent niepodległej Polski, Gabriel Narutowicz. Zbrodnię poprzedziła brutalna kampania polityczna i prasowa wywołując uliczne demonstracje.
Dwa tygodnie później – 30 grudnia 1922 r. przed Sądem Okręgowym w Warszawie rozpoczął się proces zabójcy prezydenta, którym okazał się Eligiusz Niewiadomski – malarz i krytyk sztuki przekonany, że w imię „ratowania ojczyzny” ma prawo zabić. Przed sądem zeznał, że w ten sposób walczył o „polskość Polski”.
„Proces Eligiusza Niewiadomskiego” w reżyserii Bartosza Szydłowskiego jest teatralną rekonstrukcją procesu sprzed ponad stu lat, stawiającym pytania o granicę między patriotyzmem a fanatyzmem, a także o odpowiedzialność za słowa i mechanizmy politycznej przemocy.
– Publiczności dostaje szansę zderzenia się z oryginalnym procesem, z ławą przysięgłych, z biegłymi, z opisem wydarzenia, który pojawiał się w ówczesnej prasie. – mówi Bartosz Szydłowski. – Niezwykle szokujące jest to, że spór o wizję Polski w tym również o to, kto w ogóle ma prawo się nazywać Polakiem, zaczyna się na bazie pierworodnego grzechu młodej demokracji, jakim był ten przerażający mord. Ten spór jest cały czas aktualny, prowadząc do nieustannych napięć i kolejnych, dramatycznych wydarzeń.
Na scenie zobaczymy m.in. Annę Ilczuk, Adama Ferencego, Andrzeja Kłaka i Krzysztofa Zarzeckiego. Spektaklowi towarzyszyć będzie muzyka na żywo w wykonaniu Dominika Strycharskiego i Chóru Politechniki Warszawskiej.
Rekonstrukcja procesu odbywa się na Małej Scenie i jest transmitowana na żywo na Dużą Scenę. W finale aktorzy i widzowie spotykają się we wspólnej przestrzeni.
Twórcy spektaklu podkreślają, że w ten sposób chcą zachęcić widzów do „refleksji nad tym, w jaki sposób media kształtują zbiorowe emocje, jak budują bohaterów i antybohaterów oraz gdzie przebiega granica między relacjonowaniem rzeczywistości a jej kreowaniem, co jest szczególnie ważne, w kontekście ostatnich wydarzeń”.
Premierę, która rozpocznie się o godz. 19.30 poprzedzi debata pt. „Jak faszyzm nadchodzi? Jak bronić demokracji i swobód obywatelskich w czasach autorytarnej fali?” z udziałem prof. Andrzeja Ledera, prof. Adama Leszczyńskiego i dr. Przemysława Witkowskiego. Rozmowę poprowadzi Paulina Januszewska. Początek spotkania o godz. 18.00.
Kolejne pokazy „Procesu Eligiusza Niewiadomskiego” odbędą się 12 listopada o godz. 19.30 i 13 listopada o godz. 18.30.
Więcej informacji i bilety: powszechny.com
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Twórcy „Procesu…”:
Reżyseria: Bartosz Szydłowski
Adaptacja: Łukasz Drewniak
Scenografia i kostiumy: Jerzy Basiura
Asystentka scenografa: Julia Nowak
Ruch sceniczny: Marta Wołowiec
Światło: Paweł Labe
Muzyka: Dominik Strycharski
Multimedia: Peter Fick
Inspicjentka: Julia Różańska
Wystąpią: Grzegorz Artman, Anna Ilczuk, Michał Czachor, Grzegorz Falkowski, Adam Ferency, Andrzej Kłak, Tomasz Kocuj, Małgorzata Lipczyńska, Mateusz Łasowski, Oskar Stoczyński, Andrzej Szeremeta, Kazimierz Wysota, Krzysztof Zarzecki oraz Andrzej Seweryn (wideo).
Scenariusz spektaklu powstał na podstawie dokumentu sądowego „Proces Eligjusza Niewiadomskiego. O zamach na życie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Gabryela Narutowicza w dniu 16 grudnia 1922 r. Odbyty w Sądzie Okręgowym w Warszawie dnia 30 grudnia 1922 roku” w opracowaniu Stanisława Kijeńskiego z 1923 r.
