16 października 2026 roku na scenie Teatru Wielkiego - Opery Narodowej w Warszawie odbędzie się prapremiera pełnej wersji scenicznej opery Matki Chersonia Maxima Kolomiietsa według libretta George'a Branta. To przejmująca opowieść inspirowana prawdziwą historią ukraińskich matek, które wyruszyły w skrajnie niebezpieczną podróż, by odnaleźć i odzyskać swoje uprowadzone dzieci. Spektakl powstał na zamówienie i w koprodukcji Metropolitan Opera w Nowym Jorku i Teatru Wielkiego - Opery Narodowej w Warszawie.
fot. Krzysztof Bieliński
Za kierownictwo muzyczne warszawskiej premiery odpowiada Keri-Lynn Wilson, kanadyjska dyrygentka ukraińskiego pochodzenia i współzałożycielka Ukrainian Freedom Orchestra. Reżyserię powierzono Barbarze Wysockiej, a za scenografię odpowiada Barbara Hanicka.
W spektaklu wykorzystano materiały dokumentalne, dzięki którym osobiste doświadczenie bohaterek zyskuje kontekst historyczny.
Matki Chersonia nazywam dokumentalną operą drogi. Mimo że punktem wyjścia są tu prawdziwe wydarzenia, ważne jest wzniesienie się ponad dokument, na poziom doświadczenia uniwersalnego, niemal mitycznego – matki szukającej utraconego dziecka. To także rewers wojny – zamiast walczących mężczyzn w centrum są zwykłe kobiety, owładnięte lękiem o swoje dzieci i gotowe dla nich podjąć każde ryzyko. Zbiorowym bohaterem opery jest społeczność Chersonia, z której wyłaniają się trzy protagonistki prowadzące nas przez tę podróż – powiedziała Barbara Wysocka. – Dokumentalność nie oznacza jednak realizmu inscenizacyjnego. Podróżujące kobiety na każdej granicy poddawane są przemocy. Musimy pokazać emocje, cele, dążenia, ale też opresję, manipulację, potworność propagandy i zakłamanej edukacji tych dzieci – to wszystko wymaga bardzo precyzyjnej formy scenicznej.
Matki Chersonia to poruszająca opera o wojnie, tragedii rodzin i determinacji matek, które próbują odzyskać swoje dzieci wywiezione podstępem z okupowanego Chersonia. Punktem wyjścia jest historia dwóch kobiet: Kateryny i Daszy, których córki trafiają na letni obóz na Krymie. To, co miało być wjazdem wakacyjnym, okazuje się pułapką. Dzieci zostają odcięte od rodzin, są poddawane indoktrynacji, a ich powrót do domu staje się coraz mniej realny.
Gdy kobiety dowiadują się, że ich dzieci mogą zostać wywiezione w głąb kraju i oddane rosyjskim rodzinom do adopcji, podejmują ryzykowną podróż na Krym. Aby ominąć strefę działań wojennych, przemierzają niemal pięć tysięcy kilometrów przez Polskę, Białoruś i Rosję. Ich podróż staje się symbolem determinacji i walki matek o odebrane im dzieci.
Antyczne i prawdziwe bohaterki, jak Polki, którym podczas II wojny światowej odebrano dzieci w ramach działalności Lebensborn, a także setki kobiet zamieszkujących różne czasy i części świata doświadczyły ekstremalnego okrucieństwa. (…) Ta opowieść niesie w sobie echa wszystkich poprzednich. Ten sam ból, tę samą bezkresną rozpacz, tę samą bezsilność wobec bezsensownego bestialstwa. Powielają się w niej losy Demeter, Hekabe i rzeczywistych kobiet, których nazwiska przepadły w odmętach historii – powiedział Boris Kudlićka, dyrektor Teatru Wielkiego - Opery Narodowej.
Muzykę do opery Matki Chersonia napisał ukraiński kompozytor Maxim Kolomiiets. Twórcą libretta jest amerykański dramatopisarz George Brant, autor m.in. libretta do opery Grounded.
W premierowej obsadzie wystąpią Izabela Matuła jako Kateryna, Hanna Sosnowska-Bill jako Lilia, Kamila Dutkowska jako Dasza, Weronika Wojtkowska jako Ołena, Elissa Pfaender jako Tetiana Borysowa, Małgorzata Walewska jako Olha oraz Jadwiga Postrożna jako Halyna.
Na scenie usłyszymy Chór i Orkiestra Teatru Wielkiego - Opery Narodowej oraz Chór dziecięcy „Artos” im. Władysława Skoraczewskiego.
Warszawska prapremiera 16 października będzie pierwszym etapem międzynarodowej drogi tego dzieła. W kwietniu 2028 roku opera zostanie zaprezentowana w Nowym Jorku na scenie Metropolitan Opera.
Matki Chersonia
Maxim Kolomiiets
Libretto: George Brant
Prapremiera: 16 października 2026, godz. 19.00
Teatr Wielki – Opera Narodowa, Sala Moniuszki
Opera w dwóch aktach
Oryginalna angielska wersja językowa z polskimi i angielskimi napisami
Koprodukcja: Metropolitan Opera, Nowy Jork
Kolejne spektakle: 18, 23, 25 i 27 października 2026 roku
Realizatorzy:
Dyrygent - Keri-Lynn Wilson
Reżyseria - Barbara Wysocka
Scenografia - Barbar Hanicka
Kostiumy - Julia Kornacka
Światła - Marc Heinz
Projekcje - Barbara Wysocka, Artur Sienicki
Ruch sceniczny - Alisa Makarenko
Dramaturg - Paul Cremo
Przygotowanie chóru - Łukasz Hermanowicz
Przygotowanie chóru dziecięcego - Danuta Chmurska
Casting director - Dominik Licht
Konsultant ds. obsad - Izabela Kłosińska, Tomasz Konieczny
Obsada:
Kateryna - Izabela Matuła
Lilia - Hanna Sosnowska-Bill
Dasza - Kamila Dutkowska
Ołena - Weronika Wojtkowska
Tetiana Borysowa - Elissa Pfaender
Olha - Małgorzata Walewska
Halyna - Jadwiga Postrożna
Witalij - Andrei Bondarenko
Z-ca pełnomocniczki ds. praw dziecka - Marcel Orłowski
Maria - Katarzyna Wietrzny
Organizator misji ratunkowej - Tomasz Rak
Kierowca autobusu - Ólafur Sigurdarson
Kierownik obozu - Tadeusz Szlenkier
Kostia - Adrian Domarecki
Opiekun Pierwszy - Valerii Zadorozhnyi
Opiekun Drugi - Przemysław Cierzniewski
Białoruski pogranicznik - Wojciech Parchem
Białoruski kontroler - Tomasz Madej
Rosyjski pogranicznik - Rafał Żurek
Wartownik obozowy - Paweł Trojak
