Warszawa. Pierwsze czytanie w Sejmie rządowego projektu ustawy o zabezpieczeniu socjalnym osób wykonujących zawód artystyczny

Związek Artystów Scen Polskich (ZASP) informuje, że w czwartek, 18 czerwca 2026 r., w godz. 19.30 – 21.00, w Sejmie odbędzie się pierwsze czytanie rządowego projektu ustawy o zabezpieczeniu socjalnym osób wykonujących zawód artystyczny (druk nr 2644). 

Związek Artystów Scen Polskich (ZASP), w imieniu środowisk artystycznych zaprasza do śledzenia tej debaty. Dla wielu osób pracujących w kulturze będzie to jeden z najważniejszych momentów legislacyjnych ostatnich dekad. Projekt ustawy ma na celu objęcie systemem zabezpieczenia społecznego tych artystów i twórców, którzy – mimo aktywności zawodowej i udokumentowanego dorobku – z powodu nieregularnych dochodów oraz projektowego charakteru pracy nie są w stanie zapewnić sobie ciągłości ubezpieczenia zdrowotnego i emerytalnego.

Projekt ustawy przygotowany przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego przewiduje włączenie artystów do systemu ubezpieczeń społecznych w sposób adekwatny do charakteru ich pracy. Jest to pierwszy etap budowy systemowego zabezpieczenia tej grupy zawodowej. Ustawa ma przede wszystkim charakter socjalny, a jej głównym beneficjentem są artyści o najniższych i nieregularnych dochodach.

Projekt ustawy wprowadza dwa nowe statusy: artysty zawodowego oraz artysty zawodowego z prawem do dopłaty. Uzyskanie statusu ma się odbywać na wniosek, wymaga udokumentowanego dorobku i aktywności zawodowej. Status przyznawany będzie na 5 lat (z możliwością wydłużenia do 8 lat).

Najważniejszym elementem ustawy jest mechanizm dopłat do składek. Skierowany jest do artystów o dochodach poniżej określonego progu (125% minimalnego wynagrodzenia uzyskiwanego średniorocznie w ostatnich trzech latach; tj. ok. 68 tys. zł rocznie brutto), a dopłata uzupełnia składki do poziomu minimalnego wynagrodzenia. Proponowane rozwiązania nie przewidują transferów gotówkowych i są zmienne (dostosowane do realnych dochodów). Środki trafią bezpośrednio na konto składkowe w ZUS, co ma zapewnić ciągłość ubezpieczenia oraz budowanie kapitału emerytalnego.

Poniższe dane pokazują skalę problemu, z którymi zmaga się środowisko artystyczne. Według badań przywoływanych przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego:

• 69 proc. artystów osiąga dochody poniżej średniej krajowej,

• około 30 proc. uzyskuje przychody niższe od minimalnego wynagrodzenia,

• jedynie 11% pracuje na podstawie umowy o pracę.

Z kolei, z badań przeprowadzonych przez Związek Artystów Scen Polskich wynika, że:

• 85 proc. aktorów deklaruje, że sytuacja finansowa zmusza ich do podejmowania pracy poza działalnością artystyczną,

• ponad połowa badanych (53 proc.) miała trudności z opłacaniem składek ZUS w związku z wykonywaniem zawodu artysty.