Warszawa. MKiDN: zaczął się nabór do Programu „Kultura” z Funduszy Norweskich i EOG

Od piątku można składać wnioski w ramach Programu „Kultura” finansowanego ze środków IV edycji Mechanizmu Finansowego Europejskiego Obszaru Gospodarczego i Norweskiego Mechanizmu Finansowego. Jak powiedziała ministra kultury Marta Cienkowska, to największy budżet w historii funduszy na kulturę.

Celem Działania 2. Programu „Kultura”, finansowanego ze środków IV edycji Mechanizmu Finansowego Europejskiego Obszaru Gospodarczego i Norweskiego Mechanizmu Finansowego, jest zwiększenie uczestnictwa społeczeństwa w życiu kulturalnym poprzez rozwój zróżnicowanej i dostępnej lokalnie oferty kulturalnej.

Ministra kultury i dziedzictwa narodowego Marta Cienkowska podczas piątkowego briefingu prasowego zaznaczyła, że nowa perspektywa finansowa jest największą w historii funduszy na kulturę. – 106 mln euro – 90 mln euro od państw darczyńców i 16 mln euro z budżetu państwa – daje nam największy budżet w historii na kulturę, jeśli chodzi o naszą wzajemną współpracę – powiedziała. Podkreśliła, że na te pieniądze oraz możliwości czeka cały sektor kultury.

Jak mówiła, jednym z najważniejszych celów funduszy EOG jest zmniejszenie różnic społecznych, rozwój współpracy międzynarodowej, zwiększenie uczestnictwa w kulturze, wspieranie różnorodności, a także ochrona dziedzictwa kulturowego i wzmocnienie sektora fundacji pozarządowych działających w sektorze kultury.

– To, na co chcemy zwrócić uwagę w tej perspektywie finansowej, to przede wszystkim działania w średnich i mniejszych miastach. Jest to delikatna zmiana w stosunku do poprzednich perspektyw, ale jakże ważna – powiedziała. Dlatego też – jak wyjaśniła szefowa MKiDN – aby zmniejszać dysproporcje pomiędzy dużymi a mniejszymi miejscowościami, w tym działaniu wykluczono możliwość ubiegania się o dotacje dla pięciu miast (Łodzi, Warszawy, Krakowa, Poznania i Wrocławia), które mają ponad pół miliona mieszkańców.

Podsekretarz stanu w MKiDN Marek Krawczyk powiedział, że wsparcie jako projekty pozakonkursowe otrzymają także: Polskie Stolice Kultury 2026–2028 (Bielsko-Biała, Katowice oraz Kołobrzeg wraz z partnerami z Norwegii), „Opieka nad żydowskim dziedzictwem kulturowym” (projekt Muzeum POLIN wraz z 7 partnerami z Polski i Norwegii), HeritoLab – Centrum Profilaktyki Konserwatorskiej (realizowany przez Narodowy Instytut Dziedzictwa wraz z Norweskim Dyrektoriatem ds. Dziedzictwa) oraz „Biblioteka dla lokalnych społeczności” (projekt Biblioteki Narodowej w Warszawie i Biblioteki Narodowej w Oslo wraz z narodową Uniwersytecką Biblioteką Islandii).

Wnioski w ramach Działania 2. o nazwie „Zwiększenie udziału społeczności w zróżnicowanej lokalnej scenie kulturalnej” można składać od 10 lipca do 10 listopada. Decyzje o dofinansowaniu zostaną ogłoszone na przełomie pierwszego i drugiego kwartału 2027 r. Kolejne nabory w ramach Działania 2. zostaną ogłoszone w 2027 i 2028 r.

Na dofinansowanie projektów w ramach Działania 2. przeznaczono łącznie 3,5 mln euro (prawie 15 mln zł), a co najmniej 30 proc. tej kwoty jest zarezerwowane dla projektów, których liderem jest organizacja pozarządowa. Kwota dofinansowania pojedynczego projektu może wynosić od 100 do 500 tys. euro. Wnioskodawcami mogą być: publiczne instytucje kultury, jednostki samorządu terytorialnego działające w imieniu samorządowych instytucji kultury, szkoły i uczelnie artystyczne, organizacje pozarządowe działające w sektorze kultury oraz małe i średnie przedsiębiorstwa. Projekty muszą być realizowane w partnerstwie z podmiotami z państw-darczyńców (Islandia, Liechtenstein, Norwegia). Dodatkowo partnerami mogą być również podmioty z Polski, Ukrainy i innych państw-beneficjentów EOG.

Wsparciem w ramach Działania 2. objęte zostaną projekty: kulturalne i artystyczne, które przyczyniają się do poszerzenia oferty oraz przyjmują podejście włączające, oparte na zaangażowaniu społeczności lokalnej; koncentrujące się na profesjonalizacji sektora kultury, obejmujące działania wspierające artystów oraz pracowników sektora kultury, w tym młodych i początkujących twórców; wykorzystujące formy artystyczne i kulturalne do pogłębiania rozumienia wolności ekspresji artystycznej, wspierania dialogu międzykulturowego, przeciwdziałania dezinformacji oraz zmniejszania dysproporcji; ukierunkowane na przeciwdziałanie izolacji społecznej i brakowi zaufania oraz wzmacnianie spójności społecznej poprzez kulturę lub sztukę.

Projekty mogą obejmować m.in. muzykę, sztuki performatywne i wizualne (w tym festiwale filmowe, bez produkcji i dystrybucji filmów), sektory kreatywne (bez produkcji gier komputerowych), edukację kulturalną i artystyczną, dziedzictwo kulturowe (działania miękkie) oraz literaturę (bez publikacji książek, choć tłumaczenia mogą być elementem projektu).

Priorytetowo traktowane będą projekty realizowane w miastach tracących funkcje społeczno-gospodarcze zgodnie z Krajową Strategią Rozwoju Regionalnego 2030.

W ramach Działania 1 pn. „Rewitalizacja i zrównoważone zarządzanie dziedzictwem kulturowym z aktywnym udziałem społeczności lokalnej” ogłoszony zostanie tylko jeden nabór wniosków, który potrwa od 15 lipca do 31 grudnia. Działanie to obejmuje wsparcie prac budowlanych i konserwatorskich przy zabytkach oraz budynkach, w których będzie prowadzona działalność związana z ochroną i promocją dziedzictwa kulturowego. Wnioski mogą składać: samorządowe instytucje kultury, jednostki samorządu terytorialnego działające na rzecz samorządowych instytucji kultury oraz organizacje pozarządowe prowadzące działalność w sektorze kultury. Każdy wnioskodawca może złożyć maksymalnie dwa wnioski w ramach naboru. Budżet Działania 1. wynosi 64,5 mln euro (273,5 mln zł). Minimalna wartość grantu to 1 mln euro, a maksymalna - 3,5 mln euro. Maksymalny poziom dofinansowania wynosi 95 proc. dla organizacji pozarządowych i 85 proc. dla pozostałych wnioskodawców.

Norweski Mechanizm Finansowy i Mechanizm Finansowy Europejskiego Obszaru Gospodarczego (EOG), czyli tzw. Fundusze Norweskie są formą bezzwrotnej pomocy zagranicznej przyznanej przez Islandię, Liechtenstein i Norwegię kilkunastu państwom Europy Środkowej i Południowej oraz krajom bałtyckim. Główny cel to m.in. zmniejszanie różnic ekonomicznych i społecznych w obrębie EOG.

Operatorem programu „Kultura” jest Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego we współpracy z Norweską Radą Sztuki, Norweskim Dyrektoriatem ds. Dziedzictwa Kulturowego oraz Islandzkim Centrum Badań.