Warszawa. Min. Cienkowska: ogłaszamy konkurs na Polską Stolicę Kultury 2030; zwycięzca otrzyma do 10 mln zł dofinansowania

Podjęliśmy decyzję o kontynuacji programu Polskiej Stolicy Kultury. Przygotowaliśmy założenia konkursu, w którym wyłonimy Polską Stolicę Kultury 2030. Chcemy zaproponować coś, czego do tej pory nie było — nawet 10 mln zł wsparcia dla miasta, które zdobędzie tytuł — ogłosiła szefowa MKiDN Marta Cienkowska.

W środę na konferencji prasowej w resorcie kultury ministra Cienkowska zaprezentowała nowe założenia programu PSK 2030.

– Prawdziwy sukces Polskiej Stolicy Kultury nie mierzy się tylko liczbą widzów, mierzy się tym, co zmieni się w mieście, co zmieniło się w Bielsku-Białej i co pozostanie w tym mieście i w Polskiej Stolicy Kultury na lata. I właśnie dlatego zdecydowaliśmy się kontynuować i rozwijać ten program — powiedziała w środę na konferencji prasowej Cienkowska. 

Tłumaczyła, że kiedy rozstrzygano konkurs na Europejską Stolicę Kultury, zwyciężył Lublin. – Ale Bielsko-Biała, Katowice i Kołobrzeg to były miasta, które przygotowały znakomite programy. Stały za nimi miesiące pracy, energia mieszkańców, artystów, instytucji i samorządów. I po prostu nie chciałam, żeby ten potencjał został zamknięty w konkursowych dokumentach. Dlatego w 2024 r. zaproponowaliśmy pilotażowy program Polskiej Stolic Kultury. I z konkursu, w którym wygrywa jedno miasto, stworzyliśmy program, na którym mogą zyskać całe regiony — podkreśliła.

Jak mówiła, „idziemy dalej”. – Mam dziś bardzo dobrą wiadomość dla polskich miast, samorządów, artystów i wszystkich tych, którzy wierzą, że kultura może zmieniać rzeczywistość. Podjęliśmy decyzję o kontynuacji programu. Przygotowaliśmy już założenia konkursu, w którym wyłonimy Polską Stolicę Kultury 2030. I chcemy zaproponować coś, czego do tej pory w konkursie nie było, w Polskiej Stolicy Kultury nie było. Nawet 10 milionów wsparcia dla miasta, które zdobędzie tytuł — poinformowała Cienkowska.

Dodała, że ma to być „sygnał, który chcą dać samorządom, że państwo chce inwestować w kulturę nie tylko w największych metropoliach”. - Jestem przekonana, że o dostępie do kultury nie może decydować nasz kod pocztowy — zaznaczyła szefowa MKiDN.

Podała, że konkurs skierowany jest do miast liczących nie więcej niż 500 tys. mieszkańców, które dotychczas nie posiadały tytułu Europejskiej ani Polskiej Stolicy Kultury.

Będą w nim mogły wziąć udział zarówno miasta, które mają rozbudowaną infrastrukturę kulturalną, jak i te, które dopiero rozwijają swój potencjał. W nowej formule programu szczególną wagę przykładamy do współpracy. Miasta będą mogły ubiegać się o tytuł samodzielnie, ale też w konsorcjum z samorządowymi instytucjami kultury, lub organizacjami pozarządowymi. 

Adam Ruśniak, zastępca prezydenta Bielska-Białej, Polskiej Stolicy Kultury 2026, podkreślił, że „Polska Stolica Kultury to nie tylko liczby”.

– Kiedy ponad dwa lata temu programowaliśmy Polskie Stolice Kultury, to wespół z ministrą Martą Cienkowską, wiedzieliśmy jedno: aby ten program miał sens, aby ten projekt wdrożył się, musi opowiadać o tożsamości danego miasta, musi wypływać z DNA miasta, musi być realizowany przez lokalnych artystów i twórców. To się udało w Bielsku-Białej, tym żyliśmy cały rok — zaznaczył.

Konkurs będzie składał się z dwóch etapów. W pierwszym etapie miasta przedstawią swoje wizje rozwoju poprzez kulturę — główne cele, potencjał lokalny, wstępne koncepcje programów artystycznych oraz założenia organizacyjne i finansowe. Niezależna komisja ekspertów wyłoni maksymalnie pięć miast, które przejdą do kolejnego etapu konkursu. 

W drugim etapie miasta przygotują szczegółowe programy, uwzględniające m.in. diagnozę lokalnych potrzeb i potencjałów, program wydarzeń kulturalnych i artystycznych, działania edukacyjne i społeczne, planowane partnerstwa, budżet, harmonogram oraz oczekiwane rezultaty. W ocenie projektów ważna będzie nie tylko ich wartość artystyczna czy atrakcyjność proponowanych wydarzeń, ale też to, w jaki sposób program odpowiada na potrzeby mieszkańców, wzmacnia lokalne środowiska, buduje partnerstwa i przyczynia się do trwałego rozwoju miasta.

Rozpoczęcie pierwszego etapu konkursu na Polską Stolicę Kultury 2030 nastąpi w pierwszej połowie 2027 r. Jego zakończenie planowane jest do końca 2028 r. Kolejne edycje projektu, zmierzające do wyłonienia kolejnych miast z tytułem Polskiej Stolicy Kultury, będą odbywały się co dwa lata. 

Finaliści pierwszego etapu konkursu na Polską Stolicę Kultury 2030 zostaną objęci specjalnym wsparciem w celu przygotowania najbardziej wartościowych wniosków. Będzie to dotacja rozwojowa Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego (po 100 tys. zł) oraz wsparcie w ramach programu rozwojowego Narodowego Centrum Kultury. Obejmie on m.in. szkolenia, warsztaty, doradztwo eksperckie, wymianę doświadczeń oraz działania wspierające planowanie i zarządzanie projektami kulturalnymi.

Miasto, które otrzyma tytuł Polskiej Stolicy Kultury 2030, uzyska dofinansowanie Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego w wysokości do 10 mln zł, stanowiące maksymalnie 60 proc. kosztów kwalifikowalnych projektu. Będzie ono przeznaczone na realizację kompleksowego programu kulturalnego, artystycznego, społecznego i edukacyjnego oraz działań wspierających jego przygotowanie i realizację.

Polska Stolica Kultury ma być impulsem do zmiany – nowego sposobu myślenia o kulturze, o jej znaczeniu i o możliwościach, jakie stwarza dla całej społeczności. W związku z tym propozycje nowych założeń konkursu zostaną omówione z jednostkami samorządu terytorialnego podczas międzynarodowego seminarium, które odbędzie się 2 grudnia w Katowicach – Polskiej Stolicy Kultury 2027. Głównym celem spotkania jest dyskusja nad projektem regulaminu konkursu Programu Polska Stolica Kultury 2030, co pozwoli wypracować najlepsze możliwe zasady konkursowe.

Aby wziąć udział w wydarzeniu, należy wypełnić formularz zgłoszeniowy dostępny na stronie: https://ankieta.kultura.gov.pl/index.php/841898?lang=pl.