Na scenie występuje 21 kobiet z Ukrainy, Białorusi i Polski, tworząc wielogłosowy portret doświadczenia wojny, migracji i solidarności. Spektakl „Matki. Pieśń na czas wojny” prezentowany jest w kwietniu i maju w kilku miastach Szwecji.
fot. Bartek Warzecha / mat. teatru
Wojenne rytuały przemocy wobec kobiet są niezmienne. Wojna stawia przed Europą pytania ostateczne: o odpowiedzialność w obliczu zagrożenia i o nasze mechanizmy obronne. Ze świadectw matek i dzieci – Ukrainek, Białorusinek i Polek: tych, które uciekły przed wojną; tych, które uciekły przed prześladowaniem i tych wreszcie, które otworzyły przed nimi domy w Polsce – Marta Górnicka, reżyserka, autorka CHÓRU KOBIET i założycielka Instytutu Politycznego Głosu w Maxim Gorki Theater w Berlinie, tworzy wraz z zespołem spektakl chóralny.
W jego skład wchodzi 21 ukraińskich, polskich i białoruskich kobiet w wieku od 9 do 71 lat, każda z wyjątkowym doświadczeniem politycznym i inną historią życiową, uciekinierek z Mariupola, Kijowa, Irpienia i Charkowa. Ten CHÓR MATEK NA CZAS WOJNY poszukuje nowego, post-operowego głosu chóralnego, nawiązującego do chórów żeńskich z VII w. p.n.e.
Ukraińskie wyliczanki dziecięce, tradycyjne pieśni, zaklęcia i wypowiedzi polityczne miksują się ze sobą.
Spektakl „na czas wojny” rozpoczyna szczedriwka (ukr. щедрівка) – tradycyjna ukraińska pieśń – życzenie szczęścia i odrodzenia. Jej historia sięga czasów przedchrześcijańskich i prawdopodobnie liczy tysiące lat. Rytuał śpiewania szczedriwek wykonywały tylko kobiety lub kobiety z dziećmi, i zawsze dla konkretnej osoby. Wierzono w moc tej pieśni, ufano, że jej słowa i dobre życzenia na pewno się spełnią. Te wyśpiewane życzenia są dziś kierowane do wszystkich ludzi, na nowy czas; na całe życie.
– „W przeszłości CHÓR miał uświęcać wyjątkowość życia, służyć odrodzeniu, odnowieniu. Był siłą przeciwną sile UNICESTWIANIA. I z tej siły czerpie nasz spektakl” (Marta Górnicka).
– „Kiedy Ukraina krzyczy, potrzebujemy praktyk na długo sprzed narodzin teatru, które przynosi CHÓR. Potrzebujemy teatru z jego siłą zmiany. Z jego siłą zapamiętywania tego, co najpotworniejsze, a co trauma wojny chciałaby usunąć z pola widzenia. Teatru nowych form solidarności i nowego rytuału. Miejsca, w którym lepszy świat jest wyobrażalny i możliwy” (Marta Górnicka dla „Theater der Zeit“).
WYIMKI RECENZJI:
„Ta godzina to wieczność i obezwładniające przerażenie. Zobaczyliście i doświadczyliście rzeczy, na które nie ma słów. A o których mówią i śpiewają razem w mocnej i czystej formie, która porusza i szokuje.”
– Rüdiger Schaper, DER TAGESSPIEGEL
„Szczedriwka w wykonaniu chóru babek, matek, córek jest po prostu przejmująca. I to z kilku powodów. Po pierwsze, bo jest o odzyskiwaniu głosu i o miejscu, w którym ten głos może wybrzmieć. Po drugie, bo zawiera w sobie życzenia dla nas wszystkich. Po trzecie, z uwagi na hołd złożony tradycji ukraińskiego śpiewu, żywego głosu, który przeszywa i dojmuje. Ten śpiew to przestrzeń, której nie da się zawłaszczyć. A ten głos to głos, którego, mimo wszystko, nie da się uciszyć.”
– Wiktoria Tabak, DIDASKALIA GAZETA TEATRALNA
„Najnowsze wcielenie chóralnego projektu Marty Górnickiej to mocna, poruszająca, doskonale skonstruowana i wykonana wypowiedź kobiet doświadczonych wojną i dyktaturą.”
– Aneta Kyzioł, POLITYKA
„W „MATKACH” Marta Górnicka proponuje potężną̨ polityczną reaktywację antycznego CHÓRU.”
– Caroline Chatelet, SCENEWEB.FR
„Wielkość człowieka wobec brutalności wojny. Ten wieczór to chóralna opowieść o sile jednostki, która opowiada o mrocznej przemocy a kończy na jasnym człowieczeństwie.”
– Doris Meierhenrich, „Cudowna broń Marty Górnickiej przeciwko wojnie w berlińskim Teatrze Maksyma Gorkiego”, BERLINER ZEITUNG
***
MARTA GÓRNICKA
MATKI. PIEŚŃ NA CZAS WOJNY
Performans na 21 ukraińskich, polskich i białoruskich kobiet i dzieci
Premiera światowa: 29 września, 2023, Teatr Powszechny, Warszawa