Spektakl eksploruje intymną relację matki i córki – więź najbardziej pierwotną, a zarazem jedną z najbardziej skomplikowanych. To opowieść o miłości i bliskości, które bywają pułapką, i o próbie odnalezienia własnej tożsamości w cieniu drugiej osoby.
fot. Karolina Jóźwiak / mat. teatru
Na scenie spotykają się dwie kobiety – matka i córka – uwięzione we wspólnym salonie. Siedzą na starych fotelach przed telewizorem, chociaż telewizora, tak samo jak i ojca – nigdy nie było. Może też nie ma żadnego salonu, a akcja rozgrywa się w zasadzie wszędzie i nigdzie,
w świecie zawieszonym między pamięcią, fantazją a codziennością. Matka i córka uwielbiają się razem śmiać i płakać. Przynajmniej tak to widzi matka.
Debiutancki tekst dramatyczny Heleny Urbańskiej mierzy się z tematami kobiecości, cielesności, tożsamości seksualnej i dojrzewania. W tej scenicznej rzeczywistości wszystkie chwyty są dozwolone – nawet te, które budzą strach i niesmak. Spektakl stawia pytania o granice miłości i o to, jak odróżnić troskę od przemocy.
Spektakl powstał na podstawie autorskiego tekstu „Człowiek, który chce zrozumieć kochanie, czyli miłuj bliźniego swego jak”, którego czytanie performatywne zostało zrealizowane w ubiegłym roku w ramach cyklu HORYZONTY.
Premiera: 17 września 2026, mała scena.
Spektakle popremierowe: 18, 19 września; 21, 22 października; 27–29 listopada; 19, 20 grudnia.
Bilety już w sprzedaży!
Tekst i reżyseria: Helena Urbańska
muzyka: Magdalena Sowul
występują: Anita Sokołowska, Helena Urbańska
FRAGMENTY ROZMOWY Z ARTYSTKAMI:
Matka jest gotowa na wielkie emocje córki tylko wtedy, gdy ta je zapowie. Nie ma narzędzi, żeby reagować na impulsywne, spontaniczne emocje córki. Matka jest też figurą wyparcia i ucieczki – unika trudnych rozmów, reaguje lękiem. | Anita Sokołowska
Mimo że XX wiek z winy Freuda trochę nam matki obrzydził, o czym też pisze Rich, to matki powinny być dla córek nośniczkami wiedzy o życiu i kobiecości. Adrienne Rich pisze, że powinnam zwrócić matkom sprawiedliwość – otwierając się na matki, otwieramy się na przyszłość, bo przeszłość lubi się powtarzać. Trzeba słuchać matek i starszych kobiet, feministek, korzystać z ich doświadczenia.| Helena Urbańska
Kiedy słyszę „obsesja na punkcie matki”, to od razu prowadzi mnie to do Freuda. A Freud z kolei przekierowuje mnie w ogóle do kwestii terapii. Jako pokolenie sterapeutyzowane mamy obsesję na punkcie rodziców, bo przeglądamy się w nich, widzimy w nich swoje błędy, a ich błędy widzimy w sobie. To naczynia połączone. Wobec tego na pewno mamy obsesję. Ale czy słusznie? Nie wiem. | Helena Urbańska
Matki są nośniczkami wiedzy pokoleniowej. Idea siostrzeństwa, oparta na wsparciu, wywodzi się z idei macierzyństwa. Mimo że XX wiek z winy Freuda trochę nam matki obrzydził, o czym też pisze Rich, to matki powinny być dla córek nośniczkami wiedzy o życiu i kobiecości. Adrienne Rich pisze, że powinnam zwrócić matkom sprawiedliwość – otwierając się na matki, otwieramy się na przyszłość, bo przeszłość lubi się powtarzać. Trzeba słuchać matek i starszych kobiet, feministek, korzystać z ich doświadczenia.| Helena Urbańska
BIOGRAMY:
Helena Urbańska – autorka dramatu, reżyserka, odtwórczyni roli Córki
Aktorka, autorka tekstów i reżyserka. W 2022 roku ukończyła Akademię Teatralną im. Aleksandra Zelwerowicza w Warszawie. Jednym z najważniejszych miejsc jej nastoletnich lat było Ognisko Teatralne u Machulskich, do którego dziś wraca jako prowadząca zajęcia z młodzieżą licealną.
Jeszcze podczas studiów wspólnie z koleżankami z roku zaprosiła do współpracy Weronikę Szczawińską. Tak powstał „Klub”, koprodukcja Akademii Teatralnej i TR Warszawa – jedno z najważniejszych doświadczeń artystycznych tego okresu. Na dłużej związała się także z Teatrem 21, gdzie wystąpiła m.in. w monodramie „Cukry” na podstawie powieści Doroty Kotas, w reżyserii Pameli Leończyk, którego była również współdramaturżką.
Ważnym etapem jej rozwoju stała się współpraca z Teatrem Współczesnym w Szczecinie, gdzie pracowała z Michałem Buszewiczem, Kubą Skrzywankiem, Anną Mazurek i Justyną Sobczyk. Od końca 2023 roku należy do zespołu Teatru Dramatycznego w Warszawie. Zagrała tu m.in. w „Naszych czasach”, „Skoku wzwyż”, „Aniołach w Warszawie” i „Jubileuszu”.
Jej dramat „Człowiek, który chce zrozumieć kochanie, czyli miłuj bliźniego swego jak”, będący podstawą „Krótkiego spektaklu o matce i córce”, ukazał się w czerwcu 2025 roku w miesięczniku „Dialog”. Wspólnie z Martą Szlasą-Rokicką rozwija także projekt „#Masakra”, poświęcony gniewowi i przemocy w internecie. Jest wokalistką i autorką tekstów zespołu Lesbijski Groove, prowadziła podcast „Lesbijski SOR”. W pracy artystycznej szuka form, w których osobiste doświadczenia spotykają się z tematami społecznymi.
Anita Sokołowska – odtwórczyni roli Matki
Aktorka teatralna, filmowa i telewizyjna oraz reżyserka. Absolwentka Państwowej Wyższej Szkoły Filmowej, Telewizyjnej i Teatralnej w Łodzi. Ważną część jej drogi zawodowej stanowi praca w Teatrze Polskim im. Hieronima Konieczki w Bydgoszczy, gdzie współpracowała m.in. z Wojciechem Farugą, Łukaszem Chotkowskim, Michałem Zadarą, Grażyną Kanią, Wiktorem Rubinem, Igą Gańczarczyk, Remigiuszem Brzykiem i Janem Klatą, Bartkiem Frąckowiakiem. Pawłem Łysakiem.
Występowała również w Teatrze im. Juliusza Osterwy w Lublinie i Teatrze Współczesnym w Warszawie. W Teatrze Nowym grała min. w „Śnie pluskwy” i „Hamlecie” w reżyserii Kazimierza Dejmka oraz „Kadiszu” Remigiusza Brzyka, „Komedia Omyłek” Macieja Prusa. Na scenie Teatru Wybrzeże stworzyła główną rolę w przedstawieniu „Ksiądz H., czyli anioły w Amsterdamie” w reżyserii Bartka Frąckowiaka. Publiczność Dramatycznego zna ją z „Aniołów w Warszawie” Wojciecha Farugi i „Anioła zagłady” Daty Tavadzego.
Jako reżyserka zadebiutowała w 2021 roku „Komediantką” w Teatrze Polskim w Bydgoszczy. W 2024 roku wyreżyserowała „Nienasyconych” w warszawskim Garnizonie Sztuki. Jest laureatką Nagrody im. Hieronima Konieczki oraz nagród aktorskich za role w „O zwierzętach” i „Nordost”. Za monodram „Komornicka. Biografia pozorna” otrzymała wyróżnienie w Ogólnopolskim Konkursie na Wystawienie Polskiej Sztuki Współczesnej. Była również nominowana do Nagrody im. Aleksandra Zelwerowicza.
Szerszej publiczności znana jest min. z filmów „Furioza”, „Miłe Kobiety”, „Stymulatory&empatogeny”, „Bez słów”, „Dalej jazda”, „Jak zostać gwiazdą” i z seriali „Gra z cieniem”, „ Niebo. Rok w piekle”, „Bracia”, „Trędowata”, „Na dobre i na złe”, „Przyjaciółki”, „Misja Afganistan”. W 2024 roku zwyciężyła w 14. edycji programu „Taniec z Gwiazdami”.
Magdalena Sowul – muzyka
Kompozytorka, producentka muzyczna, multiinstrumentalistka i wokalistka. Absolwentka Akademii Muzycznej im. Stanisława Moniuszki w Gdańsku. Komponowała muzykę filmową dla platform SkyShowtime, Netflix, Canal+ oraz Telewizji Polskiej. W 2025 roku jako członkini międzynarodowego tria SISU, stworzyła muzykę do serialu Netflix produkcji Meksykańskiej pt. "Nadie nos vio partir". Oprócz filmu i telewizji skomponowała muzykę do blisko 40 spektakli teatralnych, z których część otrzymała nagrody (m.in. Złoty Yorick na Festiwalu Szekspirowskim 2025 za spektakl "Opowieść zimowa" w reż. P. Leończyk, Grand Prix Festiwalu Korczakowskiego 2022 za "Tonję z Glimmerdalen" w reż. K. Maciejaszek, Grand Prix Festiwalu Pestka 2021 za "Nocnych Pływaków" w reż. P. Leończyk).
Występuje solo w elektro-popowym projekcie Panilas (laureatka Głównej Nagrody Tryton 49. Festiwalu Fama 2019 w Świnoujściu). Jej debiutancki album "Gynoelectro" został wydany w 2022 roku przez Mystic Production Jest członkinią kwartetu avant-jazzowego Helicopets, który zdobył uznanie podczas Międzynarodowego Festiwalu Jazz Juniors w Krakowie, otrzymując serię nagród specjalnych (od NOSPR, Jazz Denmark, JazzFest Brno, Budapest Music Center oraz Jazz Vineyard), co zaowocowało europejską trasą koncertową Jest też członkinią duetu alt-rapowego Lesbijski Groove, którego debiutancki EP "Lesbijski Groove" wydano w 2022 roku, a także liderką zespołu avant-folkowego Ugla.
W 2018 roku otrzymała Stypendium Artystyczne Miasta Suwałk, a w 2023 roku Stypendium Artystyczne Miasta st. Warszawy. W 2026 roku była finalistką nagrody im. Jana A.P. Kaczmarek "Marzyciel" dla wschodzących polskich kompozytorów Krakowskiego Festiwalu Muzyki Filmowej.
