29 maja odbędzie się polska prapremiera międzynarodowej koprodukcji Teatru im. Wilama Horzycy, czyli spektaklu „7 samotności” w reżyserii Roberta Wilsona i Charlesa Chemine’a. Produkcja jest realizowana we współpracy z Narodowym Teatrem Dramatycznym w Kownie.
fot. mat. organizatora
30. Międzynarodowy Festiwal Teatralny Kontakt w Toruniu otworzy polska prapremiera spektaklu 7 samotności – ostatni projekt przygotowywany przez Roberta Wilsona – legendarnego amerykańskiego reżysera, twórcę przełomowego języka wizualnego w teatrze i jednego z najważniejszych artystów współczesnej sceny.
Będzie to najważniejsze wydarzenie tegorocznej edycji festiwalu i zarazem niezwykle symboliczny moment dla światowego teatru.
Spektakl powstał na podstawie tekstów Oskara Miłosza – poety, pisarza i myśliciela związanego z Litwą i kulturą europejską, dalekiego krewnego Czesława Miłosza. Wilson odpowiadał za reżyserię, scenografię oraz koncepcję świateł. W czasie prób miał już świadomość, że może nie doczekać premiery, dlatego pracował niezwykle intensywnie, by doprowadzić projekt do końca i przekazać zespołowi wszystkie najważniejsze założenia artystyczne. Przed śmiercią wyraził także wyraźne życzenie, aby spektakl został ukończony dokładnie zgodnie z jego wizją twórczą. Zmarł 31 lipca 2025 r.
Jest to projekt, nad którym pracowaliśmy od ponad roku. – mówi Renata Derejczyk, Dyrektor Teatru Horzycy i Festiwalu Kontakt – Wspólnie z Narodowym Teatrem Dramatycznym w Kownie przystąpiliśmy do produkcji spektaklu Roberta Wilsona, który miał mieć dwie odsłony – litewską i polską. Na podobnej zasadzie Wilson przygotował swoją sceniczną wersję powieści Oscara Wilde’a Portret Doriana Greya, którą pokazaliśmy na Kontakcie dwa lata temu: premierę w Dusseldorfie zagrał Christoph Friedl a w kowieńskiej wystąpili dwaj litewscy aktorzy.
7 samotności pozostaje dziś nie tylko nową premierą teatralną, ale również szczególnym świadectwem ostatniego etapu twórczości Roberta Wilsona. To jedno z zaledwie dwóch jego dzieł prezentowanych publicznie już po śmierci artysty. Każdy element spektaklu – rytm scen, światło, ruch aktorów, muzyka i kompozycja obrazu – realizowany jest zgodnie z zasadami jego autorskiego języka teatralnego, który przez dekady inspirował twórców na całym świecie.
Na prośbę samego reżysera proces twórczy kończy jego wieloletni zespół artystyczny. Za adaptację tekstu i dokończenie reżyserii odpowiada Charles Chemin – bliski współpracownik Wilsona, współtwórca ponad dwudziestu jego spektakli.
Adaptując teksty i kontynuując pracę nad spektaklem, chciałem oddać hołd poetyckiej wizji teatru Roberta Wilsona oraz jego wyjątkowemu myśleniu o przestrzeni i czasie scenicznym – mówił w Kownie Charles Chemin.
W realizację zaangażowani są również scenografka Stephanie Engeln, kostiumografka Flavia Ruggeri, autor świateł Marcello Lumaca, autorka fryzur i makijażu Manuela Halligan oraz autor projekcji wideo Tomasz Jeziorski. Na scenie wystąpią: Małgorzata Abramowicz, Ada Dec, Joanna Rozkosz, Agnieszka Wawrzkiewicz, Maciej Raniszewski, Michał Marek Ubysz i Grzegorz Wiśniewski.
Charles Chemin podkreśla, że twórczość Oskara Miłosza prowadzi „ku nieskończoności i poza materialność ludzkiego istnienia”, a poetycki świat autora stał się dla Wilsona przestrzenią szczególnie ważną w ostatnim okresie życia. Jak mówi reżyser: „Poeci są nieśmiertelni. Ich wizja świata przeżywa ich samych”.
Bardzo się ucieszyłam, że bohaterem spektaklu będzie Oscar Miłosz, ponieważ zawsze postrzegałam go jako prawdziwego Europejczyka – człowieka urodzonego na Litwie, którego pierwszym językiem był polski, ale który tworzył po francusku. Jego przypadek pokazuje, że można funkcjonować w Europie w pełni, w różnych językach i różnych światach – mówi Renata Derejczyk.
7 samotności nie jest klasyczną adaptacją literatury ani próbą wyjaśniania tekstów Miłosza. To poetyckie, hipnotyczne doświadczenie sceniczne, w którym słowo, obraz, światło, muzyka i ruch tworzą wielowymiarową opowieść o samotności, duchowości, pamięci i poszukiwaniu sensu.
W centrum przedstawienia znajduje się Poeta, który w swojej wędrówce przywołuje fikcyjnego sobowtóra: Don Juana, legendarnego bohatera wyłaniającego się z dwóch sztuk Miłosza – wyjaśnia Charles Chemin. – Poprzez tę postać ujawniają się zarówno nienasycony głód życia, jak i pragnienie odkupienia, które zmuszają Don Juana – i samego Poetę – do spojrzenia w głąb siebie. Poprzez te zmienne figury aktorzy odsłaniają piękno, kruchość i dziwność ludzkiej natury.
Polska prapremiera podczas Festiwalu Kontakt będzie pierwszą okazją dla polskiej publiczności, by zobaczyć ten wyjątkowy spektakl – ostatni teatralny świat stworzony przez Roberta Wilsona.
Spektakl powstaje jako międzynarodowa koprodukcja Teatru im. Wilama Horzycy w Toruniu oraz Litewskiego Narodowego Teatru Dramatycznego w Kownie, łącząc artystów i zespoły z Polski i Litwy wokół ostatniego projektu Roberta Wilsona.
fot. mat. organizatora
Robert Wilson
Robert Wilson był jednym z najważniejszych przedstawicieli współczesnego teatru na świecie. Jego dzieła zawierają elementy tańca, performansu, architektury, malarstwa, muzyki i aktorstwa w połączeniu z bardzo subtelnym oświetleniem.
Jego obrazy, rysunki i rzeźby znajdują się w muzeach i kolekcjach prywatnych na całym świecie. Od 2004 r. Wilson tworzył również wideoportrety. W filmach HD, opartych na powoli zmieniających się obrazach, można ujrzeć nie tylko różne zwierzęta, ale także gwiazdy kina, teatru i muzyki. Jego portrety wideo były prezentowane m.in. w Luwrze w Paryżu oraz w MoMA i na Times Square w Nowym Jorku.
Wilson zdobył wiele nagród, m.in. Złotego Lwa na Biennale w Wenecji, dwie nagrody Premio Ubu oraz nominację do Nagrody Pulitzera. Był członkiem honorowym Amerykańskiej Akademii Sztuki i Literatury oraz Niemieckiej Akademii Sztuk, a także posiadał osiem doktoratów honoris causa. Francja odznaczyła go tytułami Komandora Orderu Sztuki i Literatury (2003) oraz Oficera Legii Honorowej (2014), a Niemcy Krzyżem Oficerskim Orderu Zasługi (2014).
W 1992 r. w Nowym Jorku, na Long Island, Wilson założył Watermill Center, które jest wyjątkowym laboratorium twórczym dla młodych i uznanych artystów z całego świata.
Charles Chemin
Rocznik 1983. Francusko-amerykański reżyser i dramaturg. We wrześniu 2025 r. objął stanowisko dyrektora artystycznego Watermill Center, założonego przez Roberta Wilsona w 1992 r. Wcześniej pełnił funkcję dyrektora Summer Program & Festival, w ramach którego prezentowano dzieła międzynarodowych artystów, zarówno tych debiutujących, jak i uznanych.
Swoją trwającą 33 lata współpracę z Robertem Wilsonem rozpoczął jako aktor. Od 2009 r. pracował jako dramaturg i współreżyser ponad dwudziestu realizacji Wilsona, w tym Mary Said What She Said z Isabelle Huppert, PESSOA z Marią de Medeiros, Ostatnia taśma Krappa, przy którym pracował z Wilsonem jako reżyser jego solowego występu. Jako reżyser tworzył dzieła z zakresu teatru, opery, sztuk performatywnych i tańca. W latach 2019–2023 był artystą stowarzyszonym w Teatrze Narodowym we Florencji, a jego spektakle były prezentowane m.in. w Operze w Awinionie, Teatrze Narodowym w Krajowej, Théâtre de la Ville w Paryżu, na Biennale Performa w Nowym Jorku, w Scène nationale w Orleanie, w kościele San Lorenzo w Wenecji, na Biennale w Hawanie, w Menagerie de Verre w Paryżu oraz na Festiwalu w Vicenzy.
7 samotności
na podstawie twórczości Oskara Miłosza
Reżyseria, scenografia, koncepcja światła: Robert Wilson
Reżyseria i adaptacja: Charles Chemin
Scenografia: Stephanie Engeln
Światła: Marcello Lumaca
Kostiumy: Flavia Ruggeri
Charakteryzacja: Manu Halligan
Wideo: Tomasz Jeziorski
Współpraca artystyczna: Thaiz Bozano
Asystentka reżysera: Joanna Kowalska
Asystentka scenografki: Vita Ges
Asystent kostiumografa: Grzegorz Więckowski
Muzyka: Hans-Jörn Brandenburg
Występują:
Małgorzata Abramowicz, Ada Dec, Joanna Rozkosz, Agnieszka
Wawrzkiewicz, Maciej Raniszewski, Michał Marek Ubysz, Grzegorz
Wiśniewski
Muzyka wykorzystana w spektaklu: Kinan Azmeh, Johann Sebastian Bach, Jennifer Koh, Dickie Landry, Lou Reed
Tłumaczenie na język polski: Jan Nowak
Tłumaczenie na język angielski: Mike Sens
Opieka nad polską wersją językową: Michał Pabian
Inspicjentka (pracownia oświetleniowa): Izabela Smużny
Inspicjentka / suflerka: Alicja Garstecka
Spektakl zrealizowany z Narodowym Teatrem Dramatycznym w Kownie (NKDT)
Robert Wilson zadedykował tę produkcję filantropce i mecenasce sztuki
Audrey Gruss, której pasja do sztuki inspiruje nas wszystkich.
Pamięci Roberta Wilsona.
----------
Partnerem głównym wydarzenia jest Samorząd Województwa Kujawsko-Pomorskiego
Dofinansowano z Funduszy Europejskich.
Dofinansowano ze środków Gminy Miasta Toruń
Dofinansowano ze środków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego
#KujawyPomorze #LubieTuByc #FunduszeEuropejskie
