Aram Stern przedstawia subiektywny przegląd najważniejszych wydarzeń, spektakli i kreacji aktorskich w polskim teatrze w 2025 roku, pokazując, co w minionym sezonie zachwyciło, zaskoczyło i poruszyło.
fot. Magda Hueckel
Teatralny 2025 był rokiem kobiet – w wielu polskich miastach to w większości Panie objęły stanowiska dyrektorskie po wygranych konkursach. Parytet ten wpisuje się w pozytywne zmiany z roku ubiegłego, ostatecznie jednak świat teatru nie został pozbawiony dręczących go niepokojów. Stąd ilustracją dziewiątej edycji Subiektywnego Alfabetu Teatralnego są SCHODY – niewygodne, wysokie i starożytne.
Na najwyższym stopniu znalazło się dziesięć lat (!), które niebawem miną od rozpoczęcia prac legislacyjnych nad ustawą o zabezpieczeniu socjalnym artystów; tymczasem rozpoczęły się także zabiegi nad ustawą o mecenacie, która wprowadzi zabezpieczenia przed upartyjnieniem publicznych dotacji. Ciekawe, czy i przy niej równie długo potrwają uzgodnienia międzyresortowe?
Stopień niżej: w 2025 roku w Kielcach skarga goniła skargę. Władze Samorządu Województwa Świętokrzyskiego przez osiem miesięcy nie chciały powołać wybranego w konkursie dyrektora Teatru im. Stefana Żeromskiego, Jacka Jabrzyka. Pod koniec roku w obronie teatru stanęła nowa Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego, która zaproponowała przerwanie sporu poprzez całkowite przejęcie kieleckiej sceny. Sejmik województwa wyraził sprzeciw i tak przeciągnął świętokrzyski konflikt na kolejny rok…
Środowisko o kilka stopni „podgrzała” również książka Teatr. Rodzina patologiczna autorstwa Igi Dzieciuchowicz, będąca wstrząsającym reportażem o przemocy w polskim teatrze. Problemy systemowe, od lat zamiatane pod dywany, wyłożone na teatralnych schodach, dotykały także interwencyjne felietony publikowane na nowej stronie portalu Teatr dla Wszystkich.
Tymczasem „Największa Scena Świata” – Teatr Telewizji TVP pod dyrekcją Michała Kotańskiego – tylko pozytywnie „pulsowała rzeczywistością”! 31 spektakli premierowych zrealizowali wybitni artyści ze świata teatru, kina i serialu. Udało się także wznowić Scenę Młodego Widza i cykl Nowej Dramaturgii Polskiej. Tu żadnych schodów nie było – spektakle można było oglądać bezpiecznie z własnej kanapy.
A tak, stopniowo, subiektywnie i w kolejności alfabetycznej, wyglądał teatralny rok 2025 w 85 obejrzanych spektaklach:
A jak AKTORKA
Arcymistrzowskie:
Karolina Adamczyk, Hermiona w Opowieści zimowej, reż. Pamela Leończyk, Teatr Powszechny w Warszawie. Na terapeutycznej kanapie jej bohaterka czuje się niezręcznie, nie bardzo wiedząc, co począć w tej krępującej sytuacji, ale wewnętrznie, z absolutną klasą, gotuje się na wiwisekcję jątrzących ją ran.
Grażyna Bułka, Hanka w monodramie Mianujom mnie Hanka, reż. Mirosław Neinert, Teatr Korez w Katowicach. W wizualnie skromnym spektaklu, granym w języku śląskim, z mistrzowsko porażającą siłą zabiera prawie półmilionową (!) widownię Teatru Telewizji TVP w brawurową opowieść o tragicznych losach Ślązaków. Wzrusza i rozbawia prostotą opowieści oraz przekracza granicę aktorskiej kreacji. Po prostu jest w naszym domu.
Agnieszka Giza-Gradowska, Danusia w Krzyżakach, reż. Jan Klata, Teatr im. Stefana Jaracza w Olsztynie. W roli Danusi, uwolnionej z krzyżackich lochów, niebywale przejmująco kreuje kobietę wielokrotnie zgwałconą. Gdy Jurandówna walczy ze śmiercią, łzy cisną się do oczu, także na widok potężnej rozpaczy Zbyszka…
Maria Kierzkowska, w Horror/Mirror, reż. Eva Rysová, Teatr im. Wilama Horzycy w Toruniu. W roli indiańskiej striptizerki Maggie Blackheart jest oszałamiającą postacią z piekielnej baśni filmowej Stanley’a Kubricka. Hipnotyzująco ironiczna, zepsuta i skrzywdzona – wielowymiarowa rola.
Agnieszka Przepiórska, w monodramie Ocalone, reż. Maja Kleczewska, Dom Spotkań z Historią w Warszawie. Jej zgwałconym na Ochocie wojennym bohaterkom nikt pomnika nie postawił. Przepiórska w tej dotąd przemilczanej zbiorowej biografii stawia je na cokole w brudnych, poplamionych krwią halkach… Wstrząsa niemiłosiernie.
Julia Szczepańska, w Teatrze im. Wilama Horzycy w Toruniu coraz doskonalsza. Jako Abigail Warren w Horror/Mirror (reż. Eva Rysová), w przejmującym monologu samotnie stoi na pustej scenie, wyalienowana w przeszywającym krzyku niemocy. W roli Młodej w Klątwie (reż. Anna Augustynowicz) staje się archetypem bohaterki znanej z teatru antycznego, tragiczką, która potrafi ogarnąć całe zło tego świata.
Małgorzata Trofimiuk, Ewa w Opętanej, reż. Benjamin M. Bukowski, Teatr Polski w Bydgoszczy. Arcymistrzowska kreacja pozornie opętanej kobiety lub może chorej na demencję staruszki. Stonowana i uwięziona w łóżku wspomina agnostyczną pełnię, gdy kochała mężczyzn i podróże.
Wyróżnione:
Martyna Braca, Wendy w seed: Nibylandia, reż. Przemysław Żmiejko // Yukii w Gdzie się podział Baku?, reż. Karolina Okurowska-Wabnic, Teatr Baj Pomorski w Toruniu
Ingeborga Dapkunaite w Samotności pól bawełnianych, reż. Timofey Kulyabin, Bormio SIA i Flow Projects GmbH (Niemcy/Łotwa)
Izabela Baran, Gileta w Księżniczce na opak wywróconej, reż. Paweł Aigner, Teatr im. Wilama Horzycy w Toruniu
Anna Chudek-Niczewska, ŹródłoNiby w seed: Nibylandia, reż. Przemysław Żmiejko, Teatr Baj Pomorski w Toruniu
Magdalena Cielecka, Elmira w Tartuffe, reż. Tadeusz Kabicz (Teatr Telewizji TVP)
Sandra Drzymalska, Zenka w Zabawach w dom, reż. Tomasz Jurkiewicz (Teatr Telewizji TVP)
Małgorzata Hajewska–Krzysztofik, Klara Zachanassian w Wizycie starszej pani, reż. Małgorzata Bogajewska (Teatr Telewizji TVP)
Anna Ilczuk, Perdita w Opowieści zimowej, reż. Pamela Leończyk, Teatr Powszechny w Warszawie // Krystyna, Kuba, Landlordka w Melodramacie, reż. Anna Smolar (Teatr Telewizji TVP)
Katarzyna Kaźmierczak, Królowa Małgorzata w Iwonie, księżniczce Burgunda, reż. Adam Orzechowski, Teatr Wybrzeże w Gdańsku
Małgorzata Kożuchowska, Dziedziczka w W imię Jakuba S., reż. Paweł Demirski (Teatr Telewizji TVP)
Paulina Kulas-Skrzypczak w Asystencie, reż. Przemysław Żmiejko, Teatr Miejski w Lesznie
Magdalena Kuta, Ciotka w Kiedy stopnieje śnieg, reż. Katarzyna Minkowska, TR Warszawa // Matka w Cząstkach kobiety, reż. Kornél Mundruczó, TR Warszawa (Teatr Telewizji TVP)
Dorota Landowska, Alina w Separatce, reż. Joanna Szczepkowska, Teatr Polski w Warszawie (Teatr Telewizji TVP)
Aurora Lipartowska, Diana w Księżniczce na opak wywróconej, reż. Paweł Aigner, Teatr im. Wilama Horzycy w Toruniu
Maria Maj, Babcia dziewczyny (matka rodzeństwa) w Kiedy stopnieje śnieg, reż. Katarzyna Minkowska, TR Warszawa
Anna Magalska, Peggy Warren w Horror/Mirror, reż. Eva Rysová, Teatr im. Wilama Horzycy w Toruniu
Dominika Miękus, Aktorka, Papuga, Małpa, Pani Doktor w Puszku, reż. Punch Mama, Teatr Baj Pomorski w Toruniu
Dagmara Mrowiec-Matuszak, Ada w Opętanej, reż. Benjamin M. Bukowski, Teatr Polski w Bydgoszczy
Bożena Olizarowicz, Królowa w Opowieściach z Narnii. Lew, Czarownica i Stara Szafa, reż. Gabriel Gietzky, Teatr Lalki i Aktora w Wałbrzychu
• Maria Pakulnis – Pani Helene Alving w Upiorach, reż. Anna Augustynowicz (Teatr Telewizji TVP)
• Ewelina Pankowska – Yetinka w Człowiek jaki jest, każdy widzi, reż. Katarzyna Minkowska, Teatr Nowy w Warszawie (dla Teatru Telewizji TVP)
Marta Parfieniuk-Białowicz – Las, Strzyga, Tęsknica, Drzewo w Cicho, reż. Punch Mama // Dzwoneczek w seed: Nibylandia, reż. Przemysław Żmiejko, Teatr Baj Pomorski w Toruniu
Halina Rasiakówna – Maja Auersberger w Wycince. Holzfällen, reż. Krystian Lupa (Teatr Telewizji TVP)
• Saioa Alvarez Ruiz – w Ophelia’s got talent, reż. Florentina Holzinger, Volksbühne am Rosa-Luxemburg-Platz, Berlin (Niemcy)Michalina Rodak – Pielęgniarka, Aktorka w Medei, reż. Eugenia Balakireva, Teatr Polski w Bydgoszczy
Małgorzata Rydzyńska – Jagienka w Krzyżakach, reż. Jan Klata, Teatr im. Stefana Jaracza w Olsztynie
Ewa Sadowska – Łucja w Opowieści z Narnii. Lew, Czarownica i Stara Szafa, reż. Gabriel Gietzky, Teatr Lalki i Aktora w Wałbrzychu
Ewa Skibińska – Jeannie Billroth w Wycince. Holzfällen, reż. Krystian Lupa (Teatr Telewizji TVP)
Julia Sobiesiak-Borucka – Marta w Czarna ręka, zsiadłe mleko, reż. Krzysztof Rekowski, Teatr im. Wilama Horzycy w Toruniu
Mirosława Sobik – Lekarka w Czarna ręka, zsiadłe mleko, reż. Krzysztof Rekowski, Teatr im. Wilama Horzycy w Toruniu
Joanna Szczepkowska – Marta w Separatce, reż. Joanna Szczepkowska, Teatr Polski w Warszawie (Teatr Telewizji TVP)
Irena Sierakowska – Medea w Medei, reż. Eugenia Balakireva, Teatr Polski w Bydgoszczy
Danuta Stenka – Hrabina Zofia Fredro w Księgach Sprośności, reż. Maciej Wojtyszko (Teatr Telewizji TVP)
Lama Szydłowska – Wążusia w Człowiek jaki jest, każdy widzi, reż. Katarzyna Minkowska, Teatr Nowy w Warszawie (dla Teatru Telewizji TVP)
Kornelia Trawkowska – Telimena w Nowy PAN TADEUSZ, tylko że rapowy, reż. Kamil Białaszek, Teatr Polski w Poznaniu (Teatr Telewizji TVP)
Justyna Wasilewska – Kuzynka w Kiedy stopnieje śnieg, reż. Katarzyna Minkowska, TR Warszawa // Maja w Cząstkach kobiety, reż. Kornél Mundruczó, TR Warszawa (Teatr Telewizji TVP)
Iwona Wszołkówna – Babette Biedermann w Biedermann i podpalacze, reż. Jan Holoubek (Teatr Telewizji TVP)
Marta Zięba – Joana Thul w Wycince. Holzfällen, reż. Krystian Lupa (Teatr Telewizji TVP)
AKTORZY
Absolutnie najlepsi:
• Grzegorz Artman – Leontes w Opowieści zimowej, reż. Pamela Leończyk, Teatr Powszechny w Warszawie. Miota się w emocjach, które bardziej przypominają współczesnego pacjenta niż króla, a jednocześnie wzbudza podziw impostacją, szerokim gestem i nonszalancją w zachowaniu.
• Maciej Cymorek – Zbyszko z Bogdańca w Krzyżakach, reż. Jan Klata, Teatr im. Stefana Jaracza w Olsztynie. Nowocześnie porywczy w pogoni za krzyżackim posłem, zmaga się z nagłym przypływem całkiem nierycerskich żądz, ale również wzrusza subtelnością. Jeszcze niejeden raz o nim usłyszymy!
• Yamato Kochi – Król Ryszard II w Ryszardzie II, reż. Yamato Kochi, G. Garage Shakespeare-dô Company, Japonia. Jego król symbolizuje raczej duchowy rozpad niż polityczny upadek władcy. Dostojeństwo przerysowane, ale uwikłane w japoński rytuał, w którym mimika i forma mają większe znaczenie niż klasyczny dramat.
• Tomasz Nosiński – Ryszard III w Wszyscy jesteśmy Ryszardami. Ekshumacja 2000, reż. Aleksandra Bielewicz, AZBEST, Warszawa. Jest znakomitym królem – wyniosłym, z królewską impostacją i postawą, a jego walka z samym sobą staje się walką pierwszą i ostatnią – na śmierć i życie.
• Igor Tajchman – Austin Liebherr w Horror/Mirror, reż. Eva Rysová, Teatr im. Wilama Horzycy w Toruniu. W drugoplanowej roli – perełce – gra nieśmiałego studenta, w którym tkwi gorzka tajemnica, i przejmująco odkrywa ją nieznanymi dotąd środkami.
• Kaspars Znotiņš – Myszkin w Czarnym łabędziu, reż. Alvis Hermanis, Jaunais Rīgas teātris, Ryga (Łotwa). Alter ego Dostojewskiego: wytatuowany, w dresie, z wielkim krzyżem na piersi – nijak nie pasuje do baletowych kręgów na scenie. Jest chodzącą parodią w nieco zbyt długiej partyturze, mimo to pozostaje w pamięci.
Wyróżnieni:
• Mariusz Adamski – Rejent w Nowy PAN TADEUSZ, tylko że rapowy, reż. Kamil Białaszek, Teatr Polski w Poznaniu (w Teatrze Telewizji TVP)
• Georgi Angiełow – Pan Aparat w Pan Aparat. Ostatnie zdjęcie, reż. Pamela Leończyk, Teatr Guliwer w Warszawie
• Bartosz Bielenia – Tartuffe w Tartuffe, reż. Tadeusz Kabicz (w Teatrze Telewizji TVP) / Pies w Człowiek jaki jest, każdy widzi, reż. Katarzyna Minkowska, Teatr Nowy w Warszawie (dla Teatru Telewizji TVP)
• Stanisław Brejdygant – Bartosz Sowiński w Winnym, reż. Wojciech Smarzowski (w Teatrze Telewizji TVP)
• Robert Ciszewski – Książę Filip w Iwonie, księżniczce Burgunda, reż. Adam Orzechowski, Teatr Wybrzeże w Gdańsku
• Radu Costea – Petro w Teoremat, reż. Eugen Jebeleanu, Teatrul Național Radu Stanca, Sibiu (Rumunia)
• Michał Czachor – Has, Narrator, Krystyna, Artysta w Melodramacie, reż. Anna Smolar, Teatr Powszechny w Warszawie (dla Teatru Telewizji TVP)
• Marcin Czarnik – Howard w W imię Jakuba S., reż. Paweł Demirski (w Teatrze Telewizji TVP)
• Ireneusz Czop – Adam Mickiewicz w Księgach Sprośności, reż. Maciej Wojtyszko (w Teatrze Telewizji TVP)
• Michał Darewski – Dzwonnik i Parobek w Klątwie, reż. Anna Augustynowicz, Teatr im. Wilama Horzycy w Toruniu
• Piotr B. Dąbrowski – Hrabia w Nowy PAN TADEUSZ, tylko że rapowy, reż. Kamil Białaszek, Teatr Polski w Poznaniu (w Teatrze Telewizji TVP)
• Jan Frycz – Aktor Teatru Narodowego w Wycince. Holzfällen, reż. Krystian Lupa (w Teatrze Telewizji TVP)
• Andrzej Grabowski – Alfred Ill w Wizycie starszej pani, reż. Małgorzata Bogajewska (w Teatrze Telewizji TVP)
• Grzegorz Gromek – Danveld w Krzyżakach, reż. Jan Klata, Teatr im. Stefana Jaracza w Olsztynie
• Grzegorz Gzyl – Król Ignacy w Iwonie, księżniczce Burgunda, reż. Adam Orzechowski, Teatr Wybrzeże w Gdańsku
• Mariusz Jakus – Schmitz/Belzebub w Biedermann i podpalacze, reż. Jan Holoubek (w Teatrze Telewizji TVP)
• Marian Jaskulski – Rejent Milczek w Zemście, reż. Radosław Rychcik, Teatr Polski w Bydgoszczy
• Andrzej Kłak – Gustaw, Krystyna, Kuba, Teściowa, Janek w Melodramacie, reż. Anna Smolar, Teatr Powszechny w Warszawie (dla Teatru Telewizji TVP)
• Andrzej Korkuz – Aktor, Puszek, Szaman w Puszku, reż. Punch Mama, Teatr Baj Pomorski w Toruniu
• Paweł Kowalski – Pustelnik w Klątwie, reż. Anna Augustynowicz, Teatr im. Wilama Horzycy w Toruniu
• Rafał Maćkowiak – Średni brat w Kiedy stopnieje śnieg, reż. Katarzyna Minkowska, TR Warszawa
• John Malkovich – w Samotności pól bawełnianych, reż. Timofey Kulyabin, Bormio SIA i Flow Projects GmbH (Niemcy/Łotwa)
• Maciej Mydlak – Maćko z Bogdańca w Krzyżakach, reż. Jan Klata, Teatr im. Stefana Jaracza w Olsztynie
• Dawid Ogrodnik – Osvald Alving w Upiorach, reż. Anna Augustynowicz (w Teatrze Telewizji TVP)
• Wojciech Oset – Piotr w Opowieści z Narnii. Lew, Czarownica i Stara Szafa, reż. Gabriel Gietzky, Teatr Lalki i Aktora w Wałbrzychu
• Grzegorz Otrębski – Cyryl w Iwonie, księżniczce Burgunda, reż. Adam Orzechowski, Teatr Wybrzeże w Gdańsku
• Cezary Pazura – Nauczyciel w Wizycie starszej pani, reż. Małgorzata Bogajewska (w Teatrze Telewizji TVP)
• Filip Pławiak – Happy w W imię Jakuba S., reż. Paweł Demirski (w Teatrze Telewizji TVP)
• Bartosz Porczyk – Rejent Milczek w Zemście, reż. Michał Zadara, Teatr Komedia w Warszawie
• Jerzy Pożarowski – Cześnik Raptusiewicz w Zemście, reż. Radosław Rychcik // Lekarz, Reżyser, Eurypides w Medei, reż. Eugenia Balakireva, Teatr Polski w Bydgoszczy
• Gyan Ros – Gość w Teoremat, reż. Eugen Jebeleanu, Teatrul Național Radu Stanca, Sibiu (Rumunia)
• Ołeksandr Rudyński – rola tytułowa w Kaliguli, reż. Ivan Urivsky, Національний академічний драматичний театр імені Івана Франка (Kijów, Ukraina)
• Adam Szczyszczaj – Joyce w Wycince. Holzfällen, reż. Krystian Lupa (w Teatrze Telewizji TVP)
• Andrzej Seweryn – Gottlieb Biedermann w Biedermann i podpalacze, reż. Jan Holoubek (w Teatrze Telewizji TVP)
• Łukasz Simlat – Eisenring w Biedermann i podpalacze, reż. Jan Holoubek // Damian w Rodzicach, reż. Michał Grzybowski (w Teatrze Telewizji TVP)
• Piotr Skiba – Thomas w Wycince. Holzfällen, reż. Krystian Lupa (w Teatrze Telewizji TVP)
• Andrzej Słowik – Las, Błędny Ognik, Baba Jagodowa, Dziad, Najstarsze z Najstarszych Drzewo w Cicho, reż. Punch Mama, Teatr Baj Pomorski w Toruniu
• Jan Sobolewski – Kawia w Człowiek jaki jest, każdy widzi, reż. Katarzyna Minkowska, Teatr Nowy w Warszawie (dla Teatru Telewizji TVP)
• Julian Świeżewski – Mieczysław, Krystyna, Dr Kac, Dziadek, Kuba, Przyjaciel w Melodramacie, reż. Anna Smolar, Teatr Powszechny w Warszawie (dla Teatru Telewizji TVP)
• Paweł Tomaszewski – Sebek w Zabawach w dom, reż. Tomasz Jurkiewicz (w Teatrze Telewizji TVP)
• Łukasz Trzaska – rola tytułowa w Nie płacz Nemeczku, reż. Agata Nierzwicka, Teatr Papahema / Teatr im. Adama Mickiewicza w Częstochowie
• Krzysztof Tyniec – Aleksander Hrabia Fredro w Księgach Sprośności, reż. Maciej Wojtyszko (w Teatrze Telewizji TVP)
• Arkadiusz Walesiak – Perote w Księżniczce na opak wywróconej, reż. Paweł Aigner // Ksiądz w Klątwie, reż. Anna Augustynowicz, Teatr im. Wilama Horzycy w Toruniu
• Filip Zaręba – Piekarz na Ł. w Pieśniach piekarzy polskich, reż. Klaudia Gębska (dla Teatru Telewizji TVP)
Animacja:
• Mariam Alekyan – w Bukowskim, reż. Marieta Dovlatbekyan, National Puppet Theatre, Erewań (Armenia)
• Julia Fidelus – monodram 20 DEN, reż. własna, projekt lalek: Magdalena Dąbrowska
• Sofie Krog i David Faraco – The House, reż. własna, Sofie Krog Teater (Dania)
Autorka/Autor/Adaptacja:
• Benjamin M. Bukowski – Opętana, Teatr Polski w Bydgoszczy
• Paweł Demirski – W imię Jakuba S., reż. Paweł Demirski, Teatr Telewizji TVP
• Piotr Rowicki – monodram Agnieszki Przepiórskiej Ocalone, reż. Maja Kleczewska, Dom Spotkań z Historią w Warszawie
• Tadeusz Słobodzianek – monodram Michała Pieli Niedźwiedź Wojtek, reż. Aldona Figura, Teatr Śląski w Katowicach / Fundacja Artystyczna Acoustic w Warszawie
• Joanna Szczepkowska – Separatka, reż. Joanna Szczepkowska, Teatr Polski w Warszawie (w Teatrze Telewizji TVP)
• Daria Sobik – adaptacja Opowieści zimowej Williama Szekspira, reż. Pamela Leończyk, Teatr Powszechny w Warszawie
• Ishbel Szatrawska – Objects in Mirror Are Closer Than They Appear do Horror/Mirror, reż. Eva Rysová, Teatr im. Wilama Horzycy w Toruniu // do spektaklu Krzyżacy, wg Henryka Sienkiewicza, reż. Jan Klata, Teatr im. Stefana Jaracza w Olsztynie
• Tomasz Walesiak – Kiedy stopnieje śnieg, reż. Katarzyna Minkowska, TR Warszawa / Człowiek jaki jest, każdy widzi, reż. Katarzyna Minkowska, Nowy Teatr w Warszawie (dla Teatru Telewizji TVP)
• Maciej Wojtyszko – Księgi Sprośności, reż. własna (dla Teatru Telewizji TVP)
Budowa:
• W tym roku upłynął czteroletni termin budowy nowej siedziby Teatru Żydowskiego w Warszawie, ale przy ulicy Kasprzaka 22 prace nie tylko się nie kończyły, ale nawet się jeszcze nie zaczęły! 24 października otwarto oferty w przetargu na zaprojektowanie oraz realizację prac budowlanych w nowej siedzibie teatru.
• TR Warszawa ogłosił przetarg na realizację pierwszego etapu budowy siedziby teatru na placu Defilad w Warszawie. Nowa siedziba TR Warszawa została zaprojektowana (wraz z budynkiem Muzeum Sztuki Nowoczesnej) przez nowojorską pracownię Thomas Phifer and Partners. Roboty budowlane dla podziemnego etapu I rozpoczęły się w lipcu.
• Teatr im. Juliusza Osterwy w Lublinie przygotowuje się do kompleksowej modernizacji budynku, która obejmie m.in. nową scenę, cyfrowe wyposażenie, dostępność dla osób z niepełnosprawnościami oraz działania ekologiczne. Prace ruszą na początku 2026 roku i potrwają do 2028 roku.
• 28 czerwca oficjalnie przekazano wykonawcy teren budowy Teatru Muzycznego w Poznaniu. Siedziba teatru ma mieć 13 kondygnacji i kosztować około 400 mln zł. Do grudnia 2028 roku ma zostać oddana do użytku.
• Zakończył się pierwszy etap trwającej trzy lata modernizacji budynku dużej sceny Teatru Polskiego w Bydgoszczy. W drugim etapie planowany jest remont samej sceny. Otwarcie jest przewidziane na sezon 2026/2027.
• Wstrzymana na długi czas inwestycja Samorządu Województwa Kujawsko-Pomorskiego została podjęta na nowo. W miejscu dawnego kinoteatru Grunwald przy ul. Warszawskiej powstanie nowa siedziba Kujawsko-Pomorskiego Teatru Muzycznego w Toruniu. Obiekt, realizowany wg nowego projektu, ma być gotowy w 2029 roku.
• Po ponad 125 latach Teatr Zagłębia w Sosnowcu czeka największa inwestycja w swojej historii – rozbudowa i modernizacja zabytkowej siedziby. Całkowity koszt szacuje się na około 108 mln zł.
• We wrześniu miasto ogłosiło konkurs na opracowanie koncepcji urbanistyczno-architektonicznej budowy siedziby Teatru Współczesnego na Łasztowni w Szczecinie.
Choreografia / Ruch sceniczny:
• Tobiasz Sebastian Berg – Opętana, reż. Benjamin M. Bukowski, Teatr Polski w Bydgoszczy.
• Maćko Prusak – Iwona, księżniczka Burgunda, reż. Adam Orzechowski, Teatr Wybrzeże w Gdańsku // Krzyżacy, reż. Jan Klata, Teatr im. Stefana Jaracza w Olsztynie.
• Eugen Jebeleanu – Teoremat, reż. Eugen Jebeleanu, Teatrul Național Radu Stanca (Sibiu, Rumunia).
• Zane Teikmane – Czarny łabędź, reż. Alvis Hermanis, Jaunais Rīgas teātris (Ryga, Łotwa).
Dźwięk:
• Naoyuki Furukawa – Ryszard II, reż. Yamato Kochi, G. Garage Shakespeare-dô Company, Japonia.
• Jan Marek Kamiński – Klątwa, reż. Anna Augustynowicz, Teatr im. Wilama Horzycy w Toruniu.
• Filip Sternal – Asystent, reż. Przemysław Żmiejko, Teatr Miejski w Lesznie.
Ewakuacja:
• W piwnicy Teatru Dramatycznego w Płocku podczas sprzątania znaleziono ładunek wybuchowy. Ewakuowano 32 pracowników obecnych w budynku.
FESTIWAL
• Festiwal Teatrów Ulicznych w Toruniu, Toruńska Agenda Kulturalna, 30 kwietnia – 3 maja
• XXIX Międzynarodowy Festiwal Teatralny „Kontakt” w Toruniu, Teatr im. Wilama Horzycy w Toruniu, 30 maja – 6 czerwca
• XXXIX Toruńskie Spotkania Teatrów Jednego Aktora, Teatr Baj Pomorski w Toruniu, 12–15 czerwca
• XXIX Festiwal Szekspirowski, Gdański Teatr Szekspirowski, 25 lipca – 3 sierpnia
• XXXI Międzynarodowy Festiwal Teatrów Lalek i Formy „Spotkania”, Teatr Baj Pomorski w Toruniu, 18–24 października
• XXIV Festiwal Prapremier, Teatr Polski w Bydgoszczy, 7–21 listopada
G jak Głomb
• Wypalenie zawodowe i zmęczenie były powodem rezygnacji Jacka Głomba ze stanowiska dyrektora Teatru im. H. Modrzejewskiej w Legnicy. Stało się to 31 sierpnia 2025 roku, rok przed końcem jego kadencji. Po 30 latach na tym stanowisku Jacka Głomba zastąpił Łukasz Czuj.
H jak (nie)Heteronormatywność
• Cezary idzie na wojnę, reż. Cezary Tomaszewski, Komuna Warszawa (dla Teatru Telewizji TVP);
• Maciej Cymorek w Susan Sontag, reż. Agnieszka Jakimiak i Mateusz Atman, Teatr im. Stefana Jaracza w Olsztynie;
• II QueerFest 2025 | 17–25.10 | Teatr Polski w Poznaniu.
I jak INNOWACJA
• Awatary i assety wykorzystane w seed: Nibylandia, reż. Przemysław Żmiejko, Teatr Baj Pomorski w Toruniu;
• Helikopter nad sceną w Ophelia’s got talent, reż. Florentina Holzinger, Volksbühne am Rosa-Luxemburg-Platz, Berlin (Niemcy);
J jak JAPONIA
• Zespół G. Garage Shakespeare-dô dąży do tego, by świat Szekspira został głębiej i piękniej oddany na scenie właśnie poprzez japońskiego ducha „dō”. W Ryszardzie II stworzył minimalistyczne, skromne, lecz wyraźnie zarysowane piękno;
• Jakub Durniat w roli Tanuki’ego gra cały spektakl Gdzie się podział Baku? w języku japońskim, reż. Karolina Okurowska-Wabnic, Teatr Baj Pomorski w Toruniu;
K jak KONSTERNACJA
• 17 kwietnia Jacek Jabrzyk został wskazany przez komisję konkursową jako kandydat na stanowisko dyrektora Teatru im. Stefana Żeromskiego w Kielcach. Lokalny PiS, na czele z marszałkinią województwa świętokrzyskiego Renatą Janik, do końca roku blokował zakończony konkurs na dyrektora tej sceny;
• Konflikt pomiędzy pracownikami Teatru Współczesnego w Szczecinie a marszałkiem województwa, który oczekiwał, że należący do miasta Teatr opuści gmach Muzeum Narodowego na Wałach Chrobrego z końcem 2026 roku. Tymczasem nowa siedziba na Łasztowni, między biurowcem Lastadii a Trasą Zamkową, może być gotowa najwcześniej w 2030 roku;
• Spór dotyczący stylu zarządzania i atmosfery pracy w dwóch kluczowych instytucjach kultury w Poznaniu – Teatrze Wielkim oraz Polskim Teatrze Tańca. Część pracowników oraz środowisk artystycznych zarzucała dyrektorkom obu instytucji mobbing i nieprawidłowości w kierowaniu zespołami;
• Dwie kobiety zakłóciły koncert izraelskiego wokalisty w Teatrze Wielkim w Warszawie. Podczas występu oblały scenę i muzyków czerwoną substancją. Do incydentu doszło podczas finału Festiwalu Warszawa Singera;
• Grupa widzów zakłóciła okrzykami „Jebać Żydów” monodram Ginczanka. Przepis na prostotę życia w wykonaniu Agnieszki Przepiórskiej na Placu Artystów w Kielcach podczas V Festiwalu Herlinga Grudzińskiego;
• Komisja konkursowa, która miała wyłonić kandydata na nowego dyrektora Teatru im. Aleksandra Fredry w Gnieźnie, do końca listopada tego nie zrobiła. Żadne z trójki kandydatów, którzy złożyli swoje aplikacje w terminie, nie spotkało się z dostatecznym uznaniem. Konkurs najprawdopodobniej zostanie powtórzony. Kadencja obecnej dyrektor Joanny Nowak kończy się 31 sierpnia 2026 roku.
K jak KOSTIUMY
• Eva Farkašová, Pasterka i kominiarczyk, reż. Arkadiusz Klucznik, Teatr Dzieci Zagłębia im. Jana Dormana w Będzinie;
• Magdalena Gajewska do Iwony, Księżniczki Burgunda, reż. Adam Orzechowski, Teatr Wybrzeże w Gdańsku / do Księżniczki na opak wywróconej, reż. Paweł Aigner, Teatr im. Wilama Horzycy w Toruniu;
• Mirek Kaczmarek do Krzyżaków, reż. Jan Klata, Teatr im. Stefana Jaracza w Olsztynie;
• Shingo Tokihiro do Ryszarda II, reż. Yamato Kochi, G.Garage Shakespeare-dô Company, Japonia.
K jak KSIĄŻKA (o teatrze)
• Iga Dzieciuchowicz, Teatr. Rodzina Patologiczna, Wydawnictwo Agora;
• Katarzyna Flader-Rzeszowska, Bioteatr Agnieszki Przepiórskiej, Wydawnictwo Naukowe UKSW;
• Beata Guczalska, Konrad Swinarski. Biografia ukryta, Wydawnictwo Literackie, Kraków;
• Krzysztof Tomasik, Homo Lobby. Aktorzy II RP, Wydawnictwo Krytyki Politycznej.
L jak LALKI
• Damian Banasz, Opowieści z Narnii. Lew, Czarownica i Stara Szafa, reż. Gabriel Gietzky, Teatr Lalki i Aktora w Wałbrzychu;
• Eva Farkašová, Pasterka i kominiarczyk, reż. Arkadiusz Klucznik, Teatr Dzieci Zagłębia im. Jana Dormana w Będzinie;
• Nastia Magdziak i Katarzyna Mystkowska w Helenie, reż. Magdalena Dąbrowska, Akademia Teatralna im. Aleksandra Zelwerowicza w Warszawie (Filia w Białymstoku);
• Olga Ryl-Krystianowska, Czyni Cuda do Sensus, Teatr Sakowicz Cempura, reż. Agata Puszcz, Teatr Sakowicz Cempura;
• Lucia Vrana Svobodová do Zmień się, reż. własna, Olsztyński Teatr Lalek.
M jak MONODRAM
• Marcin Hycnar w Pogo, reż. Kinga Dębska, Teatr Polonia w Warszawie (w Teatrze Telewizji TVP);
• Krystyna Janda, Elżbieta w Białej Bluzce, reż. Magda Umer, OCH-TEATR w Warszawie (w Teatrze Telewizji TVP);
• Adam Mortas w Balladach morderców, reż. własna, Teatr Nowy im. Kazimierza Dejmka w Łodzi;
• Agnieszka Niezgoda w monodramie Mój portret – performatywna wizyta w pracowni Olgi Boznańskiej, reż. własna, Teatr Pokojowy w Toruniu;
• Michał Piela w Niedźwiedziu Wojtku, reż. Aldona Figura, Teatr Śląski w Katowicach / Fundacja Artystyczna Acoustic w Warszawie;
• Anna Rozmianiec w monodramie Maryla – Ku przestrodze, reż. własna, Teatr Fuzja w Poznaniu;
• Daniel Salman w Marzycielu, reż. Łukasz Lewandowski, Teatr Wschodni w Lublinie;
• Grzegorz Sierzputowski w monodramie Ptaki krzyczą nieustannie, reż. Michał Telega, Ełckie Centrum Kultury;
• Zuzanna Wiatr w monodramie Dziewictwo. Osobna kategoria istot zamkniętych, reż. własna;
• Lena Witkowska w Naszej Racji, reż. Lena Witkowska, Adam Ziajski, Scena Robocza w Poznaniu.
M jak MULTIMEDIA
• Natan Berkowicz do Krzyżaków, reż. Jan Klata, Teatr im. Stefana Jaracza w Olsztynie;
• Krzysztof Garbaczewski do monodramu Agnieszki Przepiórskiej Ocalone, reż. Maja Kleczewska, Dom Spotkań z Historią w Warszawie;
• Wojciech Kapela do Klątwy, reż. Anna Augustynowicz, Teatr im. Wilama Horzycy w Toruniu;
• Jacek Kościuszko do monodramu Grzegorza Sierzputowskiego Ptaki krzyczą nieustannie, reż. Michał Telega, Ełckie Centrum Kultury;
• Daniel Skrzypczak do seed: Nibylandia, reż. Przemysław Żmiejko, Teatr Baj Pomorski w Toruniu / do Asystenta, reż. Przemysław Żmiejko, Teatr Miejski w Lesznie;
• Przemysław Żmiejko do Cicho, reż. Punch Mama, Teatr Baj Pomorski w Toruniu.
M jak MUZYKA
• Remi Billardon do spektaklu Teoremat, reż. Eugen Jebeleanu, Teatrul Național Radu Stanca (Sibiu, Rumunia);
• Wojciech Frycz do Człowiek jaki jest, każdy widzi, reż. Katarzyna Minkowska, Teatr Nowy w Warszawie (dla Teatru Telewizji TVP);
• Jan Klata w Krzyżakach, reż. Jan Klata, Teatr im. Stefana Jaracza w Olsztynie;
• Maria Kępisty do Gdzie się podział Baku?, reż. Karolina Okurowska-Wabnic, Teatr Baj Pomorski w Toruniu;
• Piotr Klimek do Księżniczki na opak wywróconej, reż. Paweł Aigner, Teatr im. Wilama Horzycy w Toruniu;
• Bogumił Misala do Wycinki. Holzfällen, reż. Krystian Lupa (w Teatrze Telewizji TVP);
• Marcin Partyka do Pasterki i kominiarczyka, reż. Arkadiusz Klucznik, Teatr Dzieci Zagłębia im. Jana Dormana w Będzinie;
• Cuco Pérez do The House, reż. Sofie Krog & David Faraco, Sofie Krog Teater (Dania);
• Rafał Rybak i Marcin Zorak Szymański (na żywo) w monodramie Adama Mortasa Ballady morderców, reż. Adam Mortas, Teatr Nowy im. Kazimierza Dejmka w Łodzi;
• Uladzislau Shaban do Medei, reż. Eugenia Balakireva, Teatr Polski w Bydgoszczy;
• Magdalena Sowul (na żywo) do Opowieści zimowej, reż. Pamela Leończyk, Teatr Powszechny w Warszawie;
• Miłosz Sienkiewicz do Zmień się, reż. Lucia Vrana-Svobodova, Olsztyński Teatr Lalek;
• Filip Sternal do Cicho, reż. Punch Mama // do seed: Nibylandia, reż. Przemysław Żmiejko, Teatr Baj Pomorski w Toruniu // do Asystenta (na żywo), reż. Przemysław Żmiejko, Teatr Miejski w Lesznie;
• WALENTY (Jakub Klemensiewicz, Dominik Łukaszczyk, Jędrzej Szmelter, Maksymilian Wilk, Filip Żółtowski) na żywo w Iwonie, księżniczce Burgunda, reż. Adam Orzechowski, Teatr Wybrzeże w Gdańsku.
N jak NAGRODY
• Nagroda dla najciekawszej osobowości 29. MFT KONTAKT – Nagroda Prezydenta Miasta – Ivan Uryvskyi za przedstawienie Kaligula z Narodowego Akademickiego Teatru Dramatycznego im. Iwana Franki w Kijowie (Ukraina);
• Nagroda dla zespołu aktorskiego na 29. MFT KONTAKT – TR Warszawa za przedstawienie Kiedy stopnieje śnieg, reż. Katarzyna Minkowska;
• Złoty Yorick dla Opowieści zimowej, w reżyserii Pameli Leończyk z Teatru Powszechnego w Warszawie na 29. Festiwalu Szekspirowskim w Gdańsku;
• Wszyscy jesteśmy Ryszardami. Ekshumacja 2000 w reż. Aleksandry Bielewicz – zdobywcą nagrody SzekspirOFF na 29. Festiwalu Szekspirowskim;
• Kapituła Gdyńskiej Nagrody Dramaturgicznej przyznała nagrodę główną dramatowi Kiedy stopnieje śnieg Katarzyny Minkowskiej i Tomasza Walesiaka;
• GRAND PRIX dla spektaklu The House, reż. Sofie Krog i David Faraco, Sofie Krog Teater (Dania) na 31. Międzynarodowym Festiwalu Teatrów Lalek i Formy „Spotkania”, Teatr Baj Pomorski w Toruniu;
• Laureatem V edycji AURORY – Nagrody Dramaturgicznej Miasta Bydgoszczy – został Michał Kmiecik, autor sztuki Paprykarz szczeciński;
• GRAND PRIX dla spektaklu Tkocze, reż. Maja Kleczewska, Teatr Śląski im. Stanisława Wyspiańskiego w Katowicach, na 18. Międzynarodowym Festiwalu Teatralnym Boska Komedia w Krakowie;
• Hugo Tarres został uhonorowany Nagrodą im. Andrzeja Nardellego za tytułową rolę w Hamlecie Williama Shakespeare’a w reżyserii Jana Englerta w Teatrze Narodowym w Warszawie;
• Decyzją Kapituły Nagrody Gustaw najwyższe wyróżnienie Związku Artystów Scen Polskich w 2025 roku otrzymała Anna Seniuk – wybitna aktorka, reżyserka i pedagożka akademicka, postać o wyjątkowym znaczeniu dla polskiego teatru i życia artystycznego.
O jak ODESZLI (zbyt wcześnie)
• Piotr Cieplak (65), reżyser teatralny, w latach 1996–1998 dyrektor artystyczny Teatru Rozmaitości w Warszawie;
• Paweł Gabor (26), aktor Lubuskiego Teatru w Zielonej Górze;
• Arkadiusz Klucznik (58), aktor, reżyser, wykładowca akademicki, Dyrektor Naczelny i Artystyczny Teatru Dzieci Zagłębia im. Jana Dormana w Będzinie (2001–2005) oraz Teatru im. Hansa Christiana Andersena w Lublinie (2007–2017);
• Joanna Kołaczkowska (59), aktorka kabaretowa i teatralna, autorka tekstów i prezenterka radiowa. Od 2002 roku była filarem Kabaretu Hrabi, z którym tworzyła niezliczone programy pełne artystycznego kunsztu i inteligentnego humoru;
• Luigi Scoglio (52), włoski scenograf urodzony w Szwajcarii, przez dwadzieścia pięć lat tworzył scenografie m.in. do spektakli operowych Michała Znanieckiego;
• Katarzyna Stoparczyk (55), dziennikarka radiowa. Oprócz pracy medialnej była również autorką książek oraz reżyserką spektakli teatralnych.
O jak ODKRYCIE
• Martyna Braca, Dziecko, Cicha, Wiedźma w Cicho, reż. Punch Mama, Teatr Baj Pomorski w Toruniu;
• Julia Fidelus w monodramie 20 DEN, reż. własna, Akademia Teatralna im. A. Zelwerowicza w Warszawie, Filia w Białymstoku;
• Maja Kalbarczyk, Dziewka w Klątwie, reż. Anna Augustynowicz, Teatr im. Wilama Horzycy w Toruniu;
• Michał Meller, Jazon w Medei, reż. Eugenia Balakireva, Teatr Polski w Bydgoszczy;
• Dawid Ptak, Muniek w Rodzicach, reż. Michał Grzybowski (w Teatrze Telewizji TVP);
• Rafał Przytocki, Piotruś Pan / Jakub Hak w seed: Nibylandia, reż. Przemysław Żmiejko, Teatr Baj Pomorski w Toruniu;
• Michał Wolny, Lisardo w Księżniczce na opak wywróconej, reż. Paweł Aigner, Teatr im. Wilama Horzycy w Toruniu;
• Kamil Żebrowski (gościnnie), Adam w spektaklu Czarna ręka, zsiadłe mleko, reż. Krzysztof Rekowski, Teatr im. Wilama Horzycy w Toruniu.
P jak (prze)PIĘKNI
• Melody Alia (operatorka kamery na żywo) w Ophelia’s got talent, reż. Florentina Holzinger, Volksbühne am Rosa-Luxemburg-Platz, Berlin (Niemcy);
• Gyan Ros, Gość w spektaklu Teoremat, reż. Eugen Jebeleanu, Teatrul Național Radu Stanca (Sibiu, Rumunia);
• Lesia Pasichnyk i Tymoteusz Jucha w tańcu do utworu Adama Struga Puściła po stole do słów Bolesława Leśmiana w finale Heleny (reż. Magdalena Dąbrowska), Akademia Teatralna im. Aleksandra Zelwerowicza w Warszawie (Filia w Białymstoku).
P jak PRZYGOTOWANIE WOKALNE
• Weronika Krówka w Antygonie w Molenbeek, reż. Anna Smolar, Teatr Dramatyczny im. Gustawa Holoubka w Warszawie.
R jak REKORD
Czas trwania spektaklu Czarny łabędź, reż. Alvis Hermanis, Jaunais Rīgas Teātris (Ryga, Łotwa), na 29. MFT KONTAKT – 3 h 30 min
Jacek Pietruski od 25 lat (!) wciela się w postać Ebenezera Scrooge’a w Opowieści wigilijnej Dickensa, w reż. Czesława Sieńki, ze sceny Teatru Baj Pomorski w Toruniu, życząc młodej widowni Wesołych Świąt!
R jak REŻYSERIA
Paweł Aigner, Księżniczka na opak wywrócona, Teatr im. Wilama Horzycy w Toruniu
Anna Augustynowicz, Klątwa, Teatr im. Wilama Horzycy w Toruniu
Małgorzata Bogajewska, Wizyta starszej pani, Teatr Telewizji TVP
Benjamin M. Bukowski, Opętana, Teatr Polski w Bydgoszczy
Paweł Demirski, W imię Jakuba S., Teatr Telewizji TVP
Gabriel Gietzky, Opowieści z Narnii. Lew, Czarownica i Stara Szafa, Teatr Lalki i Aktora w Wałbrzychu
Jan Klata, Krzyżacy, Teatr im. Stefana Jaracza w Olsztynie
Maja Kleczewska, monodram Agnieszki Przepiórskiej Ocalone, Dom Spotkań z Historią w Warszawie
Yamato Kochi, Ryszard II, G. Garage Shakespeare-dô Company, Japonia
Katarzyna Minkowska, Kiedy stopnieje śnieg, TR Warszawa / Człowiek jaki jest, każdy widzi, Teatr Nowy w Warszawie
Pamela Leończyk, Opowieść zimowa, Teatr Powszechny w Warszawie
Kornél Mundruczó, Cząstki kobiety, TR Warszawa, Teatr Telewizji TVP
Adam Orzechowski, Iwona, księżniczka Burgunda, Teatr Wybrzeże w Gdańsku
Punch Mama, Cicho, Teatr Baj Pomorski w Toruniu
Eva Rysová, Horror/Mirror, Teatr im. Wilama Horzycy w Toruniu
Wojciech Smarzowski, Winny, Teatr Telewizji TVP
Anna Smolar, Antygona w Molenbeek, Teatr Dramatyczny im. Gustawa Holoubka w Warszawie
Ivan Uryvskyi, Kaligula, Національний академічний драматичний театр імені Івана Франка, Kijów, Ukraina
Maciej Wojtyszko, Księgi Sprośności, Teatr Telewizji TVP
R jak REŻYSERIA ŚWIATŁA
Zbigniew Lisowski, Cicho, Punch Mama, Teatr Baj Pomorski w Toruniu
Anne Meeussen, Ophelia’s got talent, Florentina Holzinger, Volksbühne am Rosa-Luxemburg-Platz, Berlin, Niemcy
R jak ROZCZAROWANIE
Zemsta, Teatr Komedia, reż. Michał Zadara – rozczarowała najpierw w Teatrze Telewizji TVP, a następnie jeszcze bardziej w konkursie 29. MFT KONTAKT. Zadara umiejętnie przeniósł cały tekst Fredry we współczesny świat ustawek gangsterskich, ale Papkin w wykonaniu Macieja Stuhra bardziej nadawał się do stand-upu, a Cześnik Arkadiusza Brykalskiego – na miejskiego krzykacza. Jedynie Rejent Bartosza Porczyka nie poddaje się tej sztucznej i niby-śmiesznej konwencji
Ophelia’s got talent, reż. Florentina Holzinger, Volksbühne am Rosa-Luxemburg-Platz, Berlin, Niemcy – widowisko bez ściśle określonej dramaturgii, będące zlepkiem przypadkowych scen, w których głównym wątkiem jest maksymalistyczny pokaz wyczynów nagich morskich istot. Performerki prezentują, opowiadają i przekształcają swoje traumy poprzez świadome i kontrolowane prowokowanie z zagrożeniem życia
S jak SCENOGRAFIA
Maciej Basiura, Opętana, reż. Benjamin M. Bukowski, Teatr Polski w Bydgoszczy
Petro Bohomazow, Kaligula, reż. Ivan Uryvskyi, Національний академічний драматичний театр імені Івана Франка, Kijów, Ukraina
Justyna Elminowska (+kostiumy), Horror/Mirror, reż. Eva Rysová, Teatr im. Wilama Horzycy w Toruniu
Magdalena Gajewska (+kostiumy i reżyseria światła), Iwona, księżniczka Burgunda, reż. Adam Orzechowski, Teatr Wybrzeże w Gdańsku
Marta Kodeniec i Milena Trzcińska, Człowiek jaki jest, każdy widzi, reż. Katarzyna Minkowska, Teatr Nowy w Warszawie, dla Teatru Telewizji TVP
Nikola Knežević, Ophelia’s got talent, reż. Florentina Holzinger, Volksbühne am Rosa-Luxemburg-Platz, Berlin, Niemcy
Łukasz Mleczak, Kiedy stopnieje śnieg, reż. własna, TR Warszawa
Velica Panduru, Teoremat, reż. Eugen Jebeleanu, Teatrul Național Radu Stanca, Sibiu, Rumunia
Dariusz Panas (+kostiumy), Cicho, reż. Punch Mama, Teatr Baj Pomorski w Toruniu
Sebastian Siepietowski, Gdzie się podział Baku?, reż. Karolina Okurowska-Wabnic, Teatr Baj Pomorski w Toruniu
S jak SPEKTAKL (najlepsza dziesiątka)
Horror/Mirror, reż. Eva Rysová, Teatr im. Wilama Horzycy w Toruniu
Iwona, księżniczka Burgunda, reż. Adam Orzechowski, Teatr Wybrzeże w Gdańsku
Kiedy stopnieje śnieg, reż. Katarzyna Minkowska, TR Warszawa
Kaligula, reż. Ivan Uryvskyi, Національний академічний драматичний театр імені Івана Франка, Kijów, Ukraina
Krzyżacy, reż. Jan Klata, Teatr im. Stefana Jaracza w Olsztynie
Opętana, reż. Benjamin M. Bukowski, Teatr Polski w Bydgoszczy
Opowieść zimowa, reż. Pamela Leończyk, Teatr Powszechny w Warszawie
Ryszard II, reż. Yamato Kochi, G. Garage Shakespeare-dô, Japonia
Teoremat, reż. Eugen Jebeleanu, Teatrul Național Radu Stanca, Sibiu, Rumunia
The House, reż. Sofie Krog i David Faraco, Sofie Krog Teater, Dania
T jak TEATR TELEWIZJI TVP (najlepsza piątka)
Człowiek jaki jest, każdy widzi, reż. Katarzyna Minkowska, Teatr Nowy w Warszawie
Melodramat, reż. Anna Smolar, Teatr Powszechny w Warszawie
Pogo, reż. Kinga Dębska, Teatr Polonia w Warszawie
Pieśni piekarzy polskich, reż. Klaudia Gębska
Wycinka Holzfällen, reż. Krystian Lupa, Teatr Polski we Wrocławiu
U jak UKŁONY
Zespół G. Garage Shakespeare-dô z Japonii po spektaklu Ryszard II na 29. Festiwalu Szekspirowskim w Gdańsku wykonał najniższe, „parterowe” pokłony w stronę widowni, tzw. dogezę 土下座
W jak WODA
Na scenie CKK Jordanki w Toruniu w spektaklu Ophelia’s got talent, reż. Florentina Holzinger, Volksbühne am Rosa-Luxemburg-Platz, Berlin, Niemcy
W jak WYDARZENIE
John Malkovich i Ingeborga Daptunaite w Samotności pól bawełnianych, reż. Timofey Kulyabin, Bormio SIA i Flow Projects GmbH (Niemcy/Łotwa), na 29. MFT KONTAKT w Toruniu
G. Garage Shakespeare-dô Company z Japonii na 29. Festiwalu Szekspirowskim w Gdańsku ze spektaklem Ryszard II, reż. Yamato Kochi
Z jak ZDJĘCIE
W XI Konkursie Fotografii Teatralnej nagrodę za teatralne zdjęcie sezonu otrzymał Piotr Magdziarz za fotografię pt. „Ostatnie miłe wspomnienie”, Teatr Gdynia Główna
Z jak ZESPÓŁ
TR Warszawa, Kiedy stopnieje śnieg, reżyseria Katarzyna Minkowska
Teatr im. Wilama Horzycy w Toruniu, Horror/Mirror, reżyseria Eva Rysová
Teatr Wybrzeże w Gdańsku, Iwona, księżniczka Burgunda, reżyseria Adam Orzechowski
Teatr im. Stefana Jaracza w Olsztynie, Krzyżacy, reżyseria Jan Klata
G. Garage Shakespeare-dô (Japonia), Ryszard II, reżyseria Yamato Kochi
Z jak ZMIANY
Maja Kleczewska 24 stycznia wygrała konkurs na stanowisko dyrektora Teatru Powszechnego imienia Zygmunta Hübnera w Warszawie. 1 września objęła dyrekcję tej sceny po dziesięciu latach kierowania Pawła Łysaka, który został dyrektorem Teatru imienia Stefana Jaracza w Łodzi.
Krzysztof Szuster zrezygnował z przyczyn zdrowotnych z pełnienia funkcji prezesa Związku Artystów Scen Polskich.
Jan Klata 3 lutego rozpoczął pięcioletnią kadencję dyrektora Teatru Narodowego w Warszawie. Z początkiem nowego sezonu teatralnego we wrześniu zastąpił Jana Englerta, który kierował tą sceną od 2003 roku. Klata kontynuuje w Teatrze Narodowym współpracę z dotychczasowym dyrektorem naczelnym Krzysztofem Torończykiem w charakterze zastępcy.
Zarząd Województwa Lubelskiego 8 kwietnia odwołał Redbada Klynstrę-Komarnickiego z funkcji dyrektora Teatru Osterwy w Lublinie.
Na stanowisko dyrektora Międzynarodowego Centrum Kultury Nowy Teatr w Warszawie na trzy kolejne sezony artystyczne został tego samego dnia powołany Michał Merczyński. Od 1 września zastąpił na tym stanowisku Karolinę Ochab, która po siedemnastu latach zakończyła misję dyrektorską w Nowym Teatrze.
19 maja dyrektorem Teatru Lalki „Tęcza” w Słupsku został Łukasz Molski, menedżer kultury, specjalista zarządzania personelem i pedagog. Zastąpił na stanowisku dyrektora naczelnego i artystycznego „Tęczy” od 2015 roku Michała Tramera.
20 maja Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego powołał bez konkursu Michała Zadarę na stanowisko dyrektora Teatru Polskiego we Wrocławiu. Jego zastępcą ds. administracyjnych został Marcin Hamkało, były dyrektor Muzeum Pana Tadeusza.
23 maja dyrektorką Naczelną i Artystyczną Teatru Miejskiego imienia Witolda Gombrowicza w Gdyni została Marta Miłoszewska.
26 maja Boris Kudlička został powołany przez Ministrę Kultury i Dziedzictwa Narodowego Hannę Wróblewską na stanowisko dyrektora Teatru Wielkiego – Opery Narodowej.
27 maja dyrektorka Teatru Powszechnego w Łodzi Ewa Pilawska została wybrana jednogłośnie na kolejną kadencję na prezeskę Zarządu Unii Polskich Teatrów.
Piotr Ratajczak został nowym dyrektorem ds. artystycznych Teatru imienia Wilama Horzycy w Toruniu. Zastąpił na tym stanowisku Łukasza Czuja, który wygrał konkurs na stanowisko dyrektora Teatru imienia Heleny Modrzejewskiej w Legnicy.
Laureatka Nagrody FAUST, Joanna Lewicka, obejmie stanowisko dyrektorki Teatru Dramatycznego (Schauspieldirektion) w Staatstheater Schwerin w Meklemburgii z początkiem sezonu 2026/2027.
Konrad Dworakowski zastąpił na stanowisku wieloletniego dyrektora Opolskiego Teatru Lalki i Aktora Krystiana Kobyłkę.
Związek Artystów Scen Polskich wybrał nowego prezesa. Został nim Jan Tomaszewicz, dyrektor Teatru imienia Juliusza Osterwy w Gorzowie Wielkopolskim.
Katarzyna Sołtys wygrała konkurs na stanowisko dyrektora naczelnej Teatru imienia C. K. Norwida w Jeleniej Górze. Zastąpiła dotychczasowego dyrektora Tadeusza Wnuka.
30 czerwca Justyna Sobczyk odebrała powołanie na dyrektorkę Teatru Ochoty w Warszawie. Objęła funkcję 1 września 2025 roku i pokieruje instytucją przez trzy kolejne sezony.
3 lipca Zdenka Olga Pszczołowska wygrała konkurs na dyrektorkę Nowego Teatru imienia Witkacego w Słupsku.
23 lipca Marta Cienkowska została nową Ministrem Kultury i Dziedzictwa Narodowego.
30 lipca Kamila Polit została dyrektorką Krakowskiego Teatru Variété. Za rozwój artystyczny sceny będzie odpowiadał Jakub Szydłowski.
25 sierpnia prezydent Radomia Radosław Witkowski powołał Jarosława Rabendę na pełniącego obowiązki dyrektora Teatru Powszechnego imienia Jana Kochanowskiego w sezonie artystycznym 2025/2026, do czasu ponownego rozstrzygnięcia konkursu.
Marcin Zawada, wykładowca i menedżer teatralny, z pierwszym dniem września objął funkcję dyrektora Teatru Muzycznego w Łodzi.
Tomasz Man został powołany przez dyrektora Grzegorza Krawczyka na stanowisko zastępcy dyrektora Teatru Miejskiego w Gliwicach.
Z jak ZWIERZĘ NA SCENIE
Pies Kleks jako suczka Kwikwi w monodramie Mój portret – performatywna wizyta w pracowni Olgi Boznańskiej, reżyseria i wykonanie Agnieszka Niezgoda, Teatr Pokojowy w Toruniu.
- Teatralny 2025 był rokiem kobiet – w wielu polskich miastach to w większości Panie objęły stanowiska dyrektorskie po wygranych konkursach. Parytet ten wpisuje się w pozytywne zmiany z roku ubiegłego, ostatecznie jednak świat teatru nie został pozbawiony dręczących go niepokojów. Stąd ilustracją dziewiątej edycji Subiektywnego Alfabetu Teatralnego są SCHODY – niewygodne, wysokie i starożytne.
Na najwyższym stopniu znalazło się dziesięć lat (!), które niebawem miną od rozpoczęcia prac legislacyjnych nad ustawą o zabezpieczeniu socjalnym artystów; tymczasem rozpoczęły się także zabiegi nad ustawą o mecenacie, która wprowadzi zabezpieczenia przed upartyjnieniem publicznych dotacji. Ciekawe, czy i przy niej równie długo potrwają uzgodnienia międzyresortowe?
Stopień niżej: w 2025 roku w Kielcach skarga goniła skargę. Władze Samorządu Województwa Świętokrzyskiego przez osiem miesięcy nie chciały powołać wybranego w konkursie dyrektora Teatru im. Stefana Żeromskiego, Jacka Jabrzyka. Pod koniec roku w obronie teatru stanęła nowa Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego, która zaproponowała przerwanie sporu poprzez całkowite przejęcie kieleckiej sceny. Sejmik województwa wyraził sprzeciw i tak przeciągnął świętokrzyski konflikt na kolejny rok…
Środowisko o kilka stopni „podgrzała” również książka Teatr. Rodzina patologiczna autorstwa Igi Dzieciuchowicz, będąca wstrząsającym reportażem o przemocy w polskim teatrze. Problemy systemowe, od lat zamiatane pod dywany, wyłożone na teatralnych schodach, dotykały także interwencyjne felietony publikowane na nowej stronie portalu Teatr dla Wszystkich.
Tymczasem „Największa Scena Świata” – Teatr Telewizji TVP pod dyrekcją Michała Kotańskiego – tylko pozytywnie „pulsowała rzeczywistością”! 31 spektakli premierowych zrealizowali wybitni artyści ze świata teatru, kina i serialu. Udało się także wznowić Scenę Młodego Widza i cykl Nowej Dramaturgii Polskiej. Tu żadnych schodów nie było – spektakle można było oglądać bezpiecznie z własnej kanapy.
A tak, stopniowo, subiektywnie i w kolejności alfabetycznej, wyglądał teatralny rok 2025 w 85 obejrzanych spektaklach:
A jak AKTORKA
Arcymistrzowskie:
Karolina Adamczyk, Hermiona w Opowieści zimowej, reż. Pamela Leończyk, Teatr Powszechny w Warszawie. Na terapeutycznej kanapie jej bohaterka czuje się niezręcznie, nie bardzo wiedząc, co począć w tej krępującej sytuacji, ale wewnętrznie, z absolutną klasą, gotuje się na wiwisekcję jątrzących ją ran.
Grażyna Bułka, Hanka w monodramie Mianujom mnie Hanka, reż. Mirosław Neinert, Teatr Korez w Katowicach. W wizualnie skromnym spektaklu, granym w języku śląskim, z mistrzowsko porażającą siłą zabiera prawie półmilionową (!) widownię Teatru Telewizji TVP w brawurową opowieść o tragicznych losach Ślązaków. Wzrusza i rozbawia prostotą opowieści oraz przekracza granicę aktorskiej kreacji. Po prostu jest w naszym domu.
Agnieszka Giza-Gradowska, Danusia w Krzyżakach, reż. Jan Klata, Teatr im. Stefana Jaracza w Olsztynie. W roli Danusi, uwolnionej z krzyżackich lochów, niebywale przejmująco kreuje kobietę wielokrotnie zgwałconą. Gdy Jurandówna walczy ze śmiercią, łzy cisną się do oczu, także na widok potężnej rozpaczy Zbyszka…
Maria Kierzkowska, w Horror/Mirror, reż. Eva Rysová, Teatr im. Wilama Horzycy w Toruniu. W roli indiańskiej striptizerki Maggie Blackheart jest oszałamiającą postacią z piekielnej baśni filmowej Stanley’a Kubricka. Hipnotyzująco ironiczna, zepsuta i skrzywdzona – wielowymiarowa rola.
Agnieszka Przepiórska, w monodramie Ocalone, reż. Maja Kleczewska, Dom Spotkań z Historią w Warszawie. Jej zgwałconym na Ochocie wojennym bohaterkom nikt pomnika nie postawił. Przepiórska w tej dotąd przemilczanej zbiorowej biografii stawia je na cokole w brudnych, poplamionych krwią halkach… Wstrząsa niemiłosiernie.
Julia Szczepańska, w Teatrze im. Wilama Horzycy w Toruniu coraz doskonalsza. Jako Abigail Warren w Horror/Mirror (reż. Eva Rysová), w przejmującym monologu samotnie stoi na pustej scenie, wyalienowana w przeszywającym krzyku niemocy. W roli Młodej w Klątwie (reż. Anna Augustynowicz) staje się archetypem bohaterki znanej z teatru antycznego, tragiczką, która potrafi ogarnąć całe zło tego świata.
Małgorzata Trofimiuk, Ewa w Opętanej, reż. Benjamin M. Bukowski, Teatr Polski w Bydgoszczy. Arcymistrzowska kreacja pozornie opętanej kobiety lub może chorej na demencję staruszki. Stonowana i uwięziona w łóżku wspomina agnostyczną pełnię, gdy kochała mężczyzn i podróże.
Wyróżnione:
Martyna Braca, Wendy w seed: Nibylandia, reż. Przemysław Żmiejko // Yukii w Gdzie się podział Baku?, reż. Karolina Okurowska-Wabnic, Teatr Baj Pomorski w Toruniu
Ingeborga Dapkunaite w Samotności pól bawełnianych, reż. Timofey Kulyabin, Bormio SIA i Flow Projects GmbH (Niemcy/Łotwa)
Izabela Baran, Gileta w Księżniczce na opak wywróconej, reż. Paweł Aigner, Teatr im. Wilama Horzycy w Toruniu
Anna Chudek-Niczewska, ŹródłoNiby w seed: Nibylandia, reż. Przemysław Żmiejko, Teatr Baj Pomorski w Toruniu
Magdalena Cielecka, Elmira w Tartuffe, reż. Tadeusz Kabicz (Teatr Telewizji TVP)
Sandra Drzymalska, Zenka w Zabawach w dom, reż. Tomasz Jurkiewicz (Teatr Telewizji TVP)
Małgorzata Hajewska–Krzysztofik, Klara Zachanassian w Wizycie starszej pani, reż. Małgorzata Bogajewska (Teatr Telewizji TVP)
Anna Ilczuk, Perdita w Opowieści zimowej, reż. Pamela Leończyk, Teatr Powszechny w Warszawie // Krystyna, Kuba, Landlordka w Melodramacie, reż. Anna Smolar (Teatr Telewizji TVP)
Katarzyna Kaźmierczak, Królowa Małgorzata w Iwonie, księżniczce Burgunda, reż. Adam Orzechowski, Teatr Wybrzeże w Gdańsku
Małgorzata Kożuchowska, Dziedziczka w W imię Jakuba S., reż. Paweł Demirski (Teatr Telewizji TVP)
Paulina Kulas-Skrzypczak w Asystencie, reż. Przemysław Żmiejko, Teatr Miejski w Lesznie
Magdalena Kuta, Ciotka w Kiedy stopnieje śnieg, reż. Katarzyna Minkowska, TR Warszawa // Matka w Cząstkach kobiety, reż. Kornél Mundruczó, TR Warszawa (Teatr Telewizji TVP)
Dorota Landowska, Alina w Separatce, reż. Joanna Szczepkowska, Teatr Polski w Warszawie (Teatr Telewizji TVP)
Aurora Lipartowska, Diana w Księżniczce na opak wywróconej, reż. Paweł Aigner, Teatr im. Wilama Horzycy w Toruniu
Maria Maj, Babcia dziewczyny (matka rodzeństwa) w Kiedy stopnieje śnieg, reż. Katarzyna Minkowska, TR Warszawa
Anna Magalska, Peggy Warren w Horror/Mirror, reż. Eva Rysová, Teatr im. Wilama Horzycy w Toruniu
Dominika Miękus, Aktorka, Papuga, Małpa, Pani Doktor w Puszku, reż. Punch Mama, Teatr Baj Pomorski w Toruniu
Dagmara Mrowiec-Matuszak, Ada w Opętanej, reż. Benjamin M. Bukowski, Teatr Polski w Bydgoszczy
Bożena Olizarowicz, Królowa w Opowieściach z Narnii. Lew, Czarownica i Stara Szafa, reż. Gabriel Gietzky, Teatr Lalki i Aktora w Wałbrzychu
• Maria Pakulnis – Pani Helene Alving w Upiorach, reż. Anna Augustynowicz (Teatr Telewizji TVP)
• Ewelina Pankowska – Yetinka w Człowiek jaki jest, każdy widzi, reż. Katarzyna Minkowska, Teatr Nowy w Warszawie (dla Teatru Telewizji TVP)
Marta Parfieniuk-Białowicz – Las, Strzyga, Tęsknica, Drzewo w Cicho, reż. Punch Mama // Dzwoneczek w seed: Nibylandia, reż. Przemysław Żmiejko, Teatr Baj Pomorski w Toruniu
Halina Rasiakówna – Maja Auersberger w Wycince. Holzfällen, reż. Krystian Lupa (Teatr Telewizji TVP)
• Saioa Alvarez Ruiz – w Ophelia’s got talent, reż. Florentina Holzinger, Volksbühne am Rosa-Luxemburg-Platz, Berlin (Niemcy)Michalina Rodak – Pielęgniarka, Aktorka w Medei, reż. Eugenia Balakireva, Teatr Polski w Bydgoszczy
Małgorzata Rydzyńska – Jagienka w Krzyżakach, reż. Jan Klata, Teatr im. Stefana Jaracza w Olsztynie
Ewa Sadowska – Łucja w Opowieści z Narnii. Lew, Czarownica i Stara Szafa, reż. Gabriel Gietzky, Teatr Lalki i Aktora w Wałbrzychu
Ewa Skibińska – Jeannie Billroth w Wycince. Holzfällen, reż. Krystian Lupa (Teatr Telewizji TVP)
Julia Sobiesiak-Borucka – Marta w Czarna ręka, zsiadłe mleko, reż. Krzysztof Rekowski, Teatr im. Wilama Horzycy w Toruniu
Mirosława Sobik – Lekarka w Czarna ręka, zsiadłe mleko, reż. Krzysztof Rekowski, Teatr im. Wilama Horzycy w Toruniu
Joanna Szczepkowska – Marta w Separatce, reż. Joanna Szczepkowska, Teatr Polski w Warszawie (Teatr Telewizji TVP)
Irena Sierakowska – Medea w Medei, reż. Eugenia Balakireva, Teatr Polski w Bydgoszczy
Danuta Stenka – Hrabina Zofia Fredro w Księgach Sprośności, reż. Maciej Wojtyszko (Teatr Telewizji TVP)
Lama Szydłowska – Wążusia w Człowiek jaki jest, każdy widzi, reż. Katarzyna Minkowska, Teatr Nowy w Warszawie (dla Teatru Telewizji TVP)
Kornelia Trawkowska – Telimena w Nowy PAN TADEUSZ, tylko że rapowy, reż. Kamil Białaszek, Teatr Polski w Poznaniu (Teatr Telewizji TVP)
Justyna Wasilewska – Kuzynka w Kiedy stopnieje śnieg, reż. Katarzyna Minkowska, TR Warszawa // Maja w Cząstkach kobiety, reż. Kornél Mundruczó, TR Warszawa (Teatr Telewizji TVP)
Iwona Wszołkówna – Babette Biedermann w Biedermann i podpalacze, reż. Jan Holoubek (Teatr Telewizji TVP)
Marta Zięba – Joana Thul w Wycince. Holzfällen, reż. Krystian Lupa (Teatr Telewizji TVP)
AKTORZY
Absolutnie najlepsi:
• Grzegorz Artman – Leontes w Opowieści zimowej, reż. Pamela Leończyk, Teatr Powszechny w Warszawie. Miota się w emocjach, które bardziej przypominają współczesnego pacjenta niż króla, a jednocześnie wzbudza podziw impostacją, szerokim gestem i nonszalancją w zachowaniu.
• Maciej Cymorek – Zbyszko z Bogdańca w Krzyżakach, reż. Jan Klata, Teatr im. Stefana Jaracza w Olsztynie. Nowocześnie porywczy w pogoni za krzyżackim posłem, zmaga się z nagłym przypływem całkiem nierycerskich żądz, ale również wzrusza subtelnością. Jeszcze niejeden raz o nim usłyszymy!
• Yamato Kochi – Król Ryszard II w Ryszardzie II, reż. Yamato Kochi, G. Garage Shakespeare-dô Company, Japonia. Jego król symbolizuje raczej duchowy rozpad niż polityczny upadek władcy. Dostojeństwo przerysowane, ale uwikłane w japoński rytuał, w którym mimika i forma mają większe znaczenie niż klasyczny dramat.
• Tomasz Nosiński – Ryszard III w Wszyscy jesteśmy Ryszardami. Ekshumacja 2000, reż. Aleksandra Bielewicz, AZBEST, Warszawa. Jest znakomitym królem – wyniosłym, z królewską impostacją i postawą, a jego walka z samym sobą staje się walką pierwszą i ostatnią – na śmierć i życie.
• Igor Tajchman – Austin Liebherr w Horror/Mirror, reż. Eva Rysová, Teatr im. Wilama Horzycy w Toruniu. W drugoplanowej roli – perełce – gra nieśmiałego studenta, w którym tkwi gorzka tajemnica, i przejmująco odkrywa ją nieznanymi dotąd środkami.
• Kaspars Znotiņš – Myszkin w Czarnym łabędziu, reż. Alvis Hermanis, Jaunais Rīgas teātris, Ryga (Łotwa). Alter ego Dostojewskiego: wytatuowany, w dresie, z wielkim krzyżem na piersi – nijak nie pasuje do baletowych kręgów na scenie. Jest chodzącą parodią w nieco zbyt długiej partyturze, mimo to pozostaje w pamięci.
Wyróżnieni:
• Mariusz Adamski – Rejent w Nowy PAN TADEUSZ, tylko że rapowy, reż. Kamil Białaszek, Teatr Polski w Poznaniu (w Teatrze Telewizji TVP)
• Georgi Angiełow – Pan Aparat w Pan Aparat. Ostatnie zdjęcie, reż. Pamela Leończyk, Teatr Guliwer w Warszawie
• Bartosz Bielenia – Tartuffe w Tartuffe, reż. Tadeusz Kabicz (w Teatrze Telewizji TVP) / Pies w Człowiek jaki jest, każdy widzi, reż. Katarzyna Minkowska, Teatr Nowy w Warszawie (dla Teatru Telewizji TVP)
• Stanisław Brejdygant – Bartosz Sowiński w Winnym, reż. Wojciech Smarzowski (w Teatrze Telewizji TVP)
• Robert Ciszewski – Książę Filip w Iwonie, księżniczce Burgunda, reż. Adam Orzechowski, Teatr Wybrzeże w Gdańsku
• Radu Costea – Petro w Teoremat, reż. Eugen Jebeleanu, Teatrul Național Radu Stanca, Sibiu (Rumunia)
• Michał Czachor – Has, Narrator, Krystyna, Artysta w Melodramacie, reż. Anna Smolar, Teatr Powszechny w Warszawie (dla Teatru Telewizji TVP)
• Marcin Czarnik – Howard w W imię Jakuba S., reż. Paweł Demirski (w Teatrze Telewizji TVP)
• Ireneusz Czop – Adam Mickiewicz w Księgach Sprośności, reż. Maciej Wojtyszko (w Teatrze Telewizji TVP)
• Michał Darewski – Dzwonnik i Parobek w Klątwie, reż. Anna Augustynowicz, Teatr im. Wilama Horzycy w Toruniu
• Piotr B. Dąbrowski – Hrabia w Nowy PAN TADEUSZ, tylko że rapowy, reż. Kamil Białaszek, Teatr Polski w Poznaniu (w Teatrze Telewizji TVP)
• Jan Frycz – Aktor Teatru Narodowego w Wycince. Holzfällen, reż. Krystian Lupa (w Teatrze Telewizji TVP)
• Andrzej Grabowski – Alfred Ill w Wizycie starszej pani, reż. Małgorzata Bogajewska (w Teatrze Telewizji TVP)
• Grzegorz Gromek – Danveld w Krzyżakach, reż. Jan Klata, Teatr im. Stefana Jaracza w Olsztynie
• Grzegorz Gzyl – Król Ignacy w Iwonie, księżniczce Burgunda, reż. Adam Orzechowski, Teatr Wybrzeże w Gdańsku
• Mariusz Jakus – Schmitz/Belzebub w Biedermann i podpalacze, reż. Jan Holoubek (w Teatrze Telewizji TVP)
• Marian Jaskulski – Rejent Milczek w Zemście, reż. Radosław Rychcik, Teatr Polski w Bydgoszczy
• Andrzej Kłak – Gustaw, Krystyna, Kuba, Teściowa, Janek w Melodramacie, reż. Anna Smolar, Teatr Powszechny w Warszawie (dla Teatru Telewizji TVP)
• Andrzej Korkuz – Aktor, Puszek, Szaman w Puszku, reż. Punch Mama, Teatr Baj Pomorski w Toruniu
• Paweł Kowalski – Pustelnik w Klątwie, reż. Anna Augustynowicz, Teatr im. Wilama Horzycy w Toruniu
• Rafał Maćkowiak – Średni brat w Kiedy stopnieje śnieg, reż. Katarzyna Minkowska, TR Warszawa
• John Malkovich – w Samotności pól bawełnianych, reż. Timofey Kulyabin, Bormio SIA i Flow Projects GmbH (Niemcy/Łotwa)
• Maciej Mydlak – Maćko z Bogdańca w Krzyżakach, reż. Jan Klata, Teatr im. Stefana Jaracza w Olsztynie
• Dawid Ogrodnik – Osvald Alving w Upiorach, reż. Anna Augustynowicz (w Teatrze Telewizji TVP)
• Wojciech Oset – Piotr w Opowieści z Narnii. Lew, Czarownica i Stara Szafa, reż. Gabriel Gietzky, Teatr Lalki i Aktora w Wałbrzychu
• Grzegorz Otrębski – Cyryl w Iwonie, księżniczce Burgunda, reż. Adam Orzechowski, Teatr Wybrzeże w Gdańsku
• Cezary Pazura – Nauczyciel w Wizycie starszej pani, reż. Małgorzata Bogajewska (w Teatrze Telewizji TVP)
• Filip Pławiak – Happy w W imię Jakuba S., reż. Paweł Demirski (w Teatrze Telewizji TVP)
• Bartosz Porczyk – Rejent Milczek w Zemście, reż. Michał Zadara, Teatr Komedia w Warszawie
• Jerzy Pożarowski – Cześnik Raptusiewicz w Zemście, reż. Radosław Rychcik // Lekarz, Reżyser, Eurypides w Medei, reż. Eugenia Balakireva, Teatr Polski w Bydgoszczy
• Gyan Ros – Gość w Teoremat, reż. Eugen Jebeleanu, Teatrul Național Radu Stanca, Sibiu (Rumunia)
• Ołeksandr Rudyński – rola tytułowa w Kaliguli, reż. Ivan Urivsky, Національний академічний драматичний театр імені Івана Франка (Kijów, Ukraina)
• Adam Szczyszczaj – Joyce w Wycince. Holzfällen, reż. Krystian Lupa (w Teatrze Telewizji TVP)
• Andrzej Seweryn – Gottlieb Biedermann w Biedermann i podpalacze, reż. Jan Holoubek (w Teatrze Telewizji TVP)
• Łukasz Simlat – Eisenring w Biedermann i podpalacze, reż. Jan Holoubek // Damian w Rodzicach, reż. Michał Grzybowski (w Teatrze Telewizji TVP)
• Piotr Skiba – Thomas w Wycince. Holzfällen, reż. Krystian Lupa (w Teatrze Telewizji TVP)
• Andrzej Słowik – Las, Błędny Ognik, Baba Jagodowa, Dziad, Najstarsze z Najstarszych Drzewo w Cicho, reż. Punch Mama, Teatr Baj Pomorski w Toruniu
• Jan Sobolewski – Kawia w Człowiek jaki jest, każdy widzi, reż. Katarzyna Minkowska, Teatr Nowy w Warszawie (dla Teatru Telewizji TVP)
• Julian Świeżewski – Mieczysław, Krystyna, Dr Kac, Dziadek, Kuba, Przyjaciel w Melodramacie, reż. Anna Smolar, Teatr Powszechny w Warszawie (dla Teatru Telewizji TVP)
• Paweł Tomaszewski – Sebek w Zabawach w dom, reż. Tomasz Jurkiewicz (w Teatrze Telewizji TVP)
• Łukasz Trzaska – rola tytułowa w Nie płacz Nemeczku, reż. Agata Nierzwicka, Teatr Papahema / Teatr im. Adama Mickiewicza w Częstochowie
• Krzysztof Tyniec – Aleksander Hrabia Fredro w Księgach Sprośności, reż. Maciej Wojtyszko (w Teatrze Telewizji TVP)
• Arkadiusz Walesiak – Perote w Księżniczce na opak wywróconej, reż. Paweł Aigner // Ksiądz w Klątwie, reż. Anna Augustynowicz, Teatr im. Wilama Horzycy w Toruniu
• Filip Zaręba – Piekarz na Ł. w Pieśniach piekarzy polskich, reż. Klaudia Gębska (dla Teatru Telewizji TVP)
Animacja:
• Mariam Alekyan – w Bukowskim, reż. Marieta Dovlatbekyan, National Puppet Theatre, Erewań (Armenia)
• Julia Fidelus – monodram 20 DEN, reż. własna, projekt lalek: Magdalena Dąbrowska
• Sofie Krog i David Faraco – The House, reż. własna, Sofie Krog Teater (Dania)
Autorka/Autor/Adaptacja:
• Benjamin M. Bukowski – Opętana, Teatr Polski w Bydgoszczy
• Paweł Demirski – W imię Jakuba S., reż. Paweł Demirski, Teatr Telewizji TVP
• Piotr Rowicki – monodram Agnieszki Przepiórskiej Ocalone, reż. Maja Kleczewska, Dom Spotkań z Historią w Warszawie
• Tadeusz Słobodzianek – monodram Michała Pieli Niedźwiedź Wojtek, reż. Aldona Figura, Teatr Śląski w Katowicach / Fundacja Artystyczna Acoustic w Warszawie
• Joanna Szczepkowska – Separatka, reż. Joanna Szczepkowska, Teatr Polski w Warszawie (w Teatrze Telewizji TVP)
• Daria Sobik – adaptacja Opowieści zimowej Williama Szekspira, reż. Pamela Leończyk, Teatr Powszechny w Warszawie
• Ishbel Szatrawska – Objects in Mirror Are Closer Than They Appear do Horror/Mirror, reż. Eva Rysová, Teatr im. Wilama Horzycy w Toruniu // do spektaklu Krzyżacy, wg Henryka Sienkiewicza, reż. Jan Klata, Teatr im. Stefana Jaracza w Olsztynie
• Tomasz Walesiak – Kiedy stopnieje śnieg, reż. Katarzyna Minkowska, TR Warszawa / Człowiek jaki jest, każdy widzi, reż. Katarzyna Minkowska, Nowy Teatr w Warszawie (dla Teatru Telewizji TVP)
• Maciej Wojtyszko – Księgi Sprośności, reż. własna (dla Teatru Telewizji TVP)
Budowa:
• W tym roku upłynął czteroletni termin budowy nowej siedziby Teatru Żydowskiego w Warszawie, ale przy ulicy Kasprzaka 22 prace nie tylko się nie kończyły, ale nawet się jeszcze nie zaczęły! 24 października otwarto oferty w przetargu na zaprojektowanie oraz realizację prac budowlanych w nowej siedzibie teatru.
• TR Warszawa ogłosił przetarg na realizację pierwszego etapu budowy siedziby teatru na placu Defilad w Warszawie. Nowa siedziba TR Warszawa została zaprojektowana (wraz z budynkiem Muzeum Sztuki Nowoczesnej) przez nowojorską pracownię Thomas Phifer and Partners. Roboty budowlane dla podziemnego etapu I rozpoczęły się w lipcu.
• Teatr im. Juliusza Osterwy w Lublinie przygotowuje się do kompleksowej modernizacji budynku, która obejmie m.in. nową scenę, cyfrowe wyposażenie, dostępność dla osób z niepełnosprawnościami oraz działania ekologiczne. Prace ruszą na początku 2026 roku i potrwają do 2028 roku.
• 28 czerwca oficjalnie przekazano wykonawcy teren budowy Teatru Muzycznego w Poznaniu. Siedziba teatru ma mieć 13 kondygnacji i kosztować około 400 mln zł. Do grudnia 2028 roku ma zostać oddana do użytku.
• Zakończył się pierwszy etap trwającej trzy lata modernizacji budynku dużej sceny Teatru Polskiego w Bydgoszczy. W drugim etapie planowany jest remont samej sceny. Otwarcie jest przewidziane na sezon 2026/2027.
• Wstrzymana na długi czas inwestycja Samorządu Województwa Kujawsko-Pomorskiego została podjęta na nowo. W miejscu dawnego kinoteatru Grunwald przy ul. Warszawskiej powstanie nowa siedziba Kujawsko-Pomorskiego Teatru Muzycznego w Toruniu. Obiekt, realizowany wg nowego projektu, ma być gotowy w 2029 roku.
• Po ponad 125 latach Teatr Zagłębia w Sosnowcu czeka największa inwestycja w swojej historii – rozbudowa i modernizacja zabytkowej siedziby. Całkowity koszt szacuje się na około 108 mln zł.
• We wrześniu miasto ogłosiło konkurs na opracowanie koncepcji urbanistyczno-architektonicznej budowy siedziby Teatru Współczesnego na Łasztowni w Szczecinie.
Choreografia / Ruch sceniczny:
• Tobiasz Sebastian Berg – Opętana, reż. Benjamin M. Bukowski, Teatr Polski w Bydgoszczy.
• Maćko Prusak – Iwona, księżniczka Burgunda, reż. Adam Orzechowski, Teatr Wybrzeże w Gdańsku // Krzyżacy, reż. Jan Klata, Teatr im. Stefana Jaracza w Olsztynie.
• Eugen Jebeleanu – Teoremat, reż. Eugen Jebeleanu, Teatrul Național Radu Stanca (Sibiu, Rumunia).
• Zane Teikmane – Czarny łabędź, reż. Alvis Hermanis, Jaunais Rīgas teātris (Ryga, Łotwa).
Dźwięk:
• Naoyuki Furukawa – Ryszard II, reż. Yamato Kochi, G. Garage Shakespeare-dô Company, Japonia.
• Jan Marek Kamiński – Klątwa, reż. Anna Augustynowicz, Teatr im. Wilama Horzycy w Toruniu.
• Filip Sternal – Asystent, reż. Przemysław Żmiejko, Teatr Miejski w Lesznie.
Ewakuacja:
• W piwnicy Teatru Dramatycznego w Płocku podczas sprzątania znaleziono ładunek wybuchowy. Ewakuowano 32 pracowników obecnych w budynku.
FESTIWAL
• Festiwal Teatrów Ulicznych w Toruniu, Toruńska Agenda Kulturalna, 30 kwietnia – 3 maja
• XXIX Międzynarodowy Festiwal Teatralny „Kontakt” w Toruniu, Teatr im. Wilama Horzycy w Toruniu, 30 maja – 6 czerwca
• XXXIX Toruńskie Spotkania Teatrów Jednego Aktora, Teatr Baj Pomorski w Toruniu, 12–15 czerwca
• XXIX Festiwal Szekspirowski, Gdański Teatr Szekspirowski, 25 lipca – 3 sierpnia
• XXXI Międzynarodowy Festiwal Teatrów Lalek i Formy „Spotkania”, Teatr Baj Pomorski w Toruniu, 18–24 października
• XXIV Festiwal Prapremier, Teatr Polski w Bydgoszczy, 7–21 listopada
G jak Głomb
• Wypalenie zawodowe i zmęczenie były powodem rezygnacji Jacka Głomba ze stanowiska dyrektora Teatru im. H. Modrzejewskiej w Legnicy. Stało się to 31 sierpnia 2025 roku, rok przed końcem jego kadencji. Po 30 latach na tym stanowisku Jacka Głomba zastąpił Łukasz Czuj.
H jak (nie)Heteronormatywność
• Cezary idzie na wojnę, reż. Cezary Tomaszewski, Komuna Warszawa (dla Teatru Telewizji TVP);
• Maciej Cymorek w Susan Sontag, reż. Agnieszka Jakimiak i Mateusz Atman, Teatr im. Stefana Jaracza w Olsztynie;
• II QueerFest 2025 | 17–25.10 | Teatr Polski w Poznaniu.
I jak INNOWACJA
• Awatary i assety wykorzystane w seed: Nibylandia, reż. Przemysław Żmiejko, Teatr Baj Pomorski w Toruniu;
• Helikopter nad sceną w Ophelia’s got talent, reż. Florentina Holzinger, Volksbühne am Rosa-Luxemburg-Platz, Berlin (Niemcy);
J jak JAPONIA
• Zespół G. Garage Shakespeare-dô dąży do tego, by świat Szekspira został głębiej i piękniej oddany na scenie właśnie poprzez japońskiego ducha „dō”. W Ryszardzie II stworzył minimalistyczne, skromne, lecz wyraźnie zarysowane piękno;
• Jakub Durniat w roli Tanuki’ego gra cały spektakl Gdzie się podział Baku? w języku japońskim, reż. Karolina Okurowska-Wabnic, Teatr Baj Pomorski w Toruniu;
K jak KONSTERNACJA
• 17 kwietnia Jacek Jabrzyk został wskazany przez komisję konkursową jako kandydat na stanowisko dyrektora Teatru im. Stefana Żeromskiego w Kielcach. Lokalny PiS, na czele z marszałkinią województwa świętokrzyskiego Renatą Janik, do końca roku blokował zakończony konkurs na dyrektora tej sceny;
• Konflikt pomiędzy pracownikami Teatru Współczesnego w Szczecinie a marszałkiem województwa, który oczekiwał, że należący do miasta Teatr opuści gmach Muzeum Narodowego na Wałach Chrobrego z końcem 2026 roku. Tymczasem nowa siedziba na Łasztowni, między biurowcem Lastadii a Trasą Zamkową, może być gotowa najwcześniej w 2030 roku;
• Spór dotyczący stylu zarządzania i atmosfery pracy w dwóch kluczowych instytucjach kultury w Poznaniu – Teatrze Wielkim oraz Polskim Teatrze Tańca. Część pracowników oraz środowisk artystycznych zarzucała dyrektorkom obu instytucji mobbing i nieprawidłowości w kierowaniu zespołami;
• Dwie kobiety zakłóciły koncert izraelskiego wokalisty w Teatrze Wielkim w Warszawie. Podczas występu oblały scenę i muzyków czerwoną substancją. Do incydentu doszło podczas finału Festiwalu Warszawa Singera;
• Grupa widzów zakłóciła okrzykami „Jebać Żydów” monodram Ginczanka. Przepis na prostotę życia w wykonaniu Agnieszki Przepiórskiej na Placu Artystów w Kielcach podczas V Festiwalu Herlinga Grudzińskiego;
• Komisja konkursowa, która miała wyłonić kandydata na nowego dyrektora Teatru im. Aleksandra Fredry w Gnieźnie, do końca listopada tego nie zrobiła. Żadne z trójki kandydatów, którzy złożyli swoje aplikacje w terminie, nie spotkało się z dostatecznym uznaniem. Konkurs najprawdopodobniej zostanie powtórzony. Kadencja obecnej dyrektor Joanny Nowak kończy się 31 sierpnia 2026 roku.
K jak KOSTIUMY
• Eva Farkašová, Pasterka i kominiarczyk, reż. Arkadiusz Klucznik, Teatr Dzieci Zagłębia im. Jana Dormana w Będzinie;
• Magdalena Gajewska do Iwony, Księżniczki Burgunda, reż. Adam Orzechowski, Teatr Wybrzeże w Gdańsku / do Księżniczki na opak wywróconej, reż. Paweł Aigner, Teatr im. Wilama Horzycy w Toruniu;
• Mirek Kaczmarek do Krzyżaków, reż. Jan Klata, Teatr im. Stefana Jaracza w Olsztynie;
• Shingo Tokihiro do Ryszarda II, reż. Yamato Kochi, G.Garage Shakespeare-dô Company, Japonia.
K jak KSIĄŻKA (o teatrze)
• Iga Dzieciuchowicz, Teatr. Rodzina Patologiczna, Wydawnictwo Agora;
• Katarzyna Flader-Rzeszowska, Bioteatr Agnieszki Przepiórskiej, Wydawnictwo Naukowe UKSW;
• Beata Guczalska, Konrad Swinarski. Biografia ukryta, Wydawnictwo Literackie, Kraków;
• Krzysztof Tomasik, Homo Lobby. Aktorzy II RP, Wydawnictwo Krytyki Politycznej.
L jak LALKI
• Damian Banasz, Opowieści z Narnii. Lew, Czarownica i Stara Szafa, reż. Gabriel Gietzky, Teatr Lalki i Aktora w Wałbrzychu;
• Eva Farkašová, Pasterka i kominiarczyk, reż. Arkadiusz Klucznik, Teatr Dzieci Zagłębia im. Jana Dormana w Będzinie;
• Nastia Magdziak i Katarzyna Mystkowska w Helenie, reż. Magdalena Dąbrowska, Akademia Teatralna im. Aleksandra Zelwerowicza w Warszawie (Filia w Białymstoku);
• Olga Ryl-Krystianowska, Czyni Cuda do Sensus, Teatr Sakowicz Cempura, reż. Agata Puszcz, Teatr Sakowicz Cempura;
• Lucia Vrana Svobodová do Zmień się, reż. własna, Olsztyński Teatr Lalek.
M jak MONODRAM
• Marcin Hycnar w Pogo, reż. Kinga Dębska, Teatr Polonia w Warszawie (w Teatrze Telewizji TVP);
• Krystyna Janda, Elżbieta w Białej Bluzce, reż. Magda Umer, OCH-TEATR w Warszawie (w Teatrze Telewizji TVP);
• Adam Mortas w Balladach morderców, reż. własna, Teatr Nowy im. Kazimierza Dejmka w Łodzi;
• Agnieszka Niezgoda w monodramie Mój portret – performatywna wizyta w pracowni Olgi Boznańskiej, reż. własna, Teatr Pokojowy w Toruniu;
• Michał Piela w Niedźwiedziu Wojtku, reż. Aldona Figura, Teatr Śląski w Katowicach / Fundacja Artystyczna Acoustic w Warszawie;
• Anna Rozmianiec w monodramie Maryla – Ku przestrodze, reż. własna, Teatr Fuzja w Poznaniu;
• Daniel Salman w Marzycielu, reż. Łukasz Lewandowski, Teatr Wschodni w Lublinie;
• Grzegorz Sierzputowski w monodramie Ptaki krzyczą nieustannie, reż. Michał Telega, Ełckie Centrum Kultury;
• Zuzanna Wiatr w monodramie Dziewictwo. Osobna kategoria istot zamkniętych, reż. własna;
• Lena Witkowska w Naszej Racji, reż. Lena Witkowska, Adam Ziajski, Scena Robocza w Poznaniu.
M jak MULTIMEDIA
• Natan Berkowicz do Krzyżaków, reż. Jan Klata, Teatr im. Stefana Jaracza w Olsztynie;
• Krzysztof Garbaczewski do monodramu Agnieszki Przepiórskiej Ocalone, reż. Maja Kleczewska, Dom Spotkań z Historią w Warszawie;
• Wojciech Kapela do Klątwy, reż. Anna Augustynowicz, Teatr im. Wilama Horzycy w Toruniu;
• Jacek Kościuszko do monodramu Grzegorza Sierzputowskiego Ptaki krzyczą nieustannie, reż. Michał Telega, Ełckie Centrum Kultury;
• Daniel Skrzypczak do seed: Nibylandia, reż. Przemysław Żmiejko, Teatr Baj Pomorski w Toruniu / do Asystenta, reż. Przemysław Żmiejko, Teatr Miejski w Lesznie;
• Przemysław Żmiejko do Cicho, reż. Punch Mama, Teatr Baj Pomorski w Toruniu.
M jak MUZYKA
• Remi Billardon do spektaklu Teoremat, reż. Eugen Jebeleanu, Teatrul Național Radu Stanca (Sibiu, Rumunia);
• Wojciech Frycz do Człowiek jaki jest, każdy widzi, reż. Katarzyna Minkowska, Teatr Nowy w Warszawie (dla Teatru Telewizji TVP);
• Jan Klata w Krzyżakach, reż. Jan Klata, Teatr im. Stefana Jaracza w Olsztynie;
• Maria Kępisty do Gdzie się podział Baku?, reż. Karolina Okurowska-Wabnic, Teatr Baj Pomorski w Toruniu;
• Piotr Klimek do Księżniczki na opak wywróconej, reż. Paweł Aigner, Teatr im. Wilama Horzycy w Toruniu;
• Bogumił Misala do Wycinki. Holzfällen, reż. Krystian Lupa (w Teatrze Telewizji TVP);
• Marcin Partyka do Pasterki i kominiarczyka, reż. Arkadiusz Klucznik, Teatr Dzieci Zagłębia im. Jana Dormana w Będzinie;
• Cuco Pérez do The House, reż. Sofie Krog & David Faraco, Sofie Krog Teater (Dania);
• Rafał Rybak i Marcin Zorak Szymański (na żywo) w monodramie Adama Mortasa Ballady morderców, reż. Adam Mortas, Teatr Nowy im. Kazimierza Dejmka w Łodzi;
• Uladzislau Shaban do Medei, reż. Eugenia Balakireva, Teatr Polski w Bydgoszczy;
• Magdalena Sowul (na żywo) do Opowieści zimowej, reż. Pamela Leończyk, Teatr Powszechny w Warszawie;
• Miłosz Sienkiewicz do Zmień się, reż. Lucia Vrana-Svobodova, Olsztyński Teatr Lalek;
• Filip Sternal do Cicho, reż. Punch Mama // do seed: Nibylandia, reż. Przemysław Żmiejko, Teatr Baj Pomorski w Toruniu // do Asystenta (na żywo), reż. Przemysław Żmiejko, Teatr Miejski w Lesznie;
• WALENTY (Jakub Klemensiewicz, Dominik Łukaszczyk, Jędrzej Szmelter, Maksymilian Wilk, Filip Żółtowski) na żywo w Iwonie, księżniczce Burgunda, reż. Adam Orzechowski, Teatr Wybrzeże w Gdańsku.
N jak NAGRODY
• Nagroda dla najciekawszej osobowości 29. MFT KONTAKT – Nagroda Prezydenta Miasta – Ivan Uryvskyi za przedstawienie Kaligula z Narodowego Akademickiego Teatru Dramatycznego im. Iwana Franki w Kijowie (Ukraina);
• Nagroda dla zespołu aktorskiego na 29. MFT KONTAKT – TR Warszawa za przedstawienie Kiedy stopnieje śnieg, reż. Katarzyna Minkowska;
• Złoty Yorick dla Opowieści zimowej, w reżyserii Pameli Leończyk z Teatru Powszechnego w Warszawie na 29. Festiwalu Szekspirowskim w Gdańsku;
• Wszyscy jesteśmy Ryszardami. Ekshumacja 2000 w reż. Aleksandry Bielewicz – zdobywcą nagrody SzekspirOFF na 29. Festiwalu Szekspirowskim;
• Kapituła Gdyńskiej Nagrody Dramaturgicznej przyznała nagrodę główną dramatowi Kiedy stopnieje śnieg Katarzyny Minkowskiej i Tomasza Walesiaka;
• GRAND PRIX dla spektaklu The House, reż. Sofie Krog i David Faraco, Sofie Krog Teater (Dania) na 31. Międzynarodowym Festiwalu Teatrów Lalek i Formy „Spotkania”, Teatr Baj Pomorski w Toruniu;
• Laureatem V edycji AURORY – Nagrody Dramaturgicznej Miasta Bydgoszczy – został Michał Kmiecik, autor sztuki Paprykarz szczeciński;
• GRAND PRIX dla spektaklu Tkocze, reż. Maja Kleczewska, Teatr Śląski im. Stanisława Wyspiańskiego w Katowicach, na 18. Międzynarodowym Festiwalu Teatralnym Boska Komedia w Krakowie;
• Hugo Tarres został uhonorowany Nagrodą im. Andrzeja Nardellego za tytułową rolę w Hamlecie Williama Shakespeare’a w reżyserii Jana Englerta w Teatrze Narodowym w Warszawie;
• Decyzją Kapituły Nagrody Gustaw najwyższe wyróżnienie Związku Artystów Scen Polskich w 2025 roku otrzymała Anna Seniuk – wybitna aktorka, reżyserka i pedagożka akademicka, postać o wyjątkowym znaczeniu dla polskiego teatru i życia artystycznego.
O jak ODESZLI (zbyt wcześnie)
• Piotr Cieplak (65), reżyser teatralny, w latach 1996–1998 dyrektor artystyczny Teatru Rozmaitości w Warszawie;
• Paweł Gabor (26), aktor Lubuskiego Teatru w Zielonej Górze;
• Arkadiusz Klucznik (58), aktor, reżyser, wykładowca akademicki, Dyrektor Naczelny i Artystyczny Teatru Dzieci Zagłębia im. Jana Dormana w Będzinie (2001–2005) oraz Teatru im. Hansa Christiana Andersena w Lublinie (2007–2017);
• Joanna Kołaczkowska (59), aktorka kabaretowa i teatralna, autorka tekstów i prezenterka radiowa. Od 2002 roku była filarem Kabaretu Hrabi, z którym tworzyła niezliczone programy pełne artystycznego kunsztu i inteligentnego humoru;
• Luigi Scoglio (52), włoski scenograf urodzony w Szwajcarii, przez dwadzieścia pięć lat tworzył scenografie m.in. do spektakli operowych Michała Znanieckiego;
• Katarzyna Stoparczyk (55), dziennikarka radiowa. Oprócz pracy medialnej była również autorką książek oraz reżyserką spektakli teatralnych.
O jak ODKRYCIE
• Martyna Braca, Dziecko, Cicha, Wiedźma w Cicho, reż. Punch Mama, Teatr Baj Pomorski w Toruniu;
• Julia Fidelus w monodramie 20 DEN, reż. własna, Akademia Teatralna im. A. Zelwerowicza w Warszawie, Filia w Białymstoku;
• Maja Kalbarczyk, Dziewka w Klątwie, reż. Anna Augustynowicz, Teatr im. Wilama Horzycy w Toruniu;
• Michał Meller, Jazon w Medei, reż. Eugenia Balakireva, Teatr Polski w Bydgoszczy;
• Dawid Ptak, Muniek w Rodzicach, reż. Michał Grzybowski (w Teatrze Telewizji TVP);
• Rafał Przytocki, Piotruś Pan / Jakub Hak w seed: Nibylandia, reż. Przemysław Żmiejko, Teatr Baj Pomorski w Toruniu;
• Michał Wolny, Lisardo w Księżniczce na opak wywróconej, reż. Paweł Aigner, Teatr im. Wilama Horzycy w Toruniu;
• Kamil Żebrowski (gościnnie), Adam w spektaklu Czarna ręka, zsiadłe mleko, reż. Krzysztof Rekowski, Teatr im. Wilama Horzycy w Toruniu.
P jak (prze)PIĘKNI
• Melody Alia (operatorka kamery na żywo) w Ophelia’s got talent, reż. Florentina Holzinger, Volksbühne am Rosa-Luxemburg-Platz, Berlin (Niemcy);
• Gyan Ros, Gość w spektaklu Teoremat, reż. Eugen Jebeleanu, Teatrul Național Radu Stanca (Sibiu, Rumunia);
• Lesia Pasichnyk i Tymoteusz Jucha w tańcu do utworu Adama Struga Puściła po stole do słów Bolesława Leśmiana w finale Heleny (reż. Magdalena Dąbrowska), Akademia Teatralna im. Aleksandra Zelwerowicza w Warszawie (Filia w Białymstoku).
P jak PRZYGOTOWANIE WOKALNE
• Weronika Krówka w Antygonie w Molenbeek, reż. Anna Smolar, Teatr Dramatyczny im. Gustawa Holoubka w Warszawie.
R jak REKORD
Czas trwania spektaklu Czarny łabędź, reż. Alvis Hermanis, Jaunais Rīgas Teātris (Ryga, Łotwa), na 29. MFT KONTAKT – 3 h 30 min
Jacek Pietruski od 25 lat (!) wciela się w postać Ebenezera Scrooge’a w Opowieści wigilijnej Dickensa, w reż. Czesława Sieńki, ze sceny Teatru Baj Pomorski w Toruniu, życząc młodej widowni Wesołych Świąt!
R jak REŻYSERIA
Paweł Aigner, Księżniczka na opak wywrócona, Teatr im. Wilama Horzycy w Toruniu
Anna Augustynowicz, Klątwa, Teatr im. Wilama Horzycy w Toruniu
Małgorzata Bogajewska, Wizyta starszej pani, Teatr Telewizji TVP
Benjamin M. Bukowski, Opętana, Teatr Polski w Bydgoszczy
Paweł Demirski, W imię Jakuba S., Teatr Telewizji TVP
Gabriel Gietzky, Opowieści z Narnii. Lew, Czarownica i Stara Szafa, Teatr Lalki i Aktora w Wałbrzychu
Jan Klata, Krzyżacy, Teatr im. Stefana Jaracza w Olsztynie
Maja Kleczewska, monodram Agnieszki Przepiórskiej Ocalone, Dom Spotkań z Historią w Warszawie
Yamato Kochi, Ryszard II, G. Garage Shakespeare-dô Company, Japonia
Katarzyna Minkowska, Kiedy stopnieje śnieg, TR Warszawa / Człowiek jaki jest, każdy widzi, Teatr Nowy w Warszawie
Pamela Leończyk, Opowieść zimowa, Teatr Powszechny w Warszawie
Kornél Mundruczó, Cząstki kobiety, TR Warszawa, Teatr Telewizji TVP
Adam Orzechowski, Iwona, księżniczka Burgunda, Teatr Wybrzeże w Gdańsku
Punch Mama, Cicho, Teatr Baj Pomorski w Toruniu
Eva Rysová, Horror/Mirror, Teatr im. Wilama Horzycy w Toruniu
Wojciech Smarzowski, Winny, Teatr Telewizji TVP
Anna Smolar, Antygona w Molenbeek, Teatr Dramatyczny im. Gustawa Holoubka w Warszawie
Ivan Uryvskyi, Kaligula, Національний академічний драматичний театр імені Івана Франка, Kijów, Ukraina
Maciej Wojtyszko, Księgi Sprośności, Teatr Telewizji TVP
R jak REŻYSERIA ŚWIATŁA
Zbigniew Lisowski, Cicho, Punch Mama, Teatr Baj Pomorski w Toruniu
Anne Meeussen, Ophelia’s got talent, Florentina Holzinger, Volksbühne am Rosa-Luxemburg-Platz, Berlin, Niemcy
R jak ROZCZAROWANIE
Zemsta, Teatr Komedia, reż. Michał Zadara – rozczarowała najpierw w Teatrze Telewizji TVP, a następnie jeszcze bardziej w konkursie 29. MFT KONTAKT. Zadara umiejętnie przeniósł cały tekst Fredry we współczesny świat ustawek gangsterskich, ale Papkin w wykonaniu Macieja Stuhra bardziej nadawał się do stand-upu, a Cześnik Arkadiusza Brykalskiego – na miejskiego krzykacza. Jedynie Rejent Bartosza Porczyka nie poddaje się tej sztucznej i niby-śmiesznej konwencji
Ophelia’s got talent, reż. Florentina Holzinger, Volksbühne am Rosa-Luxemburg-Platz, Berlin, Niemcy – widowisko bez ściśle określonej dramaturgii, będące zlepkiem przypadkowych scen, w których głównym wątkiem jest maksymalistyczny pokaz wyczynów nagich morskich istot. Performerki prezentują, opowiadają i przekształcają swoje traumy poprzez świadome i kontrolowane prowokowanie z zagrożeniem życia
S jak SCENOGRAFIA
Maciej Basiura, Opętana, reż. Benjamin M. Bukowski, Teatr Polski w Bydgoszczy
Petro Bohomazow, Kaligula, reż. Ivan Uryvskyi, Національний академічний драматичний театр імені Івана Франка, Kijów, Ukraina
Justyna Elminowska (+kostiumy), Horror/Mirror, reż. Eva Rysová, Teatr im. Wilama Horzycy w Toruniu
Magdalena Gajewska (+kostiumy i reżyseria światła), Iwona, księżniczka Burgunda, reż. Adam Orzechowski, Teatr Wybrzeże w Gdańsku
Marta Kodeniec i Milena Trzcińska, Człowiek jaki jest, każdy widzi, reż. Katarzyna Minkowska, Teatr Nowy w Warszawie, dla Teatru Telewizji TVP
Nikola Knežević, Ophelia’s got talent, reż. Florentina Holzinger, Volksbühne am Rosa-Luxemburg-Platz, Berlin, Niemcy
Łukasz Mleczak, Kiedy stopnieje śnieg, reż. własna, TR Warszawa
Velica Panduru, Teoremat, reż. Eugen Jebeleanu, Teatrul Național Radu Stanca, Sibiu, Rumunia
Dariusz Panas (+kostiumy), Cicho, reż. Punch Mama, Teatr Baj Pomorski w Toruniu
Sebastian Siepietowski, Gdzie się podział Baku?, reż. Karolina Okurowska-Wabnic, Teatr Baj Pomorski w Toruniu
S jak SPEKTAKL (najlepsza dziesiątka)
Horror/Mirror, reż. Eva Rysová, Teatr im. Wilama Horzycy w Toruniu
Iwona, księżniczka Burgunda, reż. Adam Orzechowski, Teatr Wybrzeże w Gdańsku
Kiedy stopnieje śnieg, reż. Katarzyna Minkowska, TR Warszawa
Kaligula, reż. Ivan Uryvskyi, Національний академічний драматичний театр імені Івана Франка, Kijów, Ukraina
Krzyżacy, reż. Jan Klata, Teatr im. Stefana Jaracza w Olsztynie
Opętana, reż. Benjamin M. Bukowski, Teatr Polski w Bydgoszczy
Opowieść zimowa, reż. Pamela Leończyk, Teatr Powszechny w Warszawie
Ryszard II, reż. Yamato Kochi, G. Garage Shakespeare-dô, Japonia
Teoremat, reż. Eugen Jebeleanu, Teatrul Național Radu Stanca, Sibiu, Rumunia
The House, reż. Sofie Krog i David Faraco, Sofie Krog Teater, Dania
T jak TEATR TELEWIZJI TVP (najlepsza piątka)
Człowiek jaki jest, każdy widzi, reż. Katarzyna Minkowska, Teatr Nowy w Warszawie
Melodramat, reż. Anna Smolar, Teatr Powszechny w Warszawie
Pogo, reż. Kinga Dębska, Teatr Polonia w Warszawie
Pieśni piekarzy polskich, reż. Klaudia Gębska
Wycinka Holzfällen, reż. Krystian Lupa, Teatr Polski we Wrocławiu
U jak UKŁONY
Zespół G. Garage Shakespeare-dô z Japonii po spektaklu Ryszard II na 29. Festiwalu Szekspirowskim w Gdańsku wykonał najniższe, „parterowe” pokłony w stronę widowni, tzw. dogezę 土下座
W jak WODA
Na scenie CKK Jordanki w Toruniu w spektaklu Ophelia’s got talent, reż. Florentina Holzinger, Volksbühne am Rosa-Luxemburg-Platz, Berlin, Niemcy
W jak WYDARZENIE
John Malkovich i Ingeborga Daptunaite w Samotności pól bawełnianych, reż. Timofey Kulyabin, Bormio SIA i Flow Projects GmbH (Niemcy/Łotwa), na 29. MFT KONTAKT w Toruniu
G. Garage Shakespeare-dô Company z Japonii na 29. Festiwalu Szekspirowskim w Gdańsku ze spektaklem Ryszard II, reż. Yamato Kochi
Z jak ZDJĘCIE
W XI Konkursie Fotografii Teatralnej nagrodę za teatralne zdjęcie sezonu otrzymał Piotr Magdziarz za fotografię pt. „Ostatnie miłe wspomnienie”, Teatr Gdynia Główna
Z jak ZESPÓŁ
TR Warszawa, Kiedy stopnieje śnieg, reżyseria Katarzyna Minkowska
Teatr im. Wilama Horzycy w Toruniu, Horror/Mirror, reżyseria Eva Rysová
Teatr Wybrzeże w Gdańsku, Iwona, księżniczka Burgunda, reżyseria Adam Orzechowski
Teatr im. Stefana Jaracza w Olsztynie, Krzyżacy, reżyseria Jan Klata
G. Garage Shakespeare-dô (Japonia), Ryszard II, reżyseria Yamato Kochi
Z jak ZMIANY
Maja Kleczewska 24 stycznia wygrała konkurs na stanowisko dyrektora Teatru Powszechnego imienia Zygmunta Hübnera w Warszawie. 1 września objęła dyrekcję tej sceny po dziesięciu latach kierowania Pawła Łysaka, który został dyrektorem Teatru imienia Stefana Jaracza w Łodzi.
Krzysztof Szuster zrezygnował z przyczyn zdrowotnych z pełnienia funkcji prezesa Związku Artystów Scen Polskich.
Jan Klata 3 lutego rozpoczął pięcioletnią kadencję dyrektora Teatru Narodowego w Warszawie. Z początkiem nowego sezonu teatralnego we wrześniu zastąpił Jana Englerta, który kierował tą sceną od 2003 roku. Klata kontynuuje w Teatrze Narodowym współpracę z dotychczasowym dyrektorem naczelnym Krzysztofem Torończykiem w charakterze zastępcy.
Zarząd Województwa Lubelskiego 8 kwietnia odwołał Redbada Klynstrę-Komarnickiego z funkcji dyrektora Teatru Osterwy w Lublinie.
Na stanowisko dyrektora Międzynarodowego Centrum Kultury Nowy Teatr w Warszawie na trzy kolejne sezony artystyczne został tego samego dnia powołany Michał Merczyński. Od 1 września zastąpił na tym stanowisku Karolinę Ochab, która po siedemnastu latach zakończyła misję dyrektorską w Nowym Teatrze.
19 maja dyrektorem Teatru Lalki „Tęcza” w Słupsku został Łukasz Molski, menedżer kultury, specjalista zarządzania personelem i pedagog. Zastąpił na stanowisku dyrektora naczelnego i artystycznego „Tęczy” od 2015 roku Michała Tramera.
20 maja Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego powołał bez konkursu Michała Zadarę na stanowisko dyrektora Teatru Polskiego we Wrocławiu. Jego zastępcą ds. administracyjnych został Marcin Hamkało, były dyrektor Muzeum Pana Tadeusza.
23 maja dyrektorką Naczelną i Artystyczną Teatru Miejskiego imienia Witolda Gombrowicza w Gdyni została Marta Miłoszewska.
26 maja Boris Kudlička został powołany przez Ministrę Kultury i Dziedzictwa Narodowego Hannę Wróblewską na stanowisko dyrektora Teatru Wielkiego – Opery Narodowej.
27 maja dyrektorka Teatru Powszechnego w Łodzi Ewa Pilawska została wybrana jednogłośnie na kolejną kadencję na prezeskę Zarządu Unii Polskich Teatrów.
Piotr Ratajczak został nowym dyrektorem ds. artystycznych Teatru imienia Wilama Horzycy w Toruniu. Zastąpił na tym stanowisku Łukasza Czuja, który wygrał konkurs na stanowisko dyrektora Teatru imienia Heleny Modrzejewskiej w Legnicy.
Laureatka Nagrody FAUST, Joanna Lewicka, obejmie stanowisko dyrektorki Teatru Dramatycznego (Schauspieldirektion) w Staatstheater Schwerin w Meklemburgii z początkiem sezonu 2026/2027.
Konrad Dworakowski zastąpił na stanowisku wieloletniego dyrektora Opolskiego Teatru Lalki i Aktora Krystiana Kobyłkę.
Związek Artystów Scen Polskich wybrał nowego prezesa. Został nim Jan Tomaszewicz, dyrektor Teatru imienia Juliusza Osterwy w Gorzowie Wielkopolskim.
Katarzyna Sołtys wygrała konkurs na stanowisko dyrektora naczelnej Teatru imienia C. K. Norwida w Jeleniej Górze. Zastąpiła dotychczasowego dyrektora Tadeusza Wnuka.
30 czerwca Justyna Sobczyk odebrała powołanie na dyrektorkę Teatru Ochoty w Warszawie. Objęła funkcję 1 września 2025 roku i pokieruje instytucją przez trzy kolejne sezony.
3 lipca Zdenka Olga Pszczołowska wygrała konkurs na dyrektorkę Nowego Teatru imienia Witkacego w Słupsku.
23 lipca Marta Cienkowska została nową Ministrem Kultury i Dziedzictwa Narodowego.
30 lipca Kamila Polit została dyrektorką Krakowskiego Teatru Variété. Za rozwój artystyczny sceny będzie odpowiadał Jakub Szydłowski.
25 sierpnia prezydent Radomia Radosław Witkowski powołał Jarosława Rabendę na pełniącego obowiązki dyrektora Teatru Powszechnego imienia Jana Kochanowskiego w sezonie artystycznym 2025/2026, do czasu ponownego rozstrzygnięcia konkursu.
Marcin Zawada, wykładowca i menedżer teatralny, z pierwszym dniem września objął funkcję dyrektora Teatru Muzycznego w Łodzi.
Tomasz Man został powołany przez dyrektora Grzegorza Krawczyka na stanowisko zastępcy dyrektora Teatru Miejskiego w Gliwicach.
Z jak ZWIERZĘ NA SCENIE
Pies Kleks jako suczka Kwikwi w monodramie Mój portret – performatywna wizyta w pracowni Olgi Boznańskiej, reżyseria i wykonanie Agnieszka Niezgoda, Teatr Pokojowy w Toruniu.
