W dniach 22-29 sierpnia odbędzie się XV Festiwal Teatru Dokumentalnego i Rezydencja Artystyczna Sopot Non-Fiction. Tradycyjnie, poza tegorocznymi rezydentami, organizator festiwalu, Teatr Boto, zaprasza dzieła, które rozkwitły podczas poprzednich edycji.
fot. mat. teatru
Festiwal Teatru Dokumentalnego i Rezydencja Artystyczna Sopot Non-Fiction to pierwszy w Polsce przegląd poświęcony teatrowi faktu. Jego formuła to zestawienie Festiwalu z warsztatami twórczymi dla młodych reżyserów, dramatopisarzy i aktorów, którzy podczas tygodniowej rezydencji artystycznej pracują nad swoimi projektami dokumentalnych sztuk i spektakli. Na koniec prezentują efekty w postaci „pracy w rozwoju” podczas otwartego Maratonu Non-Fiction. Publiczność uczestniczy w procesie twórczym: bierze udział w prezentacjach i dyskusjach z twórcami oraz zaproszonymi ekspertami. Na pokazy Maratonu Non-Fiction zapraszani są również kuratorzy i przedstawiciele teatrów. Ma to na celu umożliwienie dalszej realizacji spektakli, zapoczątkowanych podczas pracy warsztatowej oraz ich prezentację podczas kolejnych edycji Festiwalu.
Spotykamy się co roku od 2012. Wśród naszych rezydentów gościły takie projekty jak: ,,Album Karla Höckera” , ,,Reykjavik 1974”, ,,Mosdorf. Rekonstrukcja”, ,,Ambona Ludu”, „ONKO” , „Rzeczy, których nie wyrzuciliśmy”, „Moskwin” , czy „Grotowski non-fiction”.
W tym roku już XV edycja, która odbędzie się w dniach 22-29 sierpnia.
Tradycyjnie poza tegorocznymi rezydentami zapraszamy na nasz festiwal dzieła, które rozkwitły podczas poprzednich edycji.
22 SB 19:00 Bzik kolonialny [TW] | czytanie
Czytanie performatywne adaptacji reportażu Grzegorza Łysia „Bzik kolonialny. II Rzeczypospolitej przypadki zamorskie” w reż. Adama Nalepy. . Wydarzenie jest realizowane we współpracy z festiwalem Literacki Sopot
24 PN 19:00 Chłopcy [TW] | Spektakl
Opowieść o radykalizacji młodych mężczyzn, oparta na autentycznych wiadomościach, mailach i historiach ich życia. Reżyseria: Maciej Walter. Obsada: Wiktoria Supryn, Aleksandra Tokarczyk, Maciej Karczewski, Julian Knaf, Maciej Walter.
25 WT 19:00 Projekt Lucy [TW] | Spektakl
Inspirowany prawdziwą historią szympansicy wychowywanej jak ludzkie dziecko, porusza temat granic między naturą a człowiekiem oraz etycznych konsekwencji naukowego eksperymentu. Reżyseria: Agata Nierzwicka.Obsada: Laura Walczak, Monika Jarosińska.
26 ŚR 19:00 Mireczek [TW] | Spektakl
Adaptacja głośnego reportażu Aleksandry Zbroi o dorastaniu w cieniu alkoholizmu, rodzinnych traum i poszukiwaniu własnej drogi do wolności. Reżyseria: Krzysztof Popiołek. Obsada: Grzegorz Gromek, Agata Zielińska.
27 CZ 19:00 Marzyciel [BOTO] | Spektakl
Portret Juliusza Osterwy i jego rewolucyjnego spojrzenia na teatr, łączący głęboką refleksję z formą komediową. Reżyseria: Łukasz Lewandowski. Obsada: Daniel Salman.
28–29 Maraton Non-Fiction [TW]
Prezentacja przed publicznością tego nad czym przez tydzień pracowali nasi Rezydenci w postaci ok. 45 minutowych form teatralnych. Po każdym pokazie rozmowa z widzami i kuratorami festiwalu, którymi są Adam Nalepa, Roman Pawłowski-Felberg oraz Marzena Sadocha.
* [TW] - Scena Kameralna Teatru Wybrzeże w Sopocie
*[BOTO] - Teatr BOTO w Sopocie
W tym roku do naszej Rezydencji Artystycznej zakwalifikowaliśmy 7 projektów
TATKO
Magda Feracz / Joanna Król
RYBĄ NIE JESTEM
Teatr Nowy im. Izabelli Cywińskiej w Poznaniu
Maria Bruni / Maria Rybarczyk/ Martyna Zaremba-Maćkowska / Paweł Hadyński / Sylwester Piechura
NOC DYŻURNA WCIĄŻ BYWA TRUDNA
Grupa Skorupa , Kraków
Aleksandra Skorupa / Paulina Fonferek / Dominik Sikora / Dominika Zielińska / Zuzanna Chrobak
RUDA WIEWIÓRKA
Victoria Yegorova / Chasia Korniewa / Uliana Shargaeva
„O 4:12 WIDZIANO MNIE PO RAZ OSTANI”
Mira Mańka / Katarzyna Sobolewska / Kamila Janik / Beata Passini
CÓRKI KSIĘDZA
Julia Dziworska / Marta Malikowska / Magdalena Żak / Marta Szlasa-Rokicka
ATLAS OBECNOŚCI
Nowy Teatr im. Witkacego w Słupsku
Kalina Jagoda Dębska / Kuba Mielewczyk / Julita Koper
więcej o projektach przeczytacie na naszej stronie: https://boto.art.pl/index.php/sopot-non-fiction-2026-rezydencje/
Dofinansowano ze środków Miasta Sopotu.
Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego
***
22.08. godz. 19:00 czytanie performatywne adaptacji reportażu Bzik kolonialny. II Rzeczypospolitej przypadki zamorskie Grzegorza Łysia w reż. Adama Nalepy, które odbędzie się na Scenie Kameralnej Teatru Wybrzeże w kooproducji z Festiwalem Literacki Sopot
wstęp na to wydarzenie jest bezpłatny.
Scenariusz: Roman Pawłowski-Felberg
Reżyseria: Adam Nalepa
Opracowanie muzyczne: Irek Wojtczak
Występują: aktorzy scen Trójmiasta
Produkcja: Goyki 3 Art Inkubator, Teatr BOTO
Czytanie sceniczne inspirowane książką Bzik kolonialny. II Rzeczpospolitej przypadki zamorskie Grzegorza Łysia (W.A.B.) przywołuje niemal zapomniany rozdział polskiej historii: międzywojenne marzenia o zamorskich koloniach. Na podstawie fragmentów książki, tekstów prasowych, literatury podróżniczej i dokumentów epoki powstał dokumentalny montaż odsłaniający język, wyobrażenia i stereotypy towarzyszące polskim projektom kolonialnym związanym m.in. z Angolą, Liberią i Madagaskarem.
W fikcyjnej kawiarni Café Madagaskar spotykają się politycy, podróżnicy, działacze Ligi
Morskiej i Kolonialnej oraz kandydaci na przyszłych osadników. Przy stolikach snują opowieści o egzotycznych krainach, marzą o kolonialnej potędze Polski i fantazjują o życiu w Afryce. Towarzyszą im wykonywane na żywo piosenki z lat 30., m.in. Madagaskar, Angola oraz Dla Ciebie chcę być białą, które w rozrywkowej formie odsłaniają kolonialne fantazje obecne w kulturze popularnej II Rzeczypospolitej.
fot. Dawid Stube
Spektakle festiwalowe:
24 sierpnia, o 19.00 w ramach XV Festiwalu Teatru Dokumentalnego Sopot-Non Fiction, na Scenie Kameralnej Teatru Wybrzeże w Sopocie zobaczą Państwo spektakl ,,Chłopcy”. Projekt ten rozwijany był podczas Rezydencji Artystycznej Sopot Non-Fiction 2025.
Spektakl “Chłopcy” opowiada o radykalizacji młodych mężczyzn. Scenariusz napisali sami w mailach i wiadomościach na wykopie, oparty jest o ich zwierzenia, historie z ich żyć. Przyszłym tekstem dramatu mówili do nas przedstawiciele politycznych organizacji i trenerzy podrywu. Spektakl jest próbą wejścia w kształtującą się męską psychikę - bardzo wymagające miejsce. Jest skierowany do młodych odbiorców, ponieważ dotyka problemów, które w szczególny sposób dotyczą ich pokolenia – zagubienia, relacji ojcowskiej, potrzeby przynależności i poszukiwania tożsamości w świecie pozbawionym stabilnych wzorców. Ma na celu zbadać mechanizmy radykalizacji młodych mężczyzn, nie demonizując ich, ale próbując zrozumieć źródła frustracji i agresji. Prapremiera "work in progress" została zrealizowana w ramach festiwalu Sopot Non Fiction.
Reżyseria i scenariusz: Maciej Walter
Obsada: Maciej Karczewski, Aleksandra Tokarczyk, Wiktoria Supryn, Maciej Walter, Julian Knaf
fot. Bogusław Byrski/mat. teatru
27 sierpnia o 19.00 w Teatrze BOTO w ramach XV Festiwalu Teatru Dokumentalnego Sopot Non-Fiction monodram Daniela Salmana w reżyserii Łukasza Lewandowskiego - ,,Marzyciel”.
Kto pamięta o Juliuszu Osterwie? W teatrze – wszyscy, a poza nim? Nieliczni.
Postać historyczna, zasłużony reformator polskiego teatru, jeden z najwybitniejszych aktorów polskiej sceny. Człowiek z krwi i kości, zmagający się z codziennością artysta, pełen rozterek, pragnień, wątpliwości i wizji. Marzyciel, który pokazuje, że warto dążyć do obranego celu, nawet gdy droga jest trudna i wyboista.
Juliusz Osterwa to postać fascynująca i skomplikowana: aktor, społecznik, mistyk, pedagog, wizjoner. Jego życiorys jest sam w sobie barwną opowieścią. Jej bohater to popularny, odnoszący sukcesy w teatrach krakowskich i warszawskich, młody i przystojny aktor, który poświęcił większość swojego czasu i energii na stworzenie własnego teatru – laboratoryjnego teatru Reduta. Teatr ten stanowi zaprzeczenie ówczesnych praktyk i nie mieścił się w tym, co dzisiaj nazwalibyśmy głównym nurtem życia kulturalnego. Osterwa pragnął zreformować teatr, wprowadzając nowy etos pracy – zespołowej i odpowiedzialnej. Traktował zawód aktora jako misję niemalże kapłańską.
Osterwa chciał wykluczyć teatralną sztampę i bylejakość. Czy to zamierzenie mogło się udać? Czy dzisiaj idee Osterwy są przestarzałe czy nadal zaskakujące i szokujące? Czy Osterwa to szaleniec czy śmiały reformator? Chcemy przyjrzeć się Osterwie człowiekowi – aktorowi, mężowi, ojcu – i spróbować zanurzyć się, choćby przez godzinę, w jego artystycznej wizji.
Daniel Salman w monodramie „Marzyciel”, czasem w formie komediowej, stand-upowej, a czasem w pełni dramatycznej, snuje opowieść o teatrze. Aktor korzysta z bogactwa stylów teatralnych i nowoczesnych mediów, dzięki którym tworzy kameralną atmosferę i przełamuje granicę między sceną a widownią. W jednej chwili widzowie znajdują się w teatrze 20-lecia międzywojennego, żeby za moment przenieść się do współczesności, aby porozmawiać o priorytetach i znaczeniu teatru oraz o jego sile oddziaływania na człowieka.
Autor tekstu: Marcin Bartnikowski
Obsada: Daniel Salman
Reżyseria: Łukasz Lewandowski
Projekt kostium: Daniel Salman
Koncepcja scenograficzna: Łukasz Lewandowski
Reżyseria światła: Piotr Bartoszewicz
Czas trwania: 120 min
Premiera: 17 listopada 2024 r. Ośrodek Brama Grodzka-Teatr NN w Lublinie
fot. Bartek Warzecha / mat. teatru
Już 26 sierpnia, o godzinie 19.00, na Scenie Kameralnej Teatru Wybrzeże w Sopocie w ramach XV Festiwalu Teatru Dokumentalnego Sopot Non-Fiction zobaczymy spektakl ,,Mireczek” na podstawie reportażu „Mireczek. Patoopowieść o moim ojcu” Aleksandry Zbroi.
Czy to polski normal, patrzeć, jak rodzic się upija, tłucze łapskiem w ścianę, szarpie, krzyczy, wyzywa? Chowamy się po kątach i milczymy. DDA to zmowa milczenia. Dlaczego wolimy być anonimowi? Dlaczego publiczne gadanie o dzieciństwie to „wywlekanie”? Bo nikt inny nas nie zrozumie? Bo kogoś urazimy? Ta historia nie jest wyjątkowa – nosi ją w sobie wiele osób.
Na czym polega choroba alkoholowa? Kiedy bliska osoba staje się kimś obcym? Jak trafia się na margines społeczeństwa? Czy można urodzić się złym? Ratować własnego ojca, czy przede wszystkim siebie? Mówiąc o syndromie DDA, opowiadając historię z perspektywy ofiary, a nie sprawcy, nie sposób nie wspomnieć jeszcze: o syndromie ratownika, etapach uzależnienia od alkoholu, zmaganiu z traumą, końcu relacji i żalu po stracie.
Adaptacja, reżyseria, opracowanie muzyczne – Krzysztof Popiołek
Scenografia – Anna Wołoszczuk
Kostiumy – Piotr Popiołek
Koordynator scenograficzny – Krzysztof Pierzyna
Asystent reżysera – Grzegorz Gromek
Inspicjentka/suflerka – Grażyna Czarkowska
Realizacja świateł – Tomasz Świątek
Realizacja dźwięku, obsługa projekcji – Szymon Stadniczenko
Grzegorz Gromek – Terapeuta/Ojciec
Agata Zielińska – DDA/Pacjentka
Głos z offu – Joanna Fertacz
Głos z offu – Halszka Gromek (gościnnie)
Spektakl na podstawie reportażu „„Mireczek. Patoopowieść o moim ojcu”
Autorka reportażu - Aleksandra Zbroja
Adaptacja, reżyseria – Krzysztof Popiołek
fot. Zofia Rybicka/mat. teatru
Już 25 sierpnia o godzinie 19.00 w Teatrze BOTO, podczas XV Festiwalu Teatru Dokumentalnego Sopot Non-Fiction, zobaczymy spektakl, który jest efektem Rezydencji Artystycznej Sopot Non-Fiction 2025.
PROJEKT LUCY
W 1964 roku para amerykańskich naukowców – psychoterapeuta Maurice Temerlin i jego żona, socjolożka Jane – zdecydowała się na nietypowy eksperyment. Adoptowali nowo narodzoną szympansicę z zoo na Florydzie, nadali jej imię Lucy i postanowili wychować ją tak, jak wychowuje się ludzkie dziecko. Eksperyment miał pomóc określić, gdzie dokładnie przebiega granica pomiędzy człowiekiem a zwierzęciem i co nas kształtuje mocniej – geny czy wychowanie, natura czy kultura.
Lucy żyła jak człowiek – nosiła ubrania, rysowała, piła herbatę, znała ponad sto znaków języka migowego i potrafiła komunikować się z otoczeniem. Jej historia trafiła na łamy prasy, a Temerlinowie zyskali sławę. Jednak sielanka nie trwała wiecznie. Gdy Lucy dorosła, zaczęła sprawiać problemy, była silna i nieprzewidywalna, przez co stała się niebezpieczna. Zamknięto ją w klatce i zatrudniono do opieki studentkę Janis Carter. Relacja między Lucy a Janis szybko jednak wykroczyła poza ramy kontaktu naukowego. Aby zapewnić jej godne życie, Janis kazała sobie wybudować klatkę i zamieszkała z Lucy w dżungli.
Nasza opowieść jest nie tylko opowieścią o eksperymencie, ale przede wszystkim o jego skutkach. O tym, co się dzieje, gdy człowiek przekracza granice natury. To historia szympansicy Lucy, wychowanej przez ludzi jak dziecko. Opowieść o zwierzęciu, które stało się nie tylko obiektem badań, ale także narzędziem do zdobycia sławy i sukcesu przez swoich opiekunów. O małpie, która była jednocześnie królikiem doświadczalnym i ukochaną córką. Która sama uwierzyła, że jest człowiekiem
— aż w końcu to człowieczeństwo jej odebrano.
Spektakl powstał z inspiracji filmem dokumentalnym Moje życie z Lucy w reżyserii Karen Arthur oraz książką Lucy: Growing Up Human autorstwa Maurice’a Temerlina.
„Projekt Lucy” jest próbą oddania głosu Lucy — istocie, która przez lata pozostawała przede wszystkim przedmiotem badań i eksperymentów. Spektakl stawia pytanie o możliwość przywrócenia jej podmiotowości oraz zastanawia się, na ile próba opowiedzenia jej historii z ludzkiej perspektywy jest w ogóle możliwa.
Tekst : Agata Nierzwicka, Laura Walczak
Reżyseria: Agata Nierzwicka
Obsada: Laura Walczak, Monika Jarosińska
Ruch sceniczny: Monika Jarosińska
Muzyka: Lena Michajłów
Projekt lalki: Magda Turna
Czas trwania: 65 min
Premiera: 26.02.2026, Teatr im. Jana Wilkowskiego, Białystok
