Poznańscy robotnicy wyszli na ulice żądając chleba. Ten apel stał się początkiem wolności, pierwszym wyłomem w murze komunizmu. Teatr Ósmego Dnia w trzech monumentalnych spektaklach, w ramach projektu „Wolność. Początek. 70. rocznica Poznańskiego Czerwca 1956”, przypomni o tych wydarzeniach, a przede wszystkim o ich zapomnianych bohaterach.
fot. mat. teatru
Najważniejsze wydarzenie w historii Poznania drugiej połowy XX wieku rozpoczęło się 28 czerwca 1956 r. Skończyło się po kilku dniach, ale dramat jego uczestników trwał jeszcze przez wiele miesięcy. Te dni stały się początkiem kultywowania pamięci o chwilach wolności, kiedy poznańscy robotnicy upomnieli się o chleb, prawo i wolność. Od lat o pamięć i uhonorowanie robotników ubiegało się Stowarzyszenie Teatralne Antrakt i Teatr Ósmego Dnia. Z okazji 70. rocznicy tych wydarzeń chcemy zaprezentować plenerowe spektakle o Poznańskim Czerwcu 1956 r. Złożymy je w spójny tryptyk, który wzbogacą akcje multimedialne, upamiętniające poległych.
"Trzy tramwajarki" to opowieść o kobietach, które spontanicznie dołączyły do protestujących i zapłaciły za to wysoką cenę. "Pierwszy strzał" odnosi się do procesów czerwcowych i pokazuje Czerwiec 1956 r. w szerszym kontekście historycznym. Wreszcie widowisko "STUKOT/ Czerwiec`56" w nowej wersji przeniesie do serca czerwcowych wydarzeń, odkrywając ich aktualność.
Teatr Ósmego Dnia otrzymał dofinansowanie z programu Teatr, organizowanego przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego. W ramach tego dofinansowania realizuje projekt „Wolność. Początek. 70. rocznica Poznańskiego Czerwca 1956” . W ramach zadania zrekonstruowany i na nowo zaprezentowany zostanie tryptyk trzech spektakli plenerowych: „Trzy tramwajarki”, „Pierwszy strzał” oraz „STUKOT/Czerwiec ’56” – każde widowisko ukazujące inne spojrzenie na robotniczy bunt, emocje i doświadczenia zwykłych ludzi oraz na konsekwencje społeczno-polityczne wydarzeń. Te trzy artystyczne narracje tworzą spójną całość, pozwalając widzom przejść przez różne perspektywy: od kontekstu historycznego i sądowego, przez opowieści o kobietach w proteście, po rekonstrukcję dynamiki ulicznego zrywu. Oprócz spektakli zrealizowany zostanie projekt multimedialny o charakterze upamiętniającym, angażujący widzów i wzmacniający wymiar obywatelski projektu.
Spektakle będą prezentowane przez 3 kolejne soboty czerwca, w ważnych dla tych wydarzeń miejscach:
13 czerwca 2026 r., godz. 22 – parking za Collegium Minus UAM (ul. H. Wieniawskiego)
„Trzy tramwajarki”
Przenosimy narrację na poziom losów jednostki. Twórcy eksplorują intymny wymiar historii: kobiece doświadczenie buntu, cierpienia fizycznego i psychicznego, wymazywania z pamięci publicznej. To część najbardziej emocjonalna.
20 czerwca 2026 r. godz. 22 - parking przy Prokuraturze Okręgowej, ul. Solna 2 w Poznaniu
„Pierwszy strzał”
Prezentujemy perspektywę instytucjonalną i prawną. Pokazujemy mechanizmy władzy, język procesów sądowych, bezsilność robotników wobec aparatu represji, a zarazem godność i głos, który przebija się mimo przemocy. Jest to część najbardziej analityczna, dająca ramę historyczną.
27 czerwca 2026 r. godz. 22 - Teren zakładów Hipolit Cegielski Poznań
WAŻNA INFORMACJA: wejście na teren zakładu wyłącznie za okazaniem dowodu osobistego (lub e-dowodu)
„STUKOT/Czerwiec’56” - perspektywa symboliczna. Oparta na ruchu, obrazie i dźwięku, jest częścią najbardziej metaforyczną, uniwersalną, zadającą pytania o naturę zbiorowego gniewu, o etykę protestu, o manipulację masami. To finał, w którym widz zostaje z pytaniami, a nie z odpowiedziami.
Projekt nie obejmuje jednak tylko prezentacji spektakli. Teatr Ósmego Dnia wyprodukuje serię podcastów opisujących wydarzenia Czerwca 1956r., Adam Suwart, w oparciu o historię swojego ojca przeprowadzi specjalne lekcje w szkołach. W miejscach, gdzie zginęły osoby podczas protestów przechodnie będą mogli natknąć się na specjalne instalacje artystyczne autorstwa Tomasza Jarosza i Niny Budzyńskiej, które będą przybliżały historię zamordowanych. Te działania integrują tez wiele osób i instytucji, m.in. zakłady HCP, poznańskie MPK, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza, Prokuraturę Regionalną, oraz firmy wspierające nasze działania. Autorem identyfikacji wizualnej naszych działań jest wybitny poznański artysta – Szymon Szymankiewicz.
Mamy nadzieję, że przez nasze działania zarówno oddamy należną cześć prawdziwym bohaterom Czerwca 1956r., ale tez sami będziemy mogli się zainspirować i docenić co znaczy wolność.
