Niewiele mamy w Polsce festiwali prezentujących publiczności międzynarodowe produkcje. Jednym z najciekawszych jest bez wątpienia letni Festiwal Szekspirowski w Gdańsku, którego jubileuszowa – 30. edycja wystartuje 23 lipca.
fot. Stéphane Bourgeois/mat. prasowe
Ideę festiwalu nierozerwalnie związaną z powstaniem Teatru Szekspirowskiego powziął założyciel samego teatru Jerzy Limon. I właśnie postaci znakomitego literaturoznawcy, tłumacza i teatrologa, profesora Uniwersytetu Gdańskiego, a właściwie jego cokolwiek szalonemu marzeniu, organizatorzy zadedykowali tegoroczną edycję.
Ten 30. festiwal jest hołdem dla profesora Jerzego Limona - bez niego nie byłoby ani festiwalu, ani naszego teatru. Jego marzeniu o odbudowie teatru elżbietańskiego, który istniał w Gdańsku w XVII wieku patronował sam książę, a dzisiaj już król Karol. A pierwsze damy Laura Bush i Jolanta Kwaśniewska zorganizowały w Waszyngtonie zbiórkę, wspierając ideę budowy teatru. To jest naprawdę niewiarygodna wręcz historia, którą opowiadamy dzisiaj młodzieży na warsztatach, jako przykład na to, że naprawdę nie ma rzeczy niemożliwych – mówi Agata Grenda, od pięciu lat kierująca festiwalem oraz Teatrem Szekspirowskim. Zarówno Festiwal który wystartował w 1997 roku, jak i odbywające się wcześniej Dni Szekspirowskie, miały służyć propagowaniu idei odbudowy teatru elżbietańskiego, który naprawdę istniał w Gdańsku w XVII w. Tymczasem sam stał się jednym z najciekawszych letnich wydarzeń teatralnych w kraju. Stąd tegoroczne motto: Pochwała szaleństwa. Odwołująca się do determinacji, uporu i właśnie tego twórczego szaleństwa, furor divinus, które towarzyszyło życiu i pracy Jerzego Limona - dodaje Grenda.
Swoje spektakle przywoziły do Gdańska gwiazdy światowego teatru. Oglądaliśmy tam także ważne inscenizacje polskich artystów – choćby olśniewający fryburski „Sen nocy letniej”, od którego europejską karierę zaczynała Ewelina Marciniak, spektakle Jana Klaty, Mai Kleczewskiej. I w tym roku nie zabraknie wielkich nazwisk. Wydarzeniem tej edycji będzie bez wątpienia przedstawienie Robert Lepage’a, „Hamlet, książę Danii” z choreografią Guillaume Côté’ego - mocna, radykalnie współczesna, zachwycająca wizualnie, taneczna i „szalenie uniwersalna, trafiająca nie tylko do wytrawnych widzów” – jak podkreśla Grenda - reinterpretacja klasycznej tragedii.
Rumuński Teatr Narodowy im. Marina Sorescu w Krajowej, pokaże w gdański „Króla Leara” w reżyserii Silviu Purcaretego. Ale przez lata na „Szekspirowskim” obok wielkich produkcji i głośnych nazwisk, obejrzeć można było także znakomite, nieoczywiste, kameralne przedstawienia teatru formy, tańca czy produkcje offowe za całego świata. Po raz kolejny w Gdańsku taneczną wariację na temat Romea i Julii w choreografii Dawida Gutierreza pokaże Flamenco Balley z Barcelony. A Divadlo Radost z Brna, które kilka lat temu zachwyciło widzów obwoźnym „Hamletem” pokaże „Sen Nocy letniej” w reżyserii Pavla Chomczyka.
Jednak podobnie jak w ostatnim sezonie w polskim teatrze niekwestionowanym bohaterem gdańskiego festiwalu będzie właśnie Hamlet. O nagrodę Złotego Yoricka, powalczą w tym roku trzy interpretacje losów duńskiego Księcia. Wyreżyserowana przez Roberta Talarczyka „Tragedyjo Hamleta, ksiyncia Dynymarku” z Teatru Śląskiego w Katowicach, w tłumaczeniu Mirosława Syniawy na język śląski. Dowcipna i radykalnie antykapitalistyczna warszawska inscenizacja z Teatru Powszechnego, wystawiona przez wschodzącą gwiazdę reżyserii Kamila Białaszka, oraz intrygujący, psychologiczny dramat rodzinny z Teatru Zagłębia w Sosnowcu, czyli „Hamlet” w reżyserii Jacka Jabrzyka.
Prezentacja głośnych zagranicznych spektakli oraz konkurs krajowych inscenizacji Szekspira nie wyczerpuje formuły festiwalu. Równie ważnym, a może - o co podkreśla Grenda - najważniejszym elementem programu jest wsparcie dla młodych twórców, oraz promowanie repertuaru szekspirowskiego wśród najważniejszych polskich scen. Myślę, że bardzo ciekawe są nasze konkursy w ramach festiwalu. Od czterech lat zapraszamy trzy, zawsze inne, repertuarowe polskie teatry, które w ramach konkursu o Nowego Yoricka wybierają młodych reżyserów i ze swoimi zespołami przygotowują wspólnie interpretacje Szekspirowskich dramatów, prezentowane festiwalowej publiczności w formule work in progress. Międzynarodowe jury wybiera zwycięzcę, a produkcje te są następnie często realizowane przez te teatry jako pełnowymiarowe spektakle teatralne – tłumaczy Grenda. - W tym roku zaprosiliśmy do współpracy Teatr Jaracza z Olsztyna, Teatr Nowy z Poznania oraz Teatr Współczesny ze Szczecina. To jest dla nas niezwykle ważna, misyjna działalność, która propaguje na polskim rynku twórczość Szekspira. Ale też także szansa dla młodych reżyserów i reżyserek, którzy często jeszcze na studiach mają okazję pracować z profesjonalnymi teatralni nad szekspirowską inscenizacją. Tak właśnie z wielkim sukcesem, wygrywając Nowego Yoricka zrealizowała swoją „Opowieść zimową” Pamela Leończyk z Teatrem Powszechnym w Warszawie i rok później, już z rozbudowaną produkcją wróciła do nas z tym samym tytułem, zdobywając Złotego Yoricka dla najlepszej inscenizacji szekspirowskiej w Polsce.
Program gdańskiego Festiwalu zawsze odzwierciedlał i wciąż odzwierciedla kondycję polskiego teatru i rolę jaką odgrywa w nim twórczość Williama Szekspira. Bywają lata obfite, pełne interesujących i ważnych inscenizacji, bywają lata skromniejsze. Zapytana o to, czy potrzeba nam wciąż Szekspira, Grenda odpowiada:
Myślę że Szekspir jest nam nie tylko potrzebny ale wręcz niezbędny, bo nigdy nie przestaje być aktualny. Bez względu na czasy, ustrój, partię u władzy. Bez względu na to w jakim wieku jesteśmy – jest o miłości, zdradzie, ekscytacji. O przemocy i tyranii, ale też o traumach. Jest o przyszłości. Słowem jest w nim cały świat. Daj mi temat, a ja znajdę ci sztukę Szekspira właśnie o tym.
30. Jubileuszowa edycja Festiwalu Szekspirowskiego potrwa od 23 lipca do 2 sierpnia.
Program dostępny na stronie: https://festiwalszekspirowski.pl/
