Gdy dzień jest najdłuższy, a natura świętuje początek lata, wracamy pod Kopiec Wandy na 5. edycję wydarzenia „Strawa pod Kopcem Wandy – przywitanie lata 2026”. Motywem przewodnim tegorocznej Strawy będzie symbolika zwierząt w kulturze dawnych Słowian – ważna, choć dziś często zapomniana część ich świata. Archeologiczne znaleziska pokazują, że zwierzęta towarzyszyły ludziom nie tylko w codziennym życiu, ale również w obrzędach, wierzeniach i rytuałach.
fot. Mateusz Pasek
W słowiańskiej wyobraźni były przewodnikami, opiekunami i symbolami siły, płodności, odwagi czy mądrości. Stanowiły pomost między światem ludzi a naturą i sferą sacrum. Podczas wydarzenia inspirowanego tradycją Nocy Kupały wspólnie przyjrzymy się dawnym wierzeniom, symbolom i rytuałom związanym ze światem zwierząt. W programie znajdą się warsztaty, leśny spektakl, pokazy, działania artystyczne i rekonstrukcje inspirowane kulturą słowiańską.
Przygotowaliśmy dla Was:
17.30–20.00 Oko w oko z władcami przestworzy – pokaz sokolniczy. Tłumaczenie na PJM
Wyjątkowe spotkanie z profesjonalnym sokolnikiem i ptakami drapieżnymi. To okazja, by z bliska zobaczyć te majestatyczne ptaki oraz poznać tajniki ich hodowli, treningu i codziennej opieki.
Podczas pokazu uczestnicy dowiedzą się, jak polują sokoły i jastrzębie, dlaczego są tak ważne dla ekosystemu oraz na czym polega tradycja sokolnictwa wpisana na listę niematerialnego dziedzictwa UNESCO. Spotkanie będzie miało formę żywej lekcji przyrody połączonej z możliwością rozmowy z prowadzącym i zadawania pytań.
Prowadzenie: Przemysław Wróbel
18.00–20.00 Bestiariusz spod Kopca Wandy – warsztaty
Rodzinne warsztaty archeologiczne inspirowane światem zwierząt i dawnymi słowiańskimi wierzeniami. Uczestnicy i uczestniczki stworzą własne fantastyczne istoty na podstawie „tropów” i fragmentów, odkrywając przy tym, jak archeolodzy rekonstruują przeszłość ze śladów i pozostałości. Wspólnie powstanie plenerowy bestiariusz oraz mapa magicznej krainy spod Kopca Wandy. Program uzupełni krótka rozmowa z rekwizytami o relacji ludzi, zwierząt i natury w dawnych czasach.
Prowadzenie: Dział Edukacji Archeologicznej i Wystaw Muzeum Archeologicznego
18.00–21.00 Wianki Wandy – słowiańska noc plecenia
Zapraszamy na warsztaty inspirowane dawną tradycją Nocy Kupały. W słowiańskich wierzeniach wianki miały znaczenie magiczne i ochronne – wyplatano je z roślin symbolizujących miłość, zdrowie, płodność i pomyślność. Wśród używanych dawniej ziół i kwiatów pojawiały się m.in. bazylia, paproć, róże, gałęzie dębu czy brzozy.
Podczas warsztatów uczestnicy i uczestniczki poznają symbolikę wybranych roślin oraz krok po kroku stworzą własne wianki w atmosferze letniego święta, zapachu ziół i wspólnego działania. Nie trzeba mieć doświadczenia – wystarczy chęć tworzenia i odrobina wyobraźni.
Materiały zapewniamy na miejscu, mile widziane jest również przyniesienie własnych roślin i ziół.
Zapisy 15 min przed rozpoczęciem warsztatu przy stanowisku z wiankami. Tury warsztatowe: 18.00–18.40, 19.00–19.40, 20.00–20.40. Liczba miejsc ograniczona.
Prowadzenie:
Katarzyna Rajss-Kałużna – architektka krajobrazu, pasjonatka hortiterapii, florystyki i rękodzieła.
Agnieszka Malawska – ogrodniczka i miłośniczka florystyki oraz ilustracji roślinnej.
18.00–20.00 Podniebne mobile – warsztaty
Warsztaty łączące działania plastyczne z dawną symboliką ptaków obecnych w kulturze słowiańskiej. W wierzeniach naszych przodków ptaki były posłańcami między światem ludzi a sferą duchową, zwiastunami zmian oraz opiekunami domostw.
Podczas zajęć uczestnicy poznają znaczenie wybranych gatunków ptaków oraz stworzą własne dekoracyjne mobile inspirowane naturą i dawnymi motywami ludowymi. Będziemy wycinać, malować i konstruować lekkie, poruszane wiatrem formy, nadając im własne znaczenia i intencje.
Prowadzenie:
Monika Kocot - rękodzielniczka i edukatorka. Prowadzi autorską pracownię plastyczną Malarmo oraz współpracuje z Muzeum Etnograficznym im. Seweryna Udzieli w Krakowie. Inspiruje ją natura i tradycyjne rzemiosło.
18.00–20.00 Na uroki i zwierzęce moce – kącik u zielarki
Spotkanie poświęcone dawnym wierzeniom związanym ze światem zwierząt i ich rolą w kulturze ludowej. Ptaki, konie, bydło, węże czy owady od wieków funkcjonowały nie tylko jako towarzysze codzienności, ale również symbole ochrony, płodności, szczęścia i kontaktu z siłami natury.
Wspólnie przyjrzymy się opowieściom, przesądom i znaczeniom przypisywanym zwierzętom w kulturze agrarnej oraz odkryjemy, jak silnie świat ludzi splatał się dawniej ze światem przyrody.
Prowadzenie:
Cecylia Ciechańska – animatorka kultury ogrodniczej, projektantka terenów zielonych i pasjonatka dzikiej przyrody, permakultury oraz tradycyjnego wykorzystania roślin.
18.00–20.00 Dotknij historii – tajemnice dawnych zwierząt
Zapraszamy do wspólnej podróży do świata archeologii i dawnych wierzeń Słowian. Na stanowisku czekać będą na Was prawdziwe kości i artefakty oglądane pod lupą, mini wykopaliska archeologiczne oraz niezwykłe opowieści o zwierzętach, które przed wiekami budziły podziw, lęk i szacunek. To pełne odkryć stanowisko pozwoli małym i dużym badaczom poczuć się jak prawdziwi archeolodzy — nie zabraknie rodzinnych aktywności, tematycznych gier i ciekawostek, rozbudzających wyobraźnię.
Prowadzenie:
Sylwia i Wojtek Szlagurowie – twórcy projektu „Pokazujemy Historię”, pasjonaci archeologii, historii i edukacji poprzez doświadczenie. Od lat prowadzą warsztaty, pokazy i interaktywne wydarzenia historyczne dla dzieci, rodzin i instytucji w całej Polsce.
18.00–21.00 Pokazy i animacje grupy Dziejawa
20.15 – Mit o stworzeniu świata – inscenizacja z udziałem publiczności przygotowana przez Grupę Dziejawa, przybliżająca dawne wierzenia, obrzędy i wyobrażenia naszych przodków o początkach świata.
W strefie Grupy Dziejawa uczestnicy i uczestniczki przeniosą się do świata wczesnego średniowiecza i poznają codzienne życie dawnych Słowian. Na miejscu będzie można zobaczyć m.in. pokazy krzesania ognia, repliki historycznych przedmiotów, elementy dawnego warsztatu tkackiego oraz wyposażenie słowiańskiej kuchni. Program wzbogacą opowieści o życiu naszych przodków, zagadki i pokazy dawnej szermierki. Dodatkową atrakcją będą warsztaty archeologiczne, podczas których uczestnicy nauczą się rozpoznawać gatunki zwierząt na podstawie szczątków czaszek i kości — podobnie jak robią to archeolodzy, rekonstruując środowisko i codzienność dawnych społeczności.
18.00–20.15 Zwierzęta Mocy - Pracowania ŻyWa + Żywa Trupa Kolędnicza
Zapraszamy małych i dużych uczestników i uczestniczki wydarzenia do odkrywania zwierząt ważnych dla naszych słowiańskich przodków i tworzenia prostych zwierzęcych masek. Symbolizujące duchy zmarłych, moc witalną oraz budzącą się naturę zwierzęta znajdą się także na wykonanych wspólnie chorągwiach.
Na finał warsztatów odbędzie się Korowód Zwierząt. Przy dźwiękach bębna i wspólnym śpiewie wyruszymy barwną procesją słowiańskich zwierząt na spacer wokół Kopca Wandy. Przewodnikiem będzie Jeleń – król lasu i symbol bujnej przyrody. Towarzyszyć nam będą także zwierzęta takie jak: niedźwiedź, ptaki, dzik, wół i lis animowane przez zespół Żywej Pracowni i Ośrodka Kultury Norwida. Autorką wykorzystanych do korowodu zwierzęcych masek jest artystka interdyscyplinarna - Katarzyna Norka Niedźwiecka (Belanorqua), odpowiadająca od strony wizualnej za inspirowane tradycją obrzędowe teatralia działającej przy Żywej Pracowni - Żywej Trupy Kolędniczej.
19.00 oraz 20.00 Muzykanci z Dębowego Lasu – leśny spektakl. Tłumaczenie na PJM
Plenerowy spektakl muzyczno-teatralny przenoszący widzów do świata leśnych bohaterów i dźwięków natury. Opowieść o borsuku Solle i jego niezwykłych przyjaciołach – jeleniu Bemolu, lisicy Harmonii, sowie Fado czy wiewiórce Sambie – łączy teatr, muzykę i działania plastyczne.
Przedstawienie odbywa się bez sceny, blisko natury i publiczności. Aktorce towarzyszy artystka tworząca na żywo wizualną oprawę spektaklu, dzięki czemu świat bohaterów powstaje na oczach widzów. Całość wzbogacona jest o elementy Polskiego Języka Migowego.
Twórczynie spektaklu:
Agnieszka Kolanowska – aktorka, instruktorka teatralna i edukatorka związana z teatrem, sztuką społeczną i działaniami inkluzywnymi.
Beata Milligan – malarka i pedagożka sztuki specjalizująca się w działaniach ekologicznych i pracy z naturalnymi materiałami.
20.30–21.30 CHMARA – koncert kobiecej grupy śpiewaczej
Wieczorne spotkanie z tradycyjnym śpiewem inspirowanym dawnymi pieśniami ludowymi i wielogłosowością. Grupa CHMARA sięga do tradycyjnych melodii, harmonii i historii zapisanych w dawnych pieśniach, nadając im współczesną wrażliwość i nowe brzmienie.
To muzyczne zakończenie części artystycznej wydarzenia – pełne wspólnego śpiewu, rytmu i atmosfery letniego przesilenia.
21.00–22.00 Rozpalenie ogniska Wspólne zakończenie wydarzenia przy ogniu – symbolu oczyszczenia, wspólnoty i letniego przesilenia.
Przybliżony program wydarzenia:
17.00–17.15 – Otwarcie wydarzenia. Tłumaczenie na PJM
17.30–20.00 – Oko w oko z władcami przestworzy – pokaz sokolniczy. Tłumaczenie na PJM
18.00–20.00 – Bestiariusz spod Kopca Wandy – warsztaty
18.00–21.00 – Wianki Wandy – słowiańska noc plecenia
18.00–20.00 – Na uroki i zwierzęce moce – kącik u zielarki
18.00–20.00 – Podniebne mobile – warsztaty
18.00–20.00 – Dotknij historii – tajemnice dawnych zwierząt
18.00–20.15 – Zwierzęta Mocy + korowód wokół Kopca Wandy
18.00–21.00 – Gry, zabawy i animacje – GRUPA DZIEJAWA
18.00–21.00 – Stanowisko Muzeum Archeologicznego
19.00 – I pokaz, 20.00 – II pokaz – Muzykanci z Dębowego Lasu – leśny spektakl. Tłumaczenie na PJM
20.15 – Mit o stworzeniu świata – inscenizacja z udziałem publiczności. Grupa Dziejawa. Tłumaczenie na PJM
20.30–21.30 – Śpiewy z grupą kobiecą CHMARA
21.00–22.00 – Rozpalenie ogniska
Pomysłodawcą Strawy pod Kopcem Wandy jest Fundacja EcoTravel. Od 2022 roku organizatorem wydarzenia jest Ośrodek Kultury Norwida przy wsparciu finansowym Dzielnicy XVIII Nowa Huta. Projekt dofinansowano również ze środków Miasta Krakowa. Partnerami są Muzeum Archeologiczne w Krakowie oraz Arcelor Mittal.
O nas:
Ośrodek Kultury im. Cypriana Kamila Norwida w Krakowie od ponad 70 lat współtworzy życie kulturalne Nowej Huty i całego miasta, łącząc bogatą tradycję z nowoczesnymi formami animacji i edukacji kulturowej. Z instytucji zakładowej przekształcił się w jedno z kluczowych centrów kultury w Polsce oraz lidera ogólnopolskich inicjatyw środowiska animatorów i animatorek kultury, m.in. współorganizując XI Ogólnopolską Giełdę Projektów (2021) oraz 6. NieKongres Animatorów i Animatorek Kultury (2025).
Ośrodek upowszechnia twórczość Cypriana Kamila Norwida poprzez festiwale, spektakle, publikacje i projekty artystyczne, a także prowadzi szeroką działalność edukacyjną i ekologiczną, wzmacniając kapitał społeczny i tożsamość lokalną.
Instytucja odgrywa istotną rolę w ochronie i promocji dziedzictwa Nowej Huty – wspierała ochronę Łąk Nowohuckich (Natura 2000), utworzenie Parku Kulturowego (2019) oraz uznanie dzielnicy za Pomnik Historii (2023). Ośrodek jest punktem kontaktowym dla Szlaku Kulturowego Rady Europy ATRIUM - Architektura Reżimów Totalitarnych XX wieku w Pamięci Miejskiej Europy. Aktywnie uczestniczy w procesach rewitalizacyjnych, w tym w Gminnym Programie Rewitalizacji Miasta Krakowa.
Ośrodek współpracuje ze środowiskiem twórczym, opiekuje się zbiorami Galerii Huta Sztuki oraz organizuje liczne wystawy i wydarzenia literackie. Od 2004 roku produkuje Nowohucką Kronikę Filmową (ponad 800 odcinków) oraz prowadzi dostępny dla różnych grup odbiorców Dyskusyjny Klub Filmowy „Kropka”. Biblioteki Ośrodka oferują ponad 60 tysięcy woluminów i bogaty program promujący czytelnictwo.
Zaangażowany w międzynarodową wymianę doświadczeń i działania na rzecz równości, Ośrodek Kultury Norwida pozostaje nowoczesną, otwartą instytucją, która poprzez kulturę i dialog buduje przyszłość Nowej Huty i Krakowa.
