W dawnym domu rodziny Kossaków trwa remont związany z adaptacją budynku na cele muzealne. Kossakówka będzie trochę miejscem pracy twórczej, trochę wystawą – zapowiada dr Michał Niezabitowski, dyrektor Muzeum Krakowa, którego oddziałem stanie się dworek.
fot. Jeremiah Z. Cockroach / wikicommons (CC BY-SA 4.0)
Do kwietnia planowane jest zakończenie remontu willi Kossaków, w której następnie ma powstać muzeum poświęcone artystycznej rodzinie. Nad wystawą stałą pracuje Muzeum Krakowa.
Jak zapowiedział dyrektor tej instytucji dr Michał Niezabitowski, budynek jednocześnie pozostanie domem Kossaków i stanie się miejscem otwartym na współczesnych artystów, łącząc w sobie funkcję ekspozycyjną z przestrzenią aktywności twórczej. - To będzie trochę miejsce pracy twórczej, a trochę wystawa – taki jest pomysł na Kossakówkę – powiedział PAP.
- To była rodzina, która inspirowała. Chcemy, żeby w tym fermencie ludzie się zanurzali i żeby ten ferment im się udzielał. Dlatego bardziej patrzymy na to jako miejsce, gdzie będą spotykać się artyści wokół wystawy inspirowanej Kossakami – zaznaczył Michał Niezabitowski.
Dyrektor Muzeum Krakowa przyznał jednocześnie, że Kossakówka nie stanie się galerią malarstwa Kossaków, ponieważ ograniczenia architektoniczne, przede wszystkim niewielki metraż pomieszczeń w historycznym dworku, uniemożliwiają stworzenie tam ekspozycji wielkoformatowych płócien. - Tam nie ma ani jednej ściany, na której jestem w stanie powiesić jeden z kultowych obrazów – ocenił.
Koncepcja wystawy zakłada, że będzie ona „rozmową o Krakowie inspirowaną niezwykłą rodziną”. Znajdą się tam rodzinne pamiątki i zabytki przypominające nie tylko malarzy – Juliusza, Wojciecha i Jerzego Kossaka - ale również życie i twórczość kobiet z tego rodu, w tym Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej, Magdaleny Samozwaniec i Simony Kossak.
Wśród ostatnio zakupionych na wystawę obiektów jest namalowany przez Wojciecha Kossaka portret jego szwagra, męża Zofii Kossak - Kazimierza Romańskiego. Nadal też muzeum poszukuje pamiątek związanych z tym miejscem i jego mieszkańcami. Otwarcie wystawy planowane jest w 2027 roku. Wówczas Muzeum Krakowa planuje zorganizować w swojej siedzibie, Pałacu Krzysztofory, retrospektywną wystawę dzieł Kossaków.
Obecnie w Kossakówce trwają prace remontowe prowadzone przez Muzeum Sztuki Współczesnej w Krakowie MOCAK. Budynek został kupiony z funduszy miasta i przekazany MOCAK-owi w 2019 roku. W 2023 r. rozpoczął się kompleksowy remont konserwatorski wraz z adaptacją obiektu do celów muzealnych. Po jego zakończeniu willa przejdzie w ręce, również podlegającemu miastu, Muzeum Krakowa.
Neogotycki dworek otoczony ogrodem zaprojektował architekt Karol Kremer w 1851 roku, a w 1910 przebudował go Tadeusz Stryjeński. W 1869 roku Juliusz Kossak, polski malarz oraz działacz społeczny, zakupił dwór, w którym zamieszkała jego żona i dzieci. W budynku mieściła się pracownia Juliusza Kossaka, a później także pracownia jego syna Wojciecha. Willa stała się domem rodzinnym dla następnego pokolenia artystycznej rodziny, dzieci Wojciecha: Jerzego Kossaka, Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej i Magdaleny Samozwaniec.
Przed II wojną światową dworek był miejscem spotkań inteligencji i środowiska artystycznego Krakowa. Po wojnie podupadł, a władze PRL chciały go rozebrać. Tym planom sprzeciwiła się Magdalena Samozwaniec, która, dzięki poparciu Jarosława Iwaszkiewicza, Melchiora Wańkowicza i Juliana Przybosia, uratowała Kossakówkę przed wyburzeniem.