Planowana skonsolidowana kwota wydatków na kulturę i dziedzictwo narodowe w 2026 r. to 6,74 mld zł. Na przyszłoroczną działalność ustawową KRRiT i Krajowy Instytut Mediów w likwidacji mają otrzymać 0,06 mld zł, a IPN - 0,62 mld zł - wynika z projektu przyszłorocznego budżetu ujętego w układzie zadaniowym.
Jak wyjaśniło w projekcie Ministerstwo Finansów, funkcja 9 obejmuje działalność kulturalną oraz sprawy rozwoju i opieki nad materialnym oraz niematerialnym dziedzictwem narodowym. W tym obszarze działalności państwa mieści się „podtrzymywanie i rozpowszechnianie tradycji narodowej i państwowej, w tym upamiętnianie wydarzeń historycznych, ochrona zabytków i miejsc pamięci narodowej, grobów i cmentarzy wojennych”.
Zadanie 9.1. „Ochrona i popularyzacja dziedzictwa i tożsamości narodowej w kraju i za granicą” obejmuje swoim zakresem działania mające służyć „ochronie, poprawie oraz upowszechnianiu wiedzy na temat dziedzictwa narodowego znajdującego się w kraju i za granicą, jego gromadzeniu, wzbogacaniu oraz bezpiecznemu przechowywaniu i popularyzacji, jak również restytucji dóbr kultury polegającej na poszukiwaniu, odnajdywaniu i odzyskiwaniu obiektów utraconych w wyniku II wojny światowej oraz w wyniku kradzieży współczesnych”.
Wśród zadań tych znajdują się także prace inwentaryzacyjne oraz dokumentacyjne poloników; sprawowanie opieki nad miejscami walk i męczeństwa oraz grobami i cmentarzami wojennymi; upamiętnianie wydarzeń historycznych; działania związane z dbałością o zachowanie, utrzymanie i zagospodarowywanie zabytków; działania dotyczące digitalizacji, dokumentacji i popularyzacji dziedzictwa narodowego oraz realizacji koncepcji utworzenia systemu muzeów wojskowych ukierunkowanych na historię poszczególnych rodzajów sił zbrojnych z wiodącą rolą Muzeum Wojska Polskiego.
Celami określonymi dla zadania są: kreowanie zainteresowania dziedzictwem kulturowym; utrzymanie i pielęgnacja materialnej substancji sfery kultury. Z projektu wynika, że prognozowana skonsolidowana kwota wydatków na realizację zadania w latach 2026-2028 wynosi 11,63 mld zł, w tym planowana skonsolidowana kwota wydatków na 2026 r. wynosi 4,14 mld zł.
Zadanie 9.2. „Działalność artystyczna, upowszechniająca, promująca kulturę i dialog międzykulturowy” obejmuje swoim zakresem działania służące zachęceniu społeczeństwa do aktywnego uczestnictwa w kulturze. „Wspierana jest działalność z zakresu kinematografii oraz dofinansowywana i popularyzowana polska twórczość filmowa. Ponadto środki publiczne przeznaczane są na rozwój międzynarodowej współpracy kulturalnej oraz wsparcie 63 wydarzeń promujących kulturę polską, twórców, artystów i osoby, które przyczyniają się do promowania i kreowania pozytywnego wizerunku Polski na forum międzynarodowym” - napisano w dokumencie.
Celami określonymi dla zadania są: wzbogacanie oferty programowej i rozwój placówek kulturalnych; efektywne wykorzystanie potencjału kulturowego i kreatywnego. Z projektu wynika, że prognozowana skonsolidowana kwota wydatków na realizację zadania w latach 2026-2028 wynosi 8,25 mld zł, w tym planowana skonsolidowana kwota wydatków na 2026 r. - 2,60 mld zł.
Zadanie 1.8. „Ochrona wolności słowa, prawa do informacji oraz interesu publicznego w radiofonii i telewizji” pozwala na realizację kompetencji ustawowych Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji (KRRiT). „W zakresie realizacji zadania wydawane są rozstrzygnięcia w sprawach koncesji na rozpowszechnianie programów, sprawowana jest kontrola działalności nadawców publicznych i komercyjnych oraz opiniowane są projekty aktów prawnych. Prowadzone są rejestry programów rozpowszechnianych wyłącznie w systemie teleinformatycznym i programów rozprowadzanych. Określane są opłaty abonamentowe oraz podział wpływów z tych opłat między spółki publicznego radia i telewizji” - podkreślono w dokumencie.
Celami określonymi dla zadania są: zapewnienie odbiorcom dostępu do pluralistycznej oferty, swobody wypowiedzi oraz debaty publicznej w mediach; działania na rzecz rozwoju mediów audiowizualnych w Polsce; nadzór regulacyjny i finansowanie mediów publicznych. Z projektu wynika, że prognozowana skonsolidowana kwota wydatków na realizację zadania w latach 2026-2028 wynosi 0,18 mld zł, w tym planowana skonsolidowana kwota wydatków na 2026 r. wynosi 0,06 mld zł. Oznacza to obniżenie w stosunku do 2025 r., kiedy na te wydatki zaplanowano 0,15 mld zł.
W ramach zadania 1.9. „Działalność ustawowa Instytutu Pamięci Narodowej” IPN realizuje działalność statutową (archiwalną, śledczą, lustracyjną i edukacyjną) określoną w ustawie o Instytucie Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (IPN). Ustawowym zadaniem IPN jest poszukiwanie miejsc spoczynku osób poległych w walkach o niepodległość i zjednoczenie Państwa Polskiego, poległych w walce z systemem totalitarnym lub wskutek represji totalitarnych i czystek etnicznych w okresie od 8 listopada 1917 r. do 31 lipca 1990 r.
Celami określonymi dla zadania są: upowszechnianie wiedzy o najnowszej historii Polski na podstawie zgromadzonego materiału archiwalnego i ściganie zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu; prowadzenie działalności edukacyjnej i badań naukowych oraz popularyzacja ich wyników; poszukiwanie miejsc spoczynku osób poległych w walkach o niepodległość i zjednoczenie Państwa Polskiego.
Z projektu wynika, że prognozowana skonsolidowana kwota wydatków na realizację zadania w latach 2026-2028 wynosi 1,92 mld zł, w tym planowana skonsolidowana kwota wydatków na 2026 r. wynosi 0,62 mld zł. Oznacza to zwiększenie budżetu IPN w stosunku do 2025 r., kiedy na te wydatki zaplanowano 0,58 mld zł.
