Głośna lektura fragmentów nowej, nieopublikowanej jeszcze powieści Olgi Tokarczuk w wykonaniu autorki rozpocznie tegoroczny Festiwal Góry Literatury i będzie wprowadzeniem do tematu przewodniego, którym są Terytoria. Zaczynamy już w ten piątek, 10 lipca, na Zamku Sarny w Ścinawce Górnej.
fot. mat. organizatora
Będziemy mieli zaszczyt pokazać okładkę i podać tytuł najnowszej książki Olgi Tokarczuk. Autorka przywołuje w niej historię jednego z największych przesiedleń w dziejach Europy i opowiada o losach społeczności sprowadzonych po II wojnie światowej między innymi na tereny Dolnego Śląska. Lektura zainicjuje rozmowy wokół tematu przewodniego 12. edycji Festiwalu Góry Literatury – Terytoriów.
Jego źródło stanowi nie tylko zapowiedziana premiera książki Olgi Tokarczuk, ale także esej-wykład, wygłoszony przez noblistkę w maju tego roku we Florencji (nie ukazał się jeszcze drukiem), w którym dokonała bardzo nas inspirującego rozróżnienia pomiędzy Terytorium a znacznie bardziej niejednoznaczną przestrzenią, którą nazwała – korzystając ze słownika winiarzy i producentów oliwy czy kawy – Terroirem.
„Granica ma za zadanie wyznaczyć wielkość terytorium. Opasać konstrukcję, która udaje naturalną, i przedstawiać ją tak, jakby istniała od zawsze, choć w rzeczywistości jest efektem negocjacji, konfliktów, aktów prawnych i przemocy. Idea terytorium zakłada, że ziemia jest tylko tłem dla ludzkiego działania, sceną, na której rozgrywają się człowiecze fobie: polityka, gospodarka, historia. Gdyż terytorium staje się bytem dopiero wówczas, kiedy ludzie aktem dzielenia i wyznaczania granic nadają mu sens i znaczenie. (…) Tak stworzył się akt nadrzędnej tożsamości i zapanowała zgoda, że wszyscy należymy do jakiegoś terytorium”.
Próba zrozumienia szczególnego charakteru Ziem Zachodnich i Północnych oraz ich powojennych losów będzie nam towarzyszyć przez cały festiwal. O tak zwanych Ziemiach Odzyskanych porozmawiamy z antropolożką Karoliną Ćwiek-Rogalską, politologiem Tomaszem Grabowskim oraz niemieckim historykiem Andreasem Kossertem. O migracje jako sposób życia zapytamy badaczy Didiera Fassina i Anne-Claire Defossez.
W sobotę, 11 lipca, zaczynamy działania w niezwykle istotnych dla nas pasmach edukacyjnych: Latającym Uniwersytecie Ludowym oraz Małych Górach Literatury. Seminarium O utopiach w czasach dystopii poprowadzi Magdalena Środa, warsztaty Zwierzęta pozaludzkie i ich obrona – Karolina Kuszlewicz, a wykład o zapobieganiu zachowaniom samobójczym wśród młodzieży – Halszka Witkowska. W programie też między innymi warsztaty o radzeniu sobie z rosyjską propagandą, o przeciwdziałaniu mowie nienawiści, o komunikacji międzyludzkiej, o szamanizmie. Nie zabraknie spacerów literackich, sensorycznych, przyrodniczych i ornitologicznych. Udział jest bezpłatny, liczba miejsc ograniczona, na niektóre wydarzenia można się wciąż zapisywać.
Małe Góry Literatury są skierowane do dzieci i młodzieży – zaprojektowane tak, by każdy odnalazł w nich coś dla siebie. Będziemy tropić zwierzęta z Adamem Wajrakiem, wzorem Wisławy Szymborskiej kleić kolaże, wczytamy się w pięknie ilustrowane książki i porozmawiamy o nich, obejrzymy też filmy animowane z różnych zakątków świata, a projekcjom będzie towarzyszyć wprowadzenie i rozmowa. Przygotowaliśmy spektakl Tkaczka chmur połączony z warsztatami ruchowymi. Wśród prowadzących warsztaty, lekcje i rozmowy są między innymi Roksana Jędrzejewska-Wróbel, Grzegorz Kasdepke, Krzysztof Łapiński, Joanna Rusinek, Michał Rusinek i Wit Szostak.
Na scenie literackiej ugościmy w pierwszy weekend także argentyńskiego pisarza i badacza, autora Historii czytania, Alberto Manguela. O zwrot ludowy w literaturze zapytamy Joannę Kuciel-Frydryszak, Adama Leszczyńskiego, Kacpra Pobłockiego i Antoninę Tosiek. W setną rocznicę urodzin Marii Janion porozmawiamy z jej uczniami: Kazimierą Szczuką i Markiem Bieńczykiem. W panelu z udziałem autora Ronda Wiatraczna oraz Doroty Kotas i Pawła Sołtysa przyjrzymy się różnym literackim przedstawieniom Warszawy. Powojenne losy polskich Żydów zgłębimy wspólnie z Anną Bikont i Pawłem Piotrem Reszką, a Wojciech Tochman opowie o wojnie z perspektywy zwierząt.
Zorganizujemy debatę o sztucznej inteligencji oraz panel o teoriach spiskowych. Porozmawiamy też o Sokratesie (Krzysztof Łapiński, Magdalena Środa), o Kościele katolickim (Artur Nowak, Stanisław Obirek), o przezwyciężaniu kryzysu samobójczego (Monika Tadra, Halszka Witkowska).
Przed nami też kolejne dwie głośne lektury. Opowiadanie Olgi Tokarczuk Schronienie przeczytają Maja Ostaszewska i autorka (to wydarzenie dodaliśmy już po publikacji pierwszej odsłony programu), a fragmenty powieści Olgi Tokarczuk Anna In w grobowcach świata zaprezentują Maja Ostaszewska, Maria Peszek, Andrzej Seweryn i Maciej Stuhr. Koncerty zagrają Kasia Sienkiewicz oraz Spięty.
Na kolejne festiwalowe dni, podczas których przeniesiemy się między innymi do Nowej Rudy, Polanicy-Zdroju, Ludwikowic Kłodzkich, Wałbrzycha i Dzierżoniowa, zaplanowaliśmy debatę o dzieciach w cyfrowym świecie, rozmowy o mrocznych ścieżkach duchowości czy o zawłaszczeniu patriotyzmu przez prawicę. Spotkamy się z Anną Bikont, Jackiem Dehnelem, Krystyną Jandą, Leszkiem Kolankiewiczem, Pawłem Sołtysem, Tomaszem Stawiszyńskim, Mariuszem Szczygłem, Krzysztofem Środą oraz Olgą Tokarczuk.
Przed nami też spotkania w ramach bogatego pasma poetyckiego, pokazy filmowe i rozmowy o literaturze bez granic z udziałem czeskich autorów i autorki (Jaroslava Rudiša, Kláry Vlasákovej, Jonáša Zbořila). Zaprezentujemy przedstawienie Ziemia Ziemia w wykonaniu dzieci i młodzieży z łódzkich domów dziecka z udziałem Żanety Łabudzkiej, Czesława Mozila i Andrzeja Seweryna, a także plenerowo-cyrkowy spektakl Tribute inspirowany prozą noblisty Isaaca Bashevisa Singera. Koncerty zagrają Maria Peszek i Bartek Wąsik, Pablopavo i Ludziki oraz John Porter. Zapraszamy również na jarmark artystyczny z lokalnym rękodziełem i wyrobami, a także pokazy sztukmistrzów z Lublina (Nowa Ruda, poniedziałek 13 lipca).
W następny weekend wracamy na Zamek Sarny w Ścinawce Górnej, gdzie będą z nami Joanna Bator, Agnieszka Holland, Adam Michnik, Renata Przemyk, Radek Rak, Hania Rani, Michał Rusinek, Małgorzata Szejnert i Wit Szostak. Nadamy też na żywo program Kwiatki polskie prowadzony przez Katarzynę Kasię i Grzegorza Markowskiego.
Przygotowaliśmy łącznie przeszło 170 wydarzeń z udziałem 240 gości. Będziemy w tym roku w 30 lokalizacjach ziemi kłodzkiej, aglomeracji wałbrzyskiej i Kotliny Dzierżoniowskiej. Festiwal Góry Literatury potrwa do soboty 18 lipca. Organizatorami wydarzenia są Fundacja Olgi Tokarczuk i Fundacja Festiwal Góry Literatury.
Pełny program 12. edycji Festiwalu Góry Literatury jest dostępny na stronie Fundacji Olgi Tokarczuk.
Dorota Oczak-Stach
rzeczniczka prasowa
