fot. mat. teatru
Punktem wyjścia do najnowszego przedstawienia Banialuki jest świat ludzkiej wyobraźni. Początkowo uporządkowany, z czasem zaczyna wymykać się spod kontroli. Myśli, które dotąd wspierały Wyobraźnię, „zborsuczają się” i zaczynają działać przeciwko niej. Nad sytuacją próbują zapanować Serce i Rozum.
Za tym baśniowym językiem kryje się jednak bardzo konkretny temat: emocje, sposób radzenia sobie z nimi oraz empatia.
Serce i Rozum
„Empatia” nie ma być prostą lekcją o tym, co jest dobre, a co złe. Twórcy próbują pokazać młodym widzom, co może dziać się wewnątrz człowieka, kiedy pojawiają się trudne emocje, oraz jak można nad nimi pracować. Ważną rolę odgrywa tu wyobraźnia - zdolność pozwalająca nie tylko tworzyć własne światy, ale również próbować spojrzeć na rzeczywistość oczami drugiej osoby.
Od „Wyobraźni” przez „Empatię” do „Ciekawości”
„Empatia” jest drugą częścią planowanej przez Julię Szmyt trylogii poświęconej procesom, które kształtują sposób, w jaki odbieramy siebie i innych. Pierwszą odsłoną była „Wyobraźnia”, zrealizowana w 2025 roku w warszawskim Teatrze Lalka. W tamtym spektaklu Słowo i Obraz próbowały odbudować świat pozbawiony wyobraźni, a jednym z ważnych tematów była już zdolność współodczuwania. W Bielsku-Białej twórcy rozwijają ten wątek, stawiając w centrum samą empatię i pytanie o to, co dzieje się z człowiekiem, gdy jego myśli i emocje tracą równowagę. Jak zapowiedziała podczas konferencji prasowej reżyserka, trzeci spektakl trylogii ma nosić tytuł „Ciekawość”.
Spektakl powstawał także z dziećmi
Przedstawienie adresowane jest do widzów od 6. roku życia, ale jego twórcy nie pracowali nad nim wyłącznie w teatralnej sali prób. W proces powstawania spektaklu zostali włączeni wychowankowie Przedszkola nr 11 w Bielsku-Białej.
Odbyły się warsztaty pedagogiczno-teatralne oraz próby z udziałem dzieci. To istotne również dlatego, że „Empatia” zakłada bezpośrednią interakcję aktorów z publicznością. Młodzi widzowie nie mają więc pozostać jedynie biernymi obserwatorami wydarzeń.
Serce, Mózg i Myślokształty
Scenariusz i reżyserię przygotowała Julia Szmyt. Scenografię stworzyła Ewa Gdowiok, autorem muzyki jest mooryc, czyli Maurycy Zimmermann, a za projekcje odpowiadają Kreshnik Haxhidauti i Julia Szmyt. Reżyserią światła zajmuje się Michał Jarosz.
Na scenie pojawią się aktorzy Banialuki. Dagmara Włoszek-Rabska zagra Serce, Piotr Tomaszewski - Mózg, a Maja Haliniak i Radosław Sadowski wcielą się w Myślokształty. W spektaklu wystąpią również Maciej Jabłonowski, Katarzyna Pohl i Włodzimierz Pohl jako Poszerzacze Pola.
Już same nazwy bohaterów pokazują, że twórcy próbują przełożyć skomplikowane procesy psychiczne na język czytelny dla dziecka - zamiast definicji mamy postaci, konflikt i teatralną opowieść.
Czy da się „oswoić” własne myśli?
To właśnie pytanie stoi w centrum przedstawienia. W świecie „Empatii” chaos zaczyna się wtedy, gdy myśli przestają służyć Wyobraźni i zaczynają ją niszczyć. Serce i Rozum muszą znaleźć sposób, by przywrócić równowagę.
Nie chodzi jednak wyłącznie o poradzenie sobie z własnymi emocjami. Spektakl prowadzi dalej - do pytania o to, w jaki sposób rozpoznawanie i rozumienie tego, co dzieje się z nami, pozwala lepiej dostrzegać emocje innych.
Premiera „Empatii” odbędzie się w sobotę, 19 września, na scenie na piętrze w Teatrze Lalek Banialuka w Bielsku-Białej.
