Perform[ing] Poland to przegląd sztuki performansu realizowany w partnerskim współdziałaniu instytucji kultury z całej Polski o różnych profilach działalności (teatr, sztuki wizualne, aktywizm miejski), które łączy zainteresowanie współczesnym performansem.
fot. mat. teatru
Przegląd jest rezultatem rozwijanego przez Instytut im. Jerzego Grotowskiego od 2021 roku projektu „Szczeliny. Kobiety w sztukach performatywnych”. Pierwsza odsłona Perform[ing] Poland odbyła się w Budapeszcie podczas Olimpiady Teatralnej w roku 2023.
W tym roku podczas przeglądu pokazujemy rozmaite formy wypowiedzi artystycznej – performans, spektakl, instalację performatywną w pięciu miastach (Warszawa, Wrocław, Poznań, Katowice, Gdańsk).
Do współpracy przy projekcie Instytut Grotowskiego zaprosił podczas tegorocznej edycji: Teatr Komuna Warszawa, Studio Scena Robocza w Poznaniu, Republikę Sztuki Tłusta Langusta w Poznaniu, Muzeum Śląskie w Katowicach, Galeria Teatru Korez w Katowicach, Teatr Śląski im. Stanisława Wyspiańskiego w Katowicach, LaboARTorium / ALGA – Alternative Gallery of Art w Gdańsku, Muzeum Archeologiczne w Gdańsku
Wydarzenia
Lament
Performans Aurory Lubos
15.10.2026 Warszawa
20.11.2026 Poznań
Od ponad roku w mediach obserwujemy najlepiej udokumentowane ludobójstwo w historii świata. Cierpienie, śmierć, obrazy tragedii palestyńskich dzieci, kobiet i mężczyzn w Strefie Gazy. „Lament” stał się miejscem żałoby po domu, znikających krajobrazach, życiu. To spektakl bez słów, bo trudno je znaleźć. To opłakiwanie pojedynczego człowieka, samotnika w historii świata.
Od ponad roku w mediach obserwujemy najlepiej udokumentowane ludobójstwo w historii świata. Cierpienie, śmierć, obrazy tragedii palestyńskich dzieci, kobiet i mężczyzn w Strefie Gazy.
„Lament” stał się miejscem żałoby po domu, znikających krajobrazach, życiu. To spektakl bez słów, bo trudno je znaleźć. To opłakiwanie pojedynczego człowieka, samotnika w historii świata.
„Lament” stał się miejscem żałoby po domu, znikających krajobrazach, życiu. To spektakl bez słów, bo trudno je znaleźć. To opłakiwanie pojedynczego człowieka, samotnego w bezsilności, bezradności, strachu i złości na małym skrawku piasku.
teMenos/laMent
Ceremonia prowadzona przez Joannę Grabowiecką-Świerszcz
16.10.2026 Warszawa
Kim jest MATKA w życiu córki, dojrzałej kobiety, która sama staje się matką?
Na ile naukowo udowodnione biologiczne połączenie, dzięki dzieleniu przez dziecko wspólnego środowiska komórkowego ze swoją matką i babcią, pozwala odnaleźć w sobie Eliadowski punkt oparcia – „środek”, który umożliwia powołanie do życia świata, a czasem wielu światów?
Co przynosi śmierć matki?
Co przynosi doświadczenie przyjęcia matki w sobie?
Czym wobec straty staje się proces uzdrowienia rany matki?
Jaką rolę w tym procesie odgrywa fotografia?
„t e M e n o s* / l a M e n t” jest esejem scenicznym, zaproszeniem do zejścia po spirali osobistego doświadczania Matki w sobie. Jedną z inspiracji dla twórczyń performansu jest „Światło obrazu. Uwagi o fotografii” Rolanda Barthes’a.
* „Temenos” (gr. τέμενος) – w starożytnej Grecji oznaczał wydzielony, nietykalny obszar sakralny poświęcony bóstwu albo przeznaczony do celów kultu (np. zmarłych przodków, muz, herosów).
Moja Pierwsza Nieśmiertelność. Seans
Spektakl Studia WACHOWICZ/FRET
16–17.10.2026 Warszawa
04–05.11.2026 Wrocław
27–28.11.2026 Katowice
To spektakl o ciele, obrazie i pragnieniu, by zatrzymać to, co nieuchronnie przemija. Twórcy zapraszają widzów w głąb doświadczenia, w którym fotografia przestaje być jedynie zapisem chwili. Staje się śladem obecności, cieniem osoby, a zarazem pytaniem o cenę nieśmiertelności obiecanej przez obraz.
Punktem wyjścia są Agnes, bohaterka powieści Milana Kundery „Nieśmiertelność”, oraz twórczość Franceski Woodman – fotografki i performerki, która w autoportretach badała granice widzialności, cielesności i znikania. Z tych inspiracji rodzi się sceniczny seans poświęcony przejrzystości: fizycznej właściwości światła, ale też metaforze ludzkiego istnienia.
Rodzimy się niemal przezroczyści, zbudowani głównie z wody; z czasem gromadzimy kolejne warstwy pamięci, doświadczeń i obrazów. Czy pod nimi wciąż można odnaleźć pierwotną, nieuchwytną istotę?
Wszystko robisz źle
Instalacja performatywna Anny Steller
17.10.2026 Warszawa
Instalacja performatywna, w której artystka konfrontuje siebie z wizerunkiem narzuconym jej przez matkę, nacechowanym powinnościami, poddaniem się
i wyobrażeniami o idealnej osobie, kobiecie, matce.
Celebracja życia i miłość do siebie są zderzone ze stereotypowym obrazem kobiety, wyciętym z poradników i czasopism dla pań oraz przekazem generacyjnym.
Performerka wypełnia sobą obiekt – namiot, w którym znajdują się dziecięce zabawki, własne pamiętniki i rodzinne zdjęcia.
Przestrzeń performansu zachęca do intymnego kontaktu z zebranymi w niej rzeczami.
Być Niczyją Mamą
Performans muzyczny Julianny Kamili Siedler-Smugi
17.10.2026 Warszawa
19.11.2026 Poznań
25.11.2026 Katowice
Utwór „Być Niczyją Mamą” autorstwa Marty Śniady jest jedną z części całego projektu o roboczej nazwie „Gameta Show”.
Jego główną ideą jest ukazanie kobiecego ciała z różnych perspektyw, w różnych aspektach i na innych etapach życia. Kompozycja „Być Niczyją Mamą” podejmuje temat macierzyństwa z perspektywy matek. Wykorzystane w performansie gesty wywodzą się z zabaw paluszkowych dla dzieci, a natomiast warstwę tekstową tworzą fragmenty wybranych utworów literackich.
moja matka nie schodziła do schronu
Poemat performans Rity Jankowskiej
06.11.2026 Wrocław
14.11.2026 Gdańsk
25.11.2026 Katowice
Poemat-performans inspirowany świadectwem przyjaciółki Rity Jankowskiej, kijowskiej malarki od 30 lat mieszkającej w Polsce.
Urodziła się podczas wojny, umarła podczas wojny. Matka.
Urodziła się po wojnie, urodziła się przed wojną. Córka.
Matka tam.
Córka tutaj.
Z prędkością światła pędzą przez granicę ich codzienne telefoniczne rozmowy. Ale szybciej rakiety balistyczne i naddźwiękowe – nad miasto,
z którego matka nie chciała się ewakuować.
Eksplozje, wybuchy, świst, ryk, trzask, cisza. Akustyka wojenna. Akustyka relacji dwóch kobiet. Ich samotności i rozpaczy. Jak lot min, gwizd długi, przeciągły – trzeba paść tam, gdzie się stoi!
Stoi?
Upaść w lęk.
Upaść w… odwagę?
Kim jesteśmy, kim potrafimy, kim możemy się stać w samym środku chaosu…
Pytania o wewnętrzne domy, które tak łatwo zrujnować.
Bromance
Spektakl taneczny Michała Przybyły i Dominika Więcka
19.11.2026 Poznań
Pomysł na spektakl „Bromance” pojawił się w wyniku zainteresowania dyskursem wokół nowej koncepcji braterstwa – sformułowanej przez Jane Ward i opisanej w jej książce „Not Gay. Sex between Straight White Man”.
Podobno mężczyźni nie powinni być sobie zbyt bliscy. Podobno chłopcom i mężczyznom nie wypada trzymać się za ręce. Nie powinni się przytulać, głaskać ani okazywać czułości
w miejscach publicznych. Podobno nie powinni witać się pocałunkiem, okazywać emocji ani budować relacji opartych na bliskości i dotyku. Podobno uczucia okazywane sobie przez mężczyzn należy usunąć zarównoz przestrzeni publicznej, jak i prywatnej. Podobno tak nie wypada. To niemęskie.
Spektakl jest próbą zmierzenia się ze stereotypem „prawdziwego mężczyzny”, ukazując różnorodne oblicza męskości. Twórcy przyglądają się możliwości przekraczania utrwalonych wzorców i redefiniowania męskiej tożsamości w szerszej perspektywie, otwartej na postawy wykraczające poza społecznie utrwalone normy.
Ghosting / Dziady
Spektakl Krzysztofa Cichańskiego, Ewy Kaczmarek i Julii Kosek
19.11.2026 Poznań
Ghosting to zjawisko społeczne, polegające na nagłym zerwaniu kontaktu i zniknięciu z życia drugiej osoby. Jego mechanizmy rozwinęły się przede wszystkim w komunikacji zapośredniczonej przez technologie, takie jak telefony, komunikatory czy media społecznościowe.
Ten sugestywny, choć wciąż niejednoznaczny termin inspiruje do refleksji nad ludzkim istnieniem na styku światów rzeczywistego i wirtualnego. Pokrewnym zjawiskiem jest zombing – niespodziewany powrót osoby, która wcześniej zerwała kontakt, bez wyjaśnienia powodów swojego zniknięcia i bez próby naprawienia relacji.
Inwazja
spektakl kolektywu Inwazja na podstawie tekstu Aliny Sarnackiej
20–21.11.2026 Wrocław
22.11.2026 Poznań
Spektakl o kobietach, które w czasie wojny walczą nie tylko o przetrwanie, ale także
o prawo do bycia sobą w świecie pełnym osądów i patriarchalnych ograniczeń.
Historia skupia się na sex-workerkach oraz dwóch kobietach, które – mimo różnic
w życiorysach – noszą identyczne kostiumy. To symbol jednego z głównych wątków spektaklu, który sprowadza się do stwierdzenia: niezależnie od historii i wyborów kobiety, społeczeństwo szybko i surowo ją osądzą.
„Inwazja” mówi o prawie kobiet do autonomii, wyboru zawodu, seksualności, przyjemności, miłości i pełni kobiecości. To historia nie tylko o wojnie i przetrwaniu, ale także o wolności, odwadze i godności kobiet, które mierzą się z surowymi normami społecznymi, odkrywają swoją moc, a także prawo do bycia sobą.
Wywiady z bohaterkami były przeprowadzane w siedzibie Club Eney clubeney.org.ua
– organizacji pozarządowej działającej na rzecz wsparcia pracownic seksualnych oraz kobiet uzależnionych od narkotyków w Ukrainie, w tym także w miastach przyfrontowych.
T H E B O R D E R / G R A N I C A
Performans Studia WACHOWICZ/FRET
21.11.2026 Poznań
Początkowo performans T H E B O R D E R / G R A N I C A miał zaistnieć jako dokument
o Antoninie Romanovej. Wojna zatrzymała performerkę na froncie, ale to nie znaczyło, że nie mogła być jeszcze z nami w innej odsłonie. Dalsza praca zaprowadziła mnie w zupełnie nowe miejsce, do którego zaprosiłam – w premierowej odsłonie performansu – Olenę Matoshniuk, malarkę wspierającą artystki z Ukrainy mieszkające w Polsce. Wszystko to dokonało się za sprawą Jarosława Freta, który – po usłyszeniu historii Romanovej
– przekonał mnie, abym ją przywołała, uobecniła.
T H E B O R D E R / G R A N I C A to performans o tworzeniu nowego, intymnego języka [Nie]Obecnych, który przestaje być „drutem kolczastym”. Pisząc o „drucie kolczastym”, pragnę przywołać obraz dialogu więźnia czy więźniarki ze światem zewnętrznym albo osobę uchodźczą za owym drutem. Ciągle słyszymy głosy mówiące o tym, że pragniemy człowieczeństwa, a nie drutu kolczastego.
T H E B O R D E R / G R A N I C A oscyluje na skraju performansu z rytuałem
i uroczystością. Na naszych oczach staje się „obrzędem przejścia”, momentem „odebrania
i nadania” jednocześnie. Tworzy nowe pole, w którym czas jest już tylko „ruchomym obrazem wieczności”.
T H E B O R D E R / G R A N I C A otrzymał ostateczny kształt w Szkocji, podczas prezentacji na Festiwalu Fringe w Edynburgu. Ta odsłona performansu, z udziałem moim
i Antoniny Romanovej, powstała we współpracy z Jarosławem Fretem, w ramach Studia WACHOWICZ/FRET.
zrób ze mną coś dziwnego, zanim znów zniknę za wschodnią granicą
Performans Mai Miro
21.11.2026 Gdańsk
Punktem wyjścia performansu „zrób ze mną coś dziwnego, zanim znów zniknę za wschodnią granicą” jest autobiograficzny zapis reakcji na niespodziewaną wiadomość.
Jej treść, jednocześnie uwodzicielska i agresywna, uruchomiła lawinę sprzecznych emocji, których ślad zachował się w nagranym głosie oraz serii mikrokompozycji dźwiękowych.
Po latach artystka powraca do tego intymnego archiwum, podejmując dialog z własną przeszłością. Na oczach widzów konfrontuje dawny zapis z dzisiejszym doświadczeniem, reagując na swój głos w czasie rzeczywistym za pomocą improwizowanych działań słownych i dźwiękowych. To spotkanie nie jest rekonstrukcją ani wspomnieniem, ale żywym procesem, w którym pamięć okazuje się niestabilna, a emocje wciąż zdolne zaskakiwać.
Każde kolejne wykonanie performansu przebiega inaczej. Historia może zmieniać znaczenie wraz z kolejnymi powrotami, a artystka – własny stosunek do niej.
Opadanie
Performans kolektywu Dzikorosty
22.11.2026 Wrocław
Lubię myśleć, że opadłe liście są czułymi listami, które krążą między żywymi
a umarłymi. Kiedy spadają, na chwilę zatrzymujemy się przy własnej śmiertelności
i wracamy myślami do tych, których kochaliśmy (Joanna Tarnowska, „Polska magia ludowa”, Illuminatio, 2026).
Dzikorosty zapraszają na performans – wspólne zanurzenie się w zimowym śnie i podróż
w głąb siebie. To łagodne wejście w ciszę długich nocy i spotkanie z ciemnością, w której można znaleźć światło, odpoczynek i ukojenie.
W zawieszeniu
Seans teatralny w reż. Artiego Grabowskiego
23.11.2026 Katowice
„W zawieszeniu” jest kameralnym, a zarazem dynamicznym seansem teatralnym
z pogranicza teatru wizualnego i fizycznego.
To dramaturgiczna próba zmierzenia się z tematem wciąż pozostającym tabu, jakim jest choroba onkologiczna.
To opowieść o walce i codziennym zmaganiu się z cierpieniem, bólem oraz utratą poczucia bezpieczeństwa. O zachowaniu godności, oswajaniu nieuniknionego i odnajdywaniu radości w drobnych okruchach codzienności.
