29 czerwca w Instytucie Teatralnym odbył się uroczysty finał 32. Ogólnopolskiego Konkursu na Wystawienie Polskiej Sztuki Współczesnej. W finale rywalizowało ze sobą 16 najciekawszych wystawień polskiego dramatu współczesnego z sezonu 2025/2026.
fot. mat. Instytutu Teatralnego
Finałowe 16 spektakli zostało wybranych spośród 124 podlegających ocenie. Wśród finalistów znalazły się tytuły z 12 miast: Bydgoszczy, Gdańska, Katowic, Kielc, Krakowa, Łodzi, Olsztyna, Opola, Słupska, Szczecina, Wałbrzycha i Warszawy.
Jury w składzie: Olga Brzezińska, Łukasz Kos, Małgorzata Maciejewska, Wojciech Majcherek (przewodniczący) i Iwona Woźniak zdecydowało się przyznać 10 nagród i 1 wyróżnienie o łącznej wartości 146 tysięcy złotych. Z uwagi na fakt, że w regulaminowym terminie pracy Jury nie został zagrany spektakl „TRZASK PRASK” z TR Warszawa, przedstawienie nie było brane pod uwagę przyznawaniu nagród i wyróżnień.
Nie zdradzę chyba specjalnej tajemnicy obrad naszego jury, jeśli powiem, że werdykt powstał bez sporów czy kontrowersji. Ta zgodność, jak sądzę, nie wynikała z tego, że osoby wchodzące w skład jury reprezentują takie same gusty czy poglądy. To materia finałowego zestawu konkursowych przedstawień wywołała w naturalny sposób nasze preferencje. Na pewno tegoroczna edycja konkursu może być przyczynkiem do dyskusji o kształcie teatru, tego, który chce być współczesny – podkreśla przewodniczący Jury, Wojciech Majcherek.
Nagrody przyznane przez Jury Konkursu
Grand Prix 32. Ogólnopolskiego Konkursu na Wystawienie Polskiej Sztuki Współczesnej zdobyli twórcy i wykonawcy spektaklu „Bibuła w tapczanie” z Gdańskiego Teatru Miniatura: Michał Derlatka, Michał Dracz, Tymon Tymański, Dariusz Czarniecki i Jakub Ehrlich.
Wybór laureata Grand Prix może być zaskoczeniem, bo wygrało przedstawienie, którego twórcy na pewno nie myśleli o jakichkolwiek laurach. Chyba nigdy w historii Konkursu na Wystawienie Polskiej Sztuki Współczesnej nie zdarzyło się, by tak bardzo doceniono spektakl mający swojego konkretnego adresata – widza małoletniego, grany w klasach szkół podstawowych, spektakl edukacyjny, do czego nie można się odnieść z lekceważeniem. „Bibuła w tapczanie” z Teatru Miniatura w Gdańsku bardzo mądrze i zabawnie uczy o najważniejszych doświadczeniach polskiej historii, które są fundamentem naszej dzisiejszej rzeczywistości. Dobrze, że twórcy spektaklu przypominają, jak ważne i piękne znaczenie ma słowo: solidarność. Dla dzieci to lekcja historii, ale może być przydatna w ich przyszłości. A lekcja jest fajna, bo przekazana przez fajny teatr – mówi Wojciech Majcherek. – Gratuluję w imieniu całego jury wszystkim nagrodzonym, a tych, dla których nagród zabrakło, pocieszamy: nie martwcie się, jak mówią piłkarze: jutro jest następny mecz.
Indywidualną nagrodę za reżyserię spektaklu „Kofman. Podwójne wiązanie” z Nowego Teatru w Warszawie otrzymała Katarzyna Kalwat, a nagrody aktorskie za role w tym samym tytule zdobyły Małgorzata Hajewska-Krzysztofik i Maja Ostaszewska.
Jury doceniło także Annę Ilczuk za rolę w spektaklu „Kobieta samotna” z Teatru Powszechnego im. Zygmunta Hubnera w Warszawie, Dorotę Pomykałę za rolę w spektaklu „Zamknij oczy Nel. W pustyni i w puszczy – epilog” z Narodowego Starego Teatru im. Heleny Modrzejewskiej w Krakowie i Małgorzatę Zawadzką za rolę w spektaklu „Piramida zwierząt” z Narodowego Starego Teatru im. Heleny Modrzejewskie w Krakowie.
Dwie równorzędne nagrody za scenografię otrzymały także Wiktoria Walendzik za scenografię do spektaklu „Wichrowe wzgórza. Love to die” z Teatru Polskiego im. Hieronima Konieczki w Bydgoszczy i Agata Skwarczyńska za scenografię do spektaklu „Protest kielecki. Do kogo należą Kielce?” z Teatru im. Stefana Żeromskiego w Kielcach.
Nagrodę im. Jana Świderskiego, ufundowaną przez Zarząd Sekcji Teatrów Dramatycznych Związku Artystów Scen Polskich, przyznano Mai Pankiewicz za rolę w spektaklu „Magiczna rana” z Teatru Studio im. Stanisława Ignacego Witkiewicza w Warszawie.
Decyzją Jury wyróżnienie, dzielone po równo między wyróżnionych, powędrowało do zespołu aktorskiego spektaklu „Nauka pływania” z Nowego Teatru im. Witkacego w Słupsku: Bożeny Borek, Krzysztofa Kluzika, Kariny Krzywickiej, Doroty Lulki, Jakuba Mielewczyka, Ewy Pająk.
Nagrody i wyróżnienia dramaturgiczne przyznane przez Komisję Artystyczną
Finałowe spektakle wybierała Komisja Artystyczna w składzie: Kamil Bujny, Dominik Gac (przewodniczący), Karolina Matuszewska, Katarzyna Niedurny, Jacek Sieradzki, Maria Sławińska i Adrianna Wolińska.
Dwie równorzędne nagrody za najlepsze teksty dopuszczone do Konkursu w tej edycji otrzymali: Magdalena Drab za teksty „Pływalnia” oraz „Strefa 0” oraz Mariusz Gołosz za tekst „Pieśni piekarzy polskich”.
Przyznano także dwa wyróżnienia za najlepszą adaptację tekstu niedramatycznego – dla Radosława Maciąga i Konrada Hetela za adaptację tekstu „Magiczna rana” Doroty Masłowskiej oraz dla Anety Adamskiej-Szukały za adaptację tekstu „Ucho igielne” Wiesława Myśliwskiego, a także cztery wyróżnienia specjalne, w szczególnie ważnych w bieżącej edycji Konkursu kategoriach – dla Macieja Łubieńskiego za tekst „Kobieta pracująca. Powraca” (kategoria tekst monodramu) oraz dla Mariusza Gołosza za tekst „Turniej klasowy (do przerwy 4:0)”, Marii Wojtyszko za tekst „Zła dziewczynka” i Roberta Jarosza za tekst „Masara” na podstawie opowiadania Szczepana Twardocha pod tym samym tytułem (kategoria teksty poruszające problemy młodzieży szkolnej).
Komisja zarekomendowała do tłumaczenia na języki obce następujące teksty: „Jaszczurunia” Marty Guśniowskiej, „Kofman. Podwójne wiązanie” Moniki Muskały i Janusza Margańskiego i „Pływalnia” Magdaleny Drab.
W Instytucie Teatralnym dostrzegamy wielki potencjał polskiej dramaturgii, dlatego chcielibyśmy, by miała ona szansę szerzej zaistnieć za granicą. W związku z tym do regulaminu wprowadzono nowe postanowienie, zgodnie z którym Komisja wskazuje dramaty rekomendowane do przekładu na języki obce. Po indywidualnych spotkaniach z wyróżnionymi przez Komisję twórcami, ustalimy na jakie języki zostaną przetłumaczone ich teksty. Postaramy się także pomóc wskazanym dramatom zaistnieć na arenie międzynarodowej – komentuje Justyna Czarnota-Misztal, dyrektorka Instytutu Teatralnego.
Nagrody dla teatrów przyznane przez Komisję Artystyczną
Komisja Artystyczna doceniła równorzędnymi nagrodami dwa teatry: Teatr Współczesny w Szczecinie za zgłoszenie pięciu różnorodnych inscenizacji i za konsekwentne wprowadzanie do repertuaru polskiej dramaturgii współczesnej oraz Teatr Dramatyczny im. Jerzego Szaniawskiego w Wałbrzychu za konsekwentne wprowadzanie do repertuaru polskiej dramaturgii współczesnej, za podejmowanie tematów ważnych dla historii lokalnej i za dialog z własną tradycją sceniczną w postaci wystawienia dramatów Pawła Demirskiego „Diamenty to węgiel, który wziął się do roboty” i Przemysława Pilarskiego „Sceny z życia pobożnych mieszkańców Waldenburga”.
Nagroda za drugie lub kolejne wystawienie polskiego tekstu współczesnego powędrowała do Teatru Lalek Banialuka im. Jerzego Zitzmana w Bielsku-Białej za inscenizację dramatu Artura Pałygi „Zagubiony chłopiec”, a Teatr Lalek „Rabcio” w Rabce-Zdrój otrzymał wyróżnienie za dbałość o polską dramaturgię współczesną, formowanie oferty atrakcyjnej dla lokalnej społeczności i troskliwe pielęgnowanie sztuki lalkowej.
