Już 26 czerwca nakładem Państwowego Instytutu Wydawniczego ukaże się „Widok z Koziej” – zbiór felietonów Jacka Kopcińskiego, jednego z najważniejszych polskich krytyków teatralnych i literackich. To kilkadziesiąt tekstów publikowanych na przestrzeni trzynastu lat (2011–2024) w miesięczniku Teatr, w którym Kopciński pełnił funkcję redaktora naczelnego w latach 2006–2024.
Zebrane w jednym tomie felietony i miniatury eseistyczne tworzą coś znacznie więcej, niż tylko przegląd wydarzeń teatralnych z ostatniej dekady. Widok z Koziej to osobisty pamiętnik widza i komentatora, który z wyczuciem formy, literackim smakiem i niezwykłą wrażliwością opisuje i przeżywa teatr – zarówno w jego monumentalnych, jak i najbardziej kameralnych odsłonach. Jacka Kopcińskiego nie interesuje teatr jako zjawisko medialne czy przemysł kultury. W centrum jego refleksji znajduje się spotkanie aktora z widzem, moment napięcia, ryzyka, autentyczności. Pisze o spektaklach, które poruszają, ponieważ stawiają pytania, nie ukrywają emocji, odwołują się do tekstu i tradycji – nie poprzez pustą rekonstrukcję, ale na przykład przez relację między dziełem a odbiorcą. Felietony układają się w opowieść o teatrze, ale też o samym autorze – jego wrażliwości, poszukiwaniach, oczekiwaniach i zwątpieniach. Widok z Koziej jest też opowieścią o polskim teatrze ostatnich kilkunastu lat, widzianym z perspektywy erudyty, który nie boi się nazywać rzeczy po imieniu, ale zawsze czyni to z klasą, dystansem i szacunkiem dla twórców.
To lektura dla tych, którzy kochają teatr – nie tylko jako sztukę sceniczną, ale jako przestrzeń spotkania, doświadczenia i rozmowy oraz dla tych, którzy szukają w krytyce nie tylko oceny, ale także pasji i głębokiej refleksji.
Cały czas tam siedzę. W kucki na podłodze, ale też pod podłogą, bo sufit w tym mieszkaniu obniżono i wyklejono tekturą, która pęka i odłazi, a przez szpary wpada jasne światło. Jakby ktoś tam na górze mieszkał i nie musiał się chować. Niski strop, a do tego, gdzieś na wysokości metra, sznurkowa pajęczyna, rozpięta w poprzek całego pokoju, który kurczy się w piwniczną kryjówkę. Żeby do niej wejść, trzeba się więc mocno pochylić, a właściwie uklęknąć i pełznąć na kolanach w poszukiwaniu wolnego kąta. Siedzę złapany w sznurki jak ćma z wiersza Mirona Białoszewskiego.
(fragment z felietonu Wyjście z kryjówki)
Warto razem z Jackiem Kopcińskim zadać sobie ważne pytania dotyczące współczesnego teatru (i nie tylko). I warto, tak jak on, nie szukać na nie jednoznacznej odpowiedzi.
Jerzy Radziwiłowicz
Jacek Kopciński – historyk literatury, krytyk teatralny, profesor w Instytucie Badań Literackich PAN. W latach 2006–2024 redaktor naczelny miesięcznika Teatr. Autor monografii poświęconych Mironowi Białoszewskiemu i Zbigniewowi Herbertowi, dwóch tomów szkiców teatralnych (Którędy do wyjścia?, Powrót „Dziadów”) oraz książki Widma Białoszewskiego. Głos-Teatr-Trans (2023). Jeździ konno w stylu western, interesuje się malarstwem i jazzem.
