W piątek rozpoczyna się 7. edycja Festiwalu Nowa Europa pod hasłem „Uzdrowisko. Opera”, która potrwa do 12 grudnia. W tegorocznym programie są rodzima „Czarodziejska góra”, „Lee Miller w wannie Hitlera” z Brukseli, dwa litewskie spektakle oraz opera z Kijowa.
– Przed nami siódma edycja festiwalu Nowa Europa. Do tej pory odbywał się on w paradygmacie programowym, który skupiał teatr, performans i taniec. Natomiast bierzemy pod uwagę, że jest ogromna sfera zjawisk na pograniczu teatru, muzyki, teatru muzycznego i opery hybrydowej, które też są bliskie estetyce Nowego Teatru. Postanowiliśmy, że od tego roku co drugą edycję będziemy poświęcali właśnie takiemu nurtowi — tłumaczył dyrektor Nowego Teatru i kurator 7. Międzynarodowego Festiwalu Nowa Europa Michał Merczyński.
Jak zapowiedział, tegoroczny festiwal pod hasłem „Uzdrowisko. Opera” to cztery zespoły teatralne i pięć projektów na pograniczu różnych działań artystycznych. – Zaczynamy naszą produkcją operową Pawła Mykietyna w reżyserii Andrzeja Chyry „Czarodziejska góra” według Tomasza Manna — mówił.
Przypomniał, że spektakl miał swoją premierę 11 lat temu na Malta Festival Poznań, a nadchodzące spektakle to nowa odsłona „Czarodziejskiej Góry”, ponieważ, choć powraca wielu twórców zaangażowanych podczas pierwszej realizacji, to są też nowe elementy, w tym światła i kostiumy, a przede wszystkim nowy zespół śpiewaków, który jest efektem współpracy z Operą Narodową — koproducentem spektaklu.
W tegorocznym programie festiwalu znalazły się też produkcje litewskiej Operomanii. – To bardzo ciekawa instytucja – to niezależna litewska grupa, która potrafi w ciągu dwóch lat wyprodukować siedem spektakli operowych. Od bardzo kameralnych, zamawianych, nowych, współczesnych oper po pełnowymiarowe widowisko realizujące kanon litewskiej opery — wskazał Merczyński.
– Pokażemy u siebie dwa właśnie hybrydowe spektakle, które opadają o przełomie 1989 roku i o tym, co działo się na Litwie — wskazał. Jeden z nich to „Dariusz Radziwiłł, syn Witolda”, który powstał w oparciu o muzyczne obrazy z archiwów Litewskiej Telewizji. To podróż przez archiwalne nagrania z lat 1989–1991, gdy kraj uniezależnia się od Związku Radzieckiego. Obrazom towarzyszy muzyka na żywo w wykonaniu czterech jazzowych muzyków.
Drugi, czyli „Święto pieśni”, opiera się na domowych nagraniach wideo z ostatniej dekady XX wieku, obrazujących początki niepodległości Litwy, które zbiegły się w czasie z upowszechnieniem kamer wideo.
– Ana Ablamonova jest szefową Operomanii i prowadzi ją w sposób niezwykły, jestem pod ogromnym wrażeniem tych projektów — dodał. Zaznaczył, że w ramach festiwalu zaplanowano również spotkanie z Aną Ablamonovą poświęcone temu, jak nie będąc wielką instytucją — jakimi zwykle są teatry operowe — można efektywnie produkować znakomite produkcje na pograniczu muzyki i teatru operowego — ocenił.
Jak wskazał Merczyński, kolejny spektakl uwzględniony w tegorocznym programie wyprodukowała Opera Aperta. – To bardzo ważny dla nas gość – zespół z Kijowa, który przygotowywał spektakle operowe, pełnowymiarowe widowiska. W ich wykonaniu zobaczymy „GAIA-24. Opera del Mondo” – to rodzaj opery elektronicznej łączącej różne gatunki i style z bardzo silnym ekologicznym przesłaniem, ale odnoszącej się też do sytuacji, w której Ukraina jest od 2014 r.
– Ten spektakl powstawał pod bombami. Trzeba takie rzeczy pokazywać i o nich mówić — ocenił. Jak zaznaczył, stąd dodatkowe wydarzenia towarzyszące spektaklowi, w tym warsztaty „Ucho otwarte – wojna, ekologia i rozszerzone techniki słuchania” z Adamem Michnikiem, debata „Teatr wojny. Teatr po wojnie. Teatr przed wojną”, którą poprowadzi dramaturg i publicysta Roman Pawłowski-Felberg oraz spotkanie z zespołem twórczym spektaklu, które poprowadzi dziennikarz Jacek Hawryluk.
– Bardzo czekam na tę operę, bo myślę, że to będzie ważne widowisko i ważny gest wobec całej społeczności artystycznej i muzycznej Ukrainy — podkreślił.
– Wreszcie, na koniec, mamy produkcję Needcompany i legendarny zespół Jana Lauwersa — muzyczno-teatralną grupę artystów, performerów i kompozytorów z Brukseli. Bardzo dobrze znana też polskiej publiczności, ponieważ wielokrotnie pokazywali swoje spektakle m.in. na Malta Festival, ale też w innych kontekstach — dodał.
Jak zaznaczył, tym razem zespół zaprezentuje w Polsce spektakl „Lee Miller w wannie Hitlera”. – To historia fotografki Vogue, gwiazdy amerykańskich magazynów mody, fotografki mody, która w czasie wojny decyduje się na wyjazd na front jako fotografka wojenna. Słynna sesja, którą Lee zrobiła w apartamencie Hitlera, w jego wannie, w jego łazience, która przeszła do historii fotografii, jest kanwą opowieści, która rozgrywa się w spektaklu — wyjaśnił.
– Festiwal to moment, kiedy pod koniec roku możemy się trochę zatrzymać i spotkać bardzo różnorodnych artystów reprezentujących dosyć nietypowe przykłady działania opery. Nie zawsze musi to być zespół dwustuosobowy pojawiający się na scenie w postaci orkiestry i chóru śpiewaków, gdyż są też inne odsłony gatunku.
– Warto taki projekt cyklicznie powtarzać w Warszawie, gdyż w Polsce nie mamy sceny eksperymentalnej dedykowanej takim dziełom. Myślę, że uda się nam rozwijać tę część festiwalu i ten nurt. Nie tylko pokazywać tego typu zjawiska, ale też — tak jak w przypadku „Czarodziejskiej góry” – produkować spektakle muzyczne, również z udziałem naszych aktorów, bo większość z nich znakomicie śpiewa. Być może w przyszłości zobaczymy też takie odsłony Festiwalu Nowa Europa.
Międzynarodowy Festiwal Nowa Europa organizowany przez Nowy Teatr od 2017 r. prezentuje oryginalnych europejskich twórców współczesnego teatru, wypełniając lukę w reprezentacji światowego teatru w Warszawie. Festiwal realizuje misję Nowego Teatru jako ambasadora polskiej sztuki performatywnej na forum międzynarodowym. Tegoroczna edycja trwa od piątku do 12 grudnia. Pełen program i harmonogram wydarzeń dostępny jest na stronie internetowej Nowego Teatru w Warszawie.