Zapraszamy do udziału w XII Konkursie na Inscenizację Dawnych Dzieł Literatury Polskiej „Klasyka Żywa”. Przed zgłoszeniem spektaklu prosimy o zapoznanie się z obowiązującym regulaminem Konkursu, który w tej edycji przeszedł gruntowne zmiany. Zgłoszenia przyjmowane są do 31 grudnia 2026 roku.
fot. mat. Instytutu Teatralnego
Jedną z najistotniejszych zmian w regulaminie jest powrót do pierwotnych założeń konkursu i zawężenie go do dzieł z obszaru klasyki polskiej powstałych przed 1989 rokiem. „Chcemy tym gestem przywrócić należyte miejsce klasyce polskiej, która jest lustrem zbiorowej tożsamości i barometrem zmian” – mówi dyrektorka Instytutu Justyna Czarnota-Misztal.
Pomysł rozszerzenia konkursu o dzieła z obszaru klasyki europejskiej pojawił się w 2024 roku, kiedy świętowaliśmy 20. rocznicę wstąpienia naszego kraju do Unii Europejskiej. „Dwie kolejne edycje konkursu wzbogacone o repertuar europejski z jednej strony pozwalały na pokazanie polskiej literatury na tle szerszego kontekstu, z drugiej – traciliśmy w ten sposób szansę na przyglądanie się kondycji klasyki polskiej i strategiom jej inscenizowania podejmowanym przez twórców w danym roku. Polski kanon i sposoby jego inscenizacji wciąż wydają się nie do końca zbadanym – bo wciąż żywym, a zatem zmiennym – obszarem do głębszego przyglądania się i dyskusji. Konkurs jest pomyślany w sposób, który to umożliwia, i jako Instytut dołożymy wszelkich starań, by stworzyć liczne okazje do tytułowych konfrontacji podczas finału Klasyki na festiwalu w Opolu” – deklaruje dyrektorka Instytutu.
Inne istotne różnice względem poprzednich edycji to: zastąpienie refundacji zwiększeniem puli nagród dla teatrów, powołanie trzyosobowego zespołu kuratorskiego w miejsce dotychczasowej siedmioosobowej Komisji Artystycznej oraz zapewnienie recenzji dla każdej zgłoszonej inscenizacji. Wszystkie modyfikacje regulaminowe powstały w wyniku ewaluacyjnych rozmów z Komisjami Artystycznymi X i XI Konkursu oraz w odpowiedzi na głosy środowiska.
Zespół Artystyczno-Kuratorski
Ważną zmianą jest powołanie Zespołu Artystyczno-Kuratorskiego, który zastąpi funkcjonującą do tej pory Komisję Artystyczną. Podczas XII edycji „Klasyki Żywej” spektakle oglądać i oceniać będzie trzyosobowy Zespół w składzie: Piotr Dobrowolski, Łukasz Drewniak, Dorota Kowalkowska, który zajmie się przygotowaniem recenzji każdego spektaklu biorącego udział w Konkursie (teksty będą publikowane na portalu e-teatr.pl) oraz przyznaniem nagród (o łącznej wysokości 150 000 zł) teatrom, których wkład w rozwój klasyki w danym roku okaże się najbardziej imponujący. Do zadań Zespołu należeć będzie również przygotowanie programu Opolskich Konfrontacji Teatralnych / „Klasyka Żywa”, w tym myśli kuratorskiej oraz merytorycznego uzasadnienia wyboru spektakli. Niezmienna pozostaje główna idea festiwalu – prezentacja różnorodnych projektów artystycznych, których konfrontacja ma na celu wyeksponowanie ich wyjątkowości.
Zwiększenie liczby jurorów oraz puli nagród
Finalistów „Klasyki Żywej” oceniać będzie nie trzy, ale pięcioosobowe Jury, którego skład poznamy wiosną 2027. W tej edycji zwiększyliśmy także pulę finansową nagród. Jurorzy podczas 51. Opolskich Konfrontacji Teatralnych przyznają Nagrodę im. Stanisława Hebanowskiego (w wysokości 30 000 zł) za najciekawsze odkrycie repertuarowe, Nagrodę Główną im. Wojciecha Bogusławskiego dla najlepszego spektaklu XII Konkursu „Klasyka Żywa” (w wysokości 100 000 zł), a także indywidualne oraz zespołowe nagrody w wybranych przez siebie kategoriach sztuki teatru (w łącznej wysokości 120 000 zł).
Kto może się zgłosić?
Uczestnikami Konkursu, tak jak w latach poprzednich, mogą być państwowe, samorządowe teatry dramatyczne, muzyczne i lalkowe, profesjonalne grupy teatralne (fundacje, stowarzyszenia) oraz szkoły artystyczne. Premiery przedstawień zgłaszanych do XII edycji Konkursu muszą odbyć się między 1 stycznia a 31 grudnia 2026 roku i zostać zgłoszone maksymalnie w ciągu 30 dni od premiery. Jeśli premiera odbyła się przed oficjalnym ogłoszeniem Konkursu – w ciągu 30 dni od daty ogłoszenia. Kierując się ideą koncentracji Konkursu na klasycznej literaturze polskiej i zniesieniu granicy ruchomej (35 lat wstecz) na czasową, do Konkursu będziemy przyjmować inscenizacje tekstów sprzed 1989 roku. Zgłoszenia przyjmowane są do 31 grudnia 2026 roku.
Biogramy członkini i członków Zespołu Artystyczno-Kuratorskiego
Piotr Dobrowolski – dr hab., literaturoznawca, estetyk, teatrolog; pracownik naukowy Zakładu Estetyki Literackiej na Wydziale Filologii Polskiej i Klasycznej Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Zajmuje się problemami współczesnej estetyki teatru, literatury i sztuk wizualnych w perspektywie porównawczej, społecznej, performatywnej i krytycznej. Krytyk teatralny i literacki, komentator życia artystycznego, tłumacz, eseista. Członek Polskiego Towarzystwa Badań Teatralnych, redaktor „Czasu Kultury”, stały współpracownik miesięcznika „Dialog” i portalu www.teatralny.pl, członek Kapituły Gdyńskiej Nagrody Dramaturgicznej.
Łukasz Drewniak – krytyk teatralny, redaktor, moderator i konsultant. Selekcjoner konkursu o Złotego Yoricka w ramach Gdańskiego Festiwalu Szekspirowskiego. Współpracuje z toruńskim Festiwalem „Kontakt”. Wykładowca Akademii Teatralnej w Warszawie. Założyciel i pierwszy redaktor naczelny Gazety Teatralnej „Didaskalia”. Dyrektor artystyczny Krakowskich Reminiscencji Teatralnych (2002–2005). Pomysłodawca TopOFFFestival. Publikował w „Dialogu”, „Teatrze”, „Notatniku Teatralnym”. Recenzent „Tygodnika Powszechnego” (1995–2005), „Przekroju” (1999–2012), „Dziennika. Gazety Prawnej” (2005–2010). Do roku 2015 współpracował z TVP Kultura. W latach 2014 – 2024 współtworzył program impresaryjny lubelskiego Teatru Starego. Na portalu teatralny.pl w latach 2012–2024 był autorem cyklu „Kołonotatnik”. Obecnie zajmuje się dramaturgią, robi adaptacje i pisze scenariusze teatralne.
Dorota Kowalkowska – pedagożka teatru, kuratorka, dramaturżka, współautorka spektakli dla młodzieży i autorka tekstów krytycznych o teatrze. Od listopada 2021 roku dyrektorka artystyczna Międzynarodowego Festiwalu Teatrów dla Dzieci i Młodzieży KORCZAK. Pracowała w Teatrze Dramatycznym im. Gustawa Holoubka, w Teatrze Narodowym czy Teatrze Dramatycznym im. Jerzego Szaniawskiego w Wałbrzychu.
