6 lutego o godz. 19.00 w Teatrze Komuna Warszawa odbędzie się premiera spektaklu „Retrospekcja” Jolanty Krukowskiej i Weroniki Szczawińskiej. Kolejny pokaz 7 lutego o godz. 19.00.
fot. mat. teatru
Jolanta Krukowska, wraz z reżyserką Weroniką Szczawińską, wraca do swojej pracy z roku 1994 – performansu „Droga Czerwonego Kapturka” – i poddaje ją twórczemu przetworzeniu. Efektem jest zaskakująca sceniczna wypowiedź o ciele, kobiecości i tożsamości artystki.
Powrót do indywidualnego archiwum Krukowskiej, kojarzonej przede wszystkim z teatrem Akademia Ruchu, to fascynująca wyprawa nie tylko w głąb indywidualnej twórczości, ale także w głąb niedawnej, inspirującej przeszłości sztuk performatywnych w Polsce.
To druga współpraca artystek. Pierwszy raz spotkały się w pracy nad remiksem spektaklu Akademii Ruchu „Piosenka” z 1995 roku, przygotowanego w ramach jubileuszu 50-lecia Akademii Ruchu.
Jolanta Krukowska – aktorka, performerka, współzałożycielka Akademii Ruchu. Była uczennicą Haliny Hulanickiej, która kształciła się m.in. u Izadory Duncan. Na początku lat 70. występowała w Teatrze Pantomimy „Stodoła”. Równolegle z projektami AR, od połowy lat 80., realizuje własne prace z pogranicza teatru i performansu. Prezentowała je w Polsce i na międzynarodowych festiwalach. Przez wiele lat prowadziła warsztaty twórcze z zakresu świadomości ciała i treningu ruchowego aktora.
Weronika Szczawińska – reżyserka, dramaturżka, kulturoznawczyni i performerka. W swoich pracach łączy osobistą perspektywę z ważną tematyką społeczną. Obroniła doktorat w Instytucie Sztuki Polskiej Akademii Nauk. Współpracowała m.in. z Narodowym Starym Teatrem w Krakowie, warszawskim Teatrem Powszechnym, TR Warszawa, Wrocławskim Teatrem Współczesnym. Kilkukrotnie z Komuną Warszawa. Za zrealizowane tu „Nigdy więcej wojny” i „Rozmowę o drzewach” oraz „Po prostu” wystawione w ramach Instytutu Sztuk otrzymała w 2019 roku Paszport „Polityki”.
Fragment książki Katarzyny Kułakowskiej „Błaźnice. Kobiety kontrkultury teatralnej w Polsce”, który dotyczy performansu z 1994 roku:
Droga Czerwonego Kapturka jest efektem inspiracji lekturą dzieła psychoanalityka Bruno Bettelheima o znaczeniu i wartości baśni. Według Bettelheima bajka o Czerwonej Czapeczce jest historią o wewnętrznej przemianie dziewczynki w wyniku konfrontacji ze złym wilkiem. W symbolicznym akcie pożarcia przez zwierza Czerwony Kapturek traci swoją dziecięcą niewinność, by poprzez znaczące wydobycie się z brzucha drapieżcy niejako narodzić się po raz drugi, tym razem z nową wiedzą na swój temat. Bettelheim odwołuje się tu do doświadczenia tych, którzy „dwakroć się narodzili”, czyli „nie tylko zdołali wyjść z pewnego życiowego kryzysu, lecz rozpoznali nadto, że jego źródła kryły się w nich samych”*. Czy sięgając po baśń o Czerwonym Kapturku, Jola opowiada o własnych doświadczeniach z tamtego etapu jej życia?
Jest 1994 rok. Syn Krukowskich ma już dwadzieścia lat i powoli wchodzi w dorosłość, a jego rodzice kończą właśnie wieloletnią budowę domu, w którym, jak zaznacza Jola w wywiadzie dla „Super Expressu”, rozpoczną nowe życie**. Jolanta, będąc spełnioną matką, kochającą i kochaną żoną, jest także cenioną w kraju i zagranicą, niezależną performerką, jednocześnie członkinią odnoszącego od zawsze sukcesy zespołu, który tworzy od początków jego istnienia. Znalazłszy, po latach tułaczki, swoje miejsce na ziemi w świeżo postawionym domu pod lasem w Aninie „, znajduje wreszcie także swoją przestrzeń w obszarze działalności artystycznej, by móc w pełni realizować swój twórczy potencjał. Wszystko zawdzięcza swojej niezłomności i ciężkiej pracy – tak w teatrze, jak i w rodzinie; tak w obszarze sprawności fizycznej poprzez codzienne treningi i stawianie ciału coraz wyższych poprzeczek, jak i w obszarze własnej psychiki poprzez pracę nad sobą, medytacje, dbałość o jakość związku. „Jestem osobą, która mówi to, co myśli, ale mimo to nasze życie przebiega w miarę harmonijnie”** – stwierdza, od zawsze balansując na krawędzi, z całych sił walcząc o zachowanie równowagi. „Prócz bycia aktorką, miałam kilka innych ról życiowych pod tytułem: matka, budowa domu… to były ważne role, równoległe” – podkreśla, nieustannie manewrując między nierozłącznymi w jej przypadku, a jednak wymagającymi innego rodzaju zaangażowania, obszarami swojej aktywności życiowej: teatrem a rodziną. O przenikaniu się życia i sztuki traktował jeden z jej wcześniejszych performansów, który zaprezentowała w 1990 roku w Bristolu***.
* Bruno Bettelheim, „Cudowne i pożyteczne. O znaczeniach i wartościach baśni”, przeł. Danuta Danek, W.A.B., Warszawa 1996, s. 286.
** Krukowscy Jolanta i Wojciech, „Akademia miłości”, rozmawiała Aleksandra Góroń-Górecka, „Super Express” nr 245 z 28 października 1994, s. 12.
*** A Step Outside Festival odbył się w ramach Projektu Magdalena w marcu 1990 roku w Bristolu (Wielka Brytania).
Katarzyna Kułakowska, „Błaźnice. Kobiety kontrkultury teatralnej w Polsce”, Instytut Teatralny im. Zbigniewa Raszewskiego, Warszawa 2017
***
premiera 6.02.2026, g. 19.00
drugi pokaz 7.02.2026, g. 19.00
Teatr Komuna Warszawa, ul. Emilii Plater 31
bilety: ulgowy 40 zł/ normalny 50 zł