Stowarzyszenie Reżyserów Polskich odpowiada podsekretarzowi stanu Markowi Krawczykowi.
Warszawa, 1 marca 2026 r.
Stowarzyszenie Reżyserów Polskich
Warszawa
Sz. P.
Marek Krawczyk
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
w odpowiedzi na pismo DIK-KPO.370.4.2026.AB z dnia 11 lutego 2026 r.
Szanowny Panie Ministrze,
dziękujemy za odpowiedź, w której powołuje się Pan na art. 193 Regulaminu Sejmu RP. Oczywiście przyjmujemy do wiadomości, że formalne żądanie uzupełnienia odpowiedzi na interpelację przysługuje wyłącznie posłowi.
Nasze wystąpienie nie było jednak próbą skorzystania z instrumentu parlamentarnego, lecz formą obywatelskiej kontroli społecznej nad działaniami władzy publicznej — prawa wynikającego bezpośrednio z Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
W tym kontekście z niepokojem przyjmujemy fragment Pańskiego pisma, w którym uzależnia Pan dalszą korespondencję od wykazania formalnego statusu Stowarzyszenia Reżyserów Polskich w KRS bądź ewidencji stowarzyszeń zwykłych.
Konstytucja RP:
- w art. 12 gwarantuje wolność tworzenia i działania zrzeszeń,
- w art. 58 zapewnia wolność zrzeszania się,
- w art. 54 chroni wolność wyrażania poglądów,
- w art. 32 ustanawia zasadę równości wobec prawa,
- w art. 2 określa Rzeczpospolitą jako demokratyczne państwo prawne urzeczywistniające zasady sprawiedliwości społecznej.
Żaden z tych przepisów nie uzależnia prawa do zabierania głosu w sprawach publicznych od uprzedniej rejestracji w Krajowym Rejestrze Sądowym.
W doktrynie prawa konstytucyjnego pojęcie elitaryzmu instytucjonalnego opisuje sytuację, w której dostęp do dialogu z władzą publiczną zostaje de facto ograniczony do podmiotów formalnie uprzywilejowanych. Mechanizm ten nie polega na jawnym zakazie wypowiedzi, lecz na ustanowieniu barier formalnych jako warunku uznania głosu za „uprawniony”.
Równie niebezpiecznym zjawiskiem jest tzw. demokracja selektywna — model, w którym formalnie utrzymuje się wolność wypowiedzi, lecz w praktyce administracja uznaje za partnerów wyłącznie te podmioty, które spełniają określone kryteria instytucjonalne stworzone przez tę administracje w tym celu właśnie.
Demokracja konstytucyjna nie jest systemem koncesjonowania głosu obywateli. Jej istotą jest równość dostępu do sfery publicznej oraz pluralizm podmiotów uczestniczących w debacie.
Organ władzy publicznej może oczywiście weryfikować reprezentację podmiotu w sytuacji, gdy chodzi o czynności prawne wywołujące skutki prawne. Jednak zadawanie pytań, wyrażanie opinii i formułowanie postulatów nie jest czynnością wymagającą legitymacji rejestrowej. Jest wykonywaniem konstytucyjnej wolności słowa i wolności zrzeszania się.
W demokratycznym państwie prawa jakość argumentów nie jest pochodną uprzedniego wpisu do rejestru. Uznawanie formalnej rejestracji za warunek dialogu z obywatelami prowadzi do niebezpiecznego zawężenia przestrzeni debaty publicznej wyłącznie do podmiotów uprzywilejowanych administracyjnie.
Taki formalizm — choć być może niezamierzony — godzi w istotę demokracji rozumianej nie jako system selekcji podmiotów dopuszczonych do głosu, lecz jako ustrój oparty na pluralizmie, partycypacji i równości obywateli wobec władzy.
Zasada proporcjonalności (art. 31 ust. 3 Konstytucji) wymaga, by ewentualne ograniczenia wolności były konieczne i adekwatne do celu. W naszej ocenie warunkowanie dialogu społecznego wykazaniem wpisu do rejestru nie spełnia tego standardu.
Równość wobec prawa (art. 32) oznacza nie tylko formalną równość norm, lecz także równy dostęp do instytucji państwa. Państwo nie może różnicować obywateli według stopnia ich sformalizowania.
Stowarzyszenie Reżyserów Polskich jest obywatelską inicjatywą skupiającą ponad 1600 osób zatroskanych patologicznymi praktykami w branży teatralnej. Reprezentujemy środowisko twórców nie na mocy decyzji administracyjnej, lecz poprzez realne poparcie i aktywność członków.
Nie domagamy się uprzywilejowania. Domagamy się przestrzegania standardu demokratycznego państwa prawa.
Wierzymy, że Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego — jako organ stojący na straży dziedzictwa narodowego i wartości konstytyjnych — będzie prowadzić dialog ze środowiskiem twórczym w duchu otwartości, a nie formalnej selekcji.
Z poważaniem,
w imieniu SRP
Wojciech Konikiewicz
Jarosław Jakubowski
Bogdan Wasztyl