Zakończyła się pierwsza część wyjątkowego projektu „Dotknij teatru”, realizowanego przez Teatr Sztuka Ciała.
Inicjatywa, która zyskała dofinansowanie ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego, stała się realnym krokiem w stronę dostępności kultury. Projekt udowadnia, że teatr nie musi być zamknięty w sztywnych ramach instytucji – może być mobilny, elastyczny i docierać bezpośrednio do tych wszystkich, którzy najbardziej potrzebują kontaktu ze sztuką: również do placówek integracyjnych, ośrodków terapeutycznych oraz placówek edukacyjnych.
Za koncepcją oraz reżyserią spektakli stoją twórczynie Teatru Sztuka Ciała – Agata Brzozowska i Anna Ługowska. Łącząc wieloletnią praktykę artystyczną z gruntowną wiedzą z zakresu pedagogiki specjalnej, oligofrenopedagogiki oraz muzykoterapii, stworzyły one unikalną formułę spektakli sensorycznych.
Każde widowisko to bezpieczna przestrzeń dostosowana do zróżnicowanych możliwości percepcyjnych i wrażliwości odbiorców. Kluczowymi elementami projektów są wysoka jakość, wielofakturowość scenografii oraz przemyślana oprawa świetlno-dźwiękowa. Co niezwykle istotne, po każdym pokazie widzowie są zapraszani do wspólnej zabawy i bezpośredniego, dotykowego poznawania scenografii. Działanie to naturalnie wpisuje się w idee integracji sensorycznej i psychopedagogiki kreatywności.
W lipcu zagraliśmy spektakl „Kostka” – mądre, proste, a zarazem głęboko angażujące widowisko bez górnej granicy wiekowej. Inspirowane neuroróżnorodnością, operuje specjalnie skomponowaną muzyką, która aktywnie wspiera wyciszenie, regulację emocji i koncentrację, pozwalając na nowo odkrywać świat liczb i zmysłów.
Głos odbiorców – wyjątki z ankiety ewaluacyjnej
Aby ocenić realny wpływ projektu na odbiorców, po każdym pokazie przeprowadzane są ankiety ewaluacyjne wśród przedstawicieli placówek. Ich wyniki wyraźnie pokazują ogromną potrzebę realizacji tego typu działań. Jak wynika z zebranych dotychczas danych, dla 57,1% ankietowanych była to pierwsza współpraca z instytucjami kultury realizującymi działania dostępne dla osób ze szczególnymi potrzebami, a pozostałe 42,9% miało z nimi styczność jedynie sporadycznie.
Największe wartości projektu
Pytani o największą wartość projektu, przedstawiciele placówek wskazywali m.in. na samo „dostosowanie sztuki do podopiecznych z placówki, która wywołała uśmiech na twarzach dzieci”. Niezwykle ważnym aspektem było również „postrzeganie dzieci, których funkcjonowanie mózgu na różne sposoby jest naturalną częścią ludzkiej różnorodności, a nie zaburzeniami”.
Reakcje dzieci, które zapadły w pamięć
Spektakle spotkały się z bardzo żywiołowym i pozytywnym odbiorem. Zwrócono uwagę na:
„Śmiech i realne zainteresowanie dzieci, co się rzadko zdarza”.
„Radość u dzieci, które wcześniej niekoniecznie były zainteresowane przedstawieniami oraz „chęć aktywnego uczestnictwa w dalszej części”.
Pojawiły się również głosy o „zainteresowaniu, uważności, aktywności dzieci i emocjach, wypowiedziach, pytaniach, którymi dzieliły się z nauczycielkami po spektaklu”.
Skuteczność zastosowanych środków wyrazu
Wśród elementów, które najlepiej odpowiadały na potrzeby podopiecznych, wymieniano m.in.: „spokojną tonację kolorystyczną, brak niespodziewanych hałasów, prostą fabułę” oraz to, że spektakl charakteryzował się „spokojną muzyką, małym tekstem, treścią pokazaną ruchem”. Zwrócono także szczególną uwagę na „pomysł wykorzystania KOSTKI na różne sposoby, połączenie matematyki z emocjami, ruchem” oraz doceniono „świetną grę aktorską Pani Ani i Pani Agaty”.
Podsumowanie wniosków
Pierwsza odsłona projektu pokazała, że kultura dostępna nie musi być jedynie postulatem teoretycznym. Dzięki zaangażowaniu Teatru Sztuka Ciała, wsparciu Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz lokalnych samorządów, udało się stworzyć przestrzeń, w której każdy człowiek – bez względu na stopień sprawności – ma realne prawo do aktywnego uczestnictwa w kulturze. Uniwersalny język teatru po raz kolejny przełamał bariery, łącząc i otwierając nas na nowe doświadczenia zmysłowe.
W ramach projektu „Dotknij teatru” odbędą się także pokazy spektaklu „NiewidOczek”, który został stworzony z myślą o osobach z wyzwaniami wzrokowymi. Kolejnym sensorycznym spektaklem Teatru Sztuka Ciała jest „tu TUTU”, współfinansowany przez m. st. Warszawa – Dzielnica Ochota.
