Koncert Sinfonii Iuventus z okazji 93. rocznicy urodzin Krzysztofa Pendereckiego, podczas którego wykonane zostanie dzieło kompozytora „Largo na wiolonczelę i orkiestrę” oraz poematy symfoniczne, m.in. „Finlandia” i „Luonnotar” Jeana Sibeliusa, odbędzie się w sobotę w Studiu Koncertowym Polskiego Radia.
Polską Orkiestrę Sinfonia Iuventus im. Jerzego Semkowa, która z maestro Pendereckim współpracowała wiele lat, poprowadzi w sobotni wieczór dyrygent Jurek Dybał.
W gronie wykonawców – fiński wirtuoz wiolonczeli Arto Noras oraz polska śpiewaczka, sopranistka Julia Malik.
Otwierająca wieczór „Finlandia” Jeana Sibeliusa op. 26 powstała w 1899 roku z okazji Dni Prasy w Helsinkach, które były zakamuflowanym protestem przeciw nasilającej się cenzurze rosyjskiej. Pod koniec poematu pojawia się melodia porównywana do hymnu, którą sam autor opracował później jako osobny utwór chóralny. Ta pieśń, związana z pierwotnym przesłaniem dzieła i jego ideą narodowego przebudzenia, zyskała status jednego z fińskich symboli narodowych.
W „Luonnotar” op. 70 Sibelius sięga z kolei do pierwszej pieśni narodowego eposu – „Kalevali” przedstawiającej legendę o stworzeniu Ziemi przez boginię Luonnotar, kobietę — ducha natury. Jednoczęściowy poemat z 1913 roku przeznaczony jest na sopran i orkiestrę. Partię solową wykona Julia Malik, śpiewaczka specjalizująca się w repertuarze operowym, oratoryjnym i pieśniowym, która studiowała wiolonczelę w klasie Arto Norasa, a następnie ukończyła studia wokalne w Krakowie. Julia Malik jest również konsultantem ds. współpracy azjatyckiej w Polskim Stowarzyszeniu Muzyków Kameralistów i konsultantem ds. muzycznych w Nordic Ice Theatre Bergen.
Podczas koncertu wykonana zostanie również „Suita Lemminkaeinen” Sibeliusa, oparta także na legendach „Kalevali” — a właściwie jej fragment „Łabędź z Tuoneli” op. 22 skomponowany w latach 1893–1895. Utwór przedstawia dzieje herosa, który otrzymuje zadanie zabicia świętego łabędzia. Głos mitycznego ptaka symbolizuje charakterystyczna partia rożka angielskiego. Ten wzruszający utwór zadedykowany będzie pamięci Elżbiety Pendereckiej, zmarłej w ub. roku żony kompozytora – zaznacza organizator wydarzenia.
„Largo na wiolonczelę i orkiestrę”, utwór zamykający pierwszą część koncertu, Krzysztof Penderecki skomponował w 2003 roku dla rosyjskiego wirtuoza Mścisława Rostropowicza, który dokonał prawykonania z Seiji Ozawą i Filharmonikami Wiedeńskimi w 2005 roku. Solista prowadzi dialog z grupą czterech wiolonczel, a ich brzmienia są przerywane przez orkiestrę. Partię solową wykona Fin Arto Noras, jeden z najwyżej cenionych wiolonczelistów swojego pokolenia, należący do bliskich przyjaciół Krzysztofa Pendereckiego.
„Ubu Rex” – wykonany w drugiej części wieczoru — to jedyna opera buffa w dorobku Pendereckiego. Powstała do wspólnego libretta kompozytora i Jerzego Jarockiego na podstawie sztuki Alfreda Jarry’ego. Zamówiona przez Münchner Opernfest miała prawykonanie w 1991 roku. W programie zabrzmi instrumentalna suita z tej opery, którą opracował na życzenie samego kompozytora w 2018 roku Jurek Dybał, prowadzący sobotni koncert. Będzie można usłyszeć piłę muzyczną – rzadki instrument, którego użył Penderecki.
Dybał jest cenionym dyrygentem, dyrektorem Międzynarodowego Festiwalu im. Krzysztofa Pendereckiego — Poziom 320 w Zabrzu, dyrektorem artystycznym Camerata Vienna Milano, pierwszym dyrygentem Radomskiej Orkiestry Kameralnej oraz członkiem orkiestry Filharmoników Wiedeńskich. Prowadzi zespoły w wielu światowych ośrodkach, a także m.in. Sinfonię Varsovię i NOSPR. Z Pendereckim łączyła go wieloletnia współpraca: uczestniczył w prawykonaniach utworów kompozytora.
W ramach projektu „Penderecki 93” odbędą się też koncerty: na Festiwalu Dębickie Korzenie w Domu Kultury MORS w Dębicy (w niedzielę) oraz koncert „Polska Finlandia Dialog / Sibelius - Penderecki 93” w Filharmonii im. Karola Szymanowskiego w Krakowie (w poniedziałek, w rocznicę urodzin Krzysztofa Pendereckiego). Koncert jest pod honorowym patronatem Dominiki Pendereckiej, córki kompozytora.
Krzysztof Penderecki zmarł 29 marca 2020 r.