Choć premiera przedstawienia Proorocul Ilie na podstawie sztuki Prorok Ilja Tadeusza Słobodzianka, odbyła się 16 lutego 2025 roku na deskach Narodowego Teatru w Bukareszcie, dopiero z perspektywy kilku miesięcy widać, jak istotne znaczenie ma to przedstawienie dla rumuńskiego teatru i społeczeństwa.
fot. Elżbieta Manthey
Zorganizowana na wzór misterium akcja dramatu opowiada o grupie chłopów, którzy zainspirowani biblijnym proroctwem Ilji o nadchodzącym końcu świata, postanawiają „dopomóc” Bogu w dziele zbawienia (a przy okazji ocalić samych siebie od zagłady), dokonując ponownego ukrzyżowania. Wokół produkcji w Bukareszcie rozgorzała gorąca polityczna debata na temat relacji między państwem a Kościołem — porównywalna, w polskim kontekście, jedynie z burzliwą dyskusją medialną i społeczną, jaką wywołała Klątwa Olivera Frljica.
Jak mówi Botond Nagy, reżyser przedstawienia:
„Nie będąc manifestem narzucającym się odbiorcy, Prorok Ilja jest prawdopodobnie moim najbardziej zjadliwym projektem artystycznym, poprzez który pragnę zwrócić uwagę na systemowe problemy głęboko zakorzenione w mentalności kraju, którego, przyznaję, o mało nie opuściłem. Każda forma fanatyzmu jest niezwykle niepokojąca, a ci, którzy gloryfikują go używając do tego utartych ideologicznych argumentów i opinii, budzą we mnie jedynie głęboki strach”.
Szczególny charakter miał pokaz z 26 czerwca, w którym uczestniczył sam autor — Tadeusz Słobodzianek, który wraz z Elżbietą Manthey, dyrektorką Agencji Dramatu i Teatru ADiT, na zaproszenie Teatru przyjechał zobaczyć przedstawienie i wziąć udział w dyskusji z publicznością. Zarówno polski dramatopisarz, jak i twórcy rumuńskiego przedstawienia zostali nagrodzeni owacjami na stojąco, które trwały bez końca. Z okazji tego wyjątkowego wydarzenia oraz kolejnego zagranicznego sukcesu jednego z najwybitniejszych współczesnych polskich autoró, publikujemy poniżej kilka fragmentów recenzji spektaklu.
„Prorok Ilja” to obecnie najmocniejsza produkcja teatralna. Teraz, na chłodno, po olśnieniu głębią i szczerością inscenizacji (...), uważam, że jest to spektakl roku. Która inna sztuka będzie miała odwagę poruszyć tak delikatny temat (...) poruszający problemy obecne w społeczeństwie na świecie, w którym religia odgrywa kluczową rolę?
Horia Ghibutiu, Zile și Nopți
Teatr staje się tutaj, zwłaszcza w odniesieniu do dzisiejszej rzeczywistości, aktem ostrzeżenia, krzykiem , który rozbrzmiewa nawet poza sceną, w naszych sumieniach (...).
Octavian Neculai, Agenda Liternet
To, co w tym spektaklu jest irytująco piękne, to energia, z jaką opowiadana jest i odgrywana historia, to emocje, to kolory, to samo życie, które ulatnia się z zastygających w kamień ludzkich dusz.
(…)
Idźcie to zobaczyć, moi przyjaciele, to po prostu przebudzenie, na które zasługujecie.
Ana Barton
„Prorok Ilja”, najnowsza premiera Teatru Narodowego w Bukareszcie, uderza mocno jak głaz spadający z nieba. Dręczy cię, miażdży, wykręca.
Alina Mariana Maer, Agenda Liternet
***
„Proorocul Ilie”
Premiera: 16.02.2025
Autor: Tadeusz Słobodzianek
Reżyseria: Botond Nagy
Scenografia: Irina Moscu
Dramaturgia: Diana Nechit
Muzyka: Claudiu Urse
Reżyser dźwięku: Claudiu Urse
Reżyser światła: Cristian Niculescu
Wideo: Cristian Niculescu
Trening muzyczny: Cătălin Petrescu
Asystentka reżysera: Patricia Katona
Asystentka scenografki: Mădălina Sandu
Asystent reżysera światła: Daniel Tiuntiuc
Asystent reżysera dźwięku: Octavian Vasile
Producent: Nikita Dembinski
Dyrektor techniczny: Silviu Negulete, Tudor Dobrescu