20 listopada w Sali Drabowicza Teatru Wielkiego w Poznaniu odbędzie się premiera kameralnej opery „Sztuka wojny / Art of War” – projektu, który łączy sztukę, doświadczenie wojny i obywatelskie zaangażowanie. To przedsięwzięcie, w którym opera staje się przestrzenią dialogu, a głos młodego pokolenia wybrzmiewa z siłą wykraczającą poza teatralną scenę.
fot. Bartosz Seifert/mat. teatru
Projekt stanowi odpowiedź na zjawisko „polikryzysu” oraz głęboki kryzys sprawczości i poczucia bezpieczeństwa wśród młodego pokolenia, dorastającego w cieniu pandemii, bezpośredniego zagrożenia wojennego za wschodnią granicą, przeciążenia informacyjnego oraz dezinformacji w mediach społecznościowych. Merytoryczną osią inicjatywy jest współczesna reinterpretacja klasycznego traktatu Sun Zi „Sztuka wojny”. Dokument ten nie jest odczytywany jako podręcznik działań militarnych, lecz jako filozoficzna opowieść o deeskalacji konfliktów, zarządzaniu emocjami, odpowiedzialności za słowo oraz poszukiwaniu pokojowych strategii w myśl zasady, że „najwyższą doskonałością jest pokonać wroga bez walki”.
Jak rozmawiać o pokoju w świecie naznaczonym wojną, dezinformacją i podziałami? Jak opowiedzieć o doświadczeniu, które dla jednych jest codziennością, a dla innych pozostaje trudne do wyobrażenia? Twórcy „Sztuki wojny / Art of War” podjęli te pytania, a punktem wyjścia do pracy artystycznej był wyjazd zespołu Fundacji Jazdaa Polska! do Kijowa. Spotkania z młodzieżą, rozmowy z weteranami, warsztaty i noce w schronach pozwoliły skonfrontować artystyczne wyobrażenia z rzeczywistością wojny. Zebrane świadectwa, nagrania i dzienniki współtworzą warstwę muzyczną i wizualną spektaklu.
Teatr Wielki w Poznaniu odgrywa w projekcie kluczową rolę – staje się miejscem spotkania sztuki operowej z aktualnymi wyzwaniami społecznymi oraz międzynarodowym dialogiem. Dzięki współpracy z Fundacją Jazdaa Polska! scena operowa otwiera się na nowe formy ekspresji, dokumentalne świadectwa i aktywny udział młodego pokolenia, a spektakl przekracza granice tradycyjnie rozumianej opery, łącząc muzykę, słowo, ruch i doświadczenia uczestników procesu twórczego.
Spektakl stworzyli: Tobiasz Sebastian Berg (reżyseria i choreografia), Maciej Henel-Celis (muzyka), Karol Knapiński (kierownictwo muzyczne), Beniamin M. Bukowski (libretto), Victoria Stevens (dramaturgia), Evangelos Kosmidis (dramaturgia, kontekst ukraiński), Edyta Jermacz (kostiumy), Basia Bińkowska (scenografia), Klaudia Kasperska (reżyseria światła), Zuza Krajewska (foto i video), Magdalena Wojtyła (dokumentacja), Michał Sergiusz Mierzejewski (przygotowanie Dziecięcego Chóru Operowego), Iga Kwintkiewicz (asystentka reżysera i choreografa), Aleksandra Wawrzyniak (asystentka scenografki), Dominika Babiarz (asystentka reżysera i choreografa), Seweryn Otto (asystent dyrygenta) oraz grupa młodzieżowych ekspertek i ekspertów, w skład której weszli: Filip Adaszak, Urszula Babicz, Michalina Biernacka, Palina Dabryneuskaya, Lena Giefing, Ada Heigen, Weronika Juszczyk, Marianna Kujaczyńska, Helena Loch, Pola Matyla, Barbara Nowak, Yustyna Paliakouskaya, Pola Pawlak, Oleksandra Pohorielova, Magdalena Psik, Lilianna Sawko, Michalina Wierzbicka-Bodus, Ida Wójcik, Alisa Zhuk.
fot. Mateusz Nawrot/mat. teatru
Opera na zasadach Gen Z: „Jaką płeć ma wojna?”
Tobiasz Berg po raz kolejny stawia społeczny wymiar partycypacji w centrum procesu twórczego, włączając do pracy grupy dotąd nieobecne na operowej scenie. Zamiast narzucać gotowe schematy, zapytał poznańską młodzież oraz ich rówieśników z Ukrainy i Białorusi: dlaczego nie chcecie chodzić do opery? Czego od niej oczekujecie?
Odpowiedzi młodzieży ukształtowały cały spektakl:
- przełamanie hierarchii: młodzież odrzuciła sztywną strukturę i siedzenia. Odpowiedzią staje się dynamiczna eko-scenografia Basi Bińkowskiej (z monumentalną konstrukcją namiotu-schronu) oraz przełamująca bariery choreografia,
- żeńska personifikacja wojny: na pytanie „jaką płeć ma wojna?”, młodzież odpowiedziała jednoznacznie: jest kobietą – ponieważ bywa uwodzicielska i atrakcyjna dla mężczyzn. Ten wniosek bezpośrednio ukształtował postacie, kostiumy Edyty Jermacz oraz libretto stworzone przez dr. Beniamina M. Bukowskiego na podstawie autorskich „dzienników operowych” uczestników,
- narzędzia zamiast bezsilności: młodzi ludzie czują się pomijani w debacie o pokoju. Projekt wyposaża ich w realne kompetencje: sztukę mediacji, higienę cyfrową oraz odporność na dezinformację i język nienawiści.
Wyjątkowość „Sztuki wojny / Art of War” polega również na tym, że spektakl jest częścią szerszego procesu. Projekt obejmuje Akademię Dialogu i Dyplomacji Młodzieżowej, warsztaty z mediacji, krytycznego myślenia i odporności na dezinformację, podcast „Głos Młodych” oraz „Przesłanie Młodych na rzecz Pokoju” – dokument zawierający rekomendacje dla decydentów. Ważnym elementem polsko-ukraińskiego mostu artystycznego jest również współpraca z Teatrem w Mariupolu na uchodźstwie i wystawa poświęcona świadectwom wojennym. Projekt objęli patronatem honorowym Minister Spraw Zagranicznych Radosław Sikorski oraz Jan Grabiec, Przewodniczący Komitetu do Spraw Pożytku Publicznego.
„Sztuka wojny / Art of War” pokazuje, że opera może być nie tylko dziełem artystycznym, lecz także narzędziem budowania porozumienia. W Teatrze Wielkim w Poznaniu spotykają się różne doświadczenia, pokolenia i perspektywy, by wspólnie postawić pytanie: czy potrafimy się usłyszeć, zanim przestaniemy się rozumieć?
piątek, 20.11.2026, Sala Drabowicza, godz. 19:00 premiera
sobota, 21.11.2026, Sala Drabowicza, godz. 11:00
niedziela, 22.11.2026, Sala Drabowicza, godz. 11:00
wtorek, 24.11.2026, Sala Drabowicza, godz. 11:00
środa, 25.11.2026, Sala Drabowicza, godz. 11:00
czwartek, 26.11.2026, Sala Drabowicza, godz. 11:00 i godz. 19:00
piątek, 27.11.2026, Sala Drabowicza, godz. 11:00
sobota, 28.11.2026, Sala Drabowicza, godz. 19:00
Więcej o spektaklu: https://opera.poznan.pl/pl/art-of-war
Obsada
Joanna Freszel – Kuratorka
Barbara Gutaj-Monowid – Kuratorka
Łukasz Klimczak – Artysta
Tomasz Mazur – Artysta
Małgorzata Frąckowiak – Matka
Wiesława Urbaniak – Matka
Dziecięcy Chór Operowy
Orkiestra Teatru Wielkiego w Poznaniu
Współpraca:
Jazdaa Polska! Fundacja na rzecz młodych twórców
