fot. Grzegorz Skowronek
Nazwisko braci Różewiczów ściśle łączy dwa miasta: Radomsko i Częstochowę. W pierwszym przyszli na świat zarówno reżyser oraz scenarzysta Stanisław, jak i poeta, prozaik i dramaturg Tadeusz (najstarszy z trójki – Janusz – poeta urodził się w Osjakowie). W drugim rodzina zamieszkała pod koniec 1944 r.
Teraz twórczość braci połączyły również częstochowski Teatr im. Adama Mickiewicza oraz radomszczański Miejski Dom Kultury. Pretekstu do koprodukcji dostarczył jesienny Festiwal 3x Różewicz, który po raz 20. zorganizowano w Radomsku. 9 października, w dniu inauguracji wydarzenia, swoją premierę miało czytanie performatywne fragmentów tekstu „Matka odchodzi”. Reżyserem częstochowskiej produkcji jest Marek Ślosarski. – Bardzo cieszymy się z tego zaproszenia i współpracy. 3xRóżewicz to jedyny festiwal w Polsce poświęcony twórczości wszystkich braci – podkreśla Magdalena Woch, szefowa częstochowskiej sceny.
- Tematem przewodnim tej edycji festiwalu jest wielowymiarowy portret matki. Jednym z najbardziej osobistych tekstów Tadeusza Różewicza jest właśnie „Matka odchodzi”. To wyjątkowy tekst, w którym matka pokazywana jest w sposób niezwykle wielowymiarowy. Wybór ten był więc oczywisty. Ale powodów współpracy z Teatrem im. Adama Mickiewicza jest oczywiście więcej. Kolejnym etapem życia rodziny Różewiczów – już po naszym mieście – była właśnie Częstochowa. A my sami czujemy się tutaj jak w domu, bo pani dyrektor pochodzi przecież z Radomska - wyjaśnia Joanna Dąbrowska, kierownik działu edukacji artystycznej i organizacji wystaw w MDK.
Tekst o każdym z nas
Tym samym częstochowska instytucja stała się kolejną – oprócz warszawskich Teatrów Studio i Polonia – która mogła zaprezentować się przed festiwalową publicznością. A nazwiska naszych aktorek - oprócz reżysera tekst „Matka odchodzi” czytają bowiem Agata Ochota-Hutyra, Małgorzata Marciniak i Marta Honzatko - wymieniane są obok Ireny Jun, Krystyny Jandy, Katarzyny Gniewkowskiej czy Małgorzaty Rożniatowskiej. – Ta propozycja jest dla mnie dużym wyróżnieniem – przyznaje Marek Ślosarski. – A samo zadanie nie było proste. Bardzo często czytanie performatywne dotyczy tekstów dramatycznych (sam brałem udział w takich prezentacjach) i wtedy jest dużo łatwiej. Można pochodzić, trochę zagrać. Tu układ tekstu łączy prozę i poezję, tam są bardziej myśli, wspomnienia, to wszystko jest eklektyczne. I jak sprawić, żeby stało się to atrakcyjne dla widza?
Już przy pierwszej próbie okazało się, że nie tylko dla Różewicza tekst książki był bardzo intymny. Emocje i wspomnienia szybko udzieliły się i częstochowskim twórcom. – Tekst zaczął budzić nasze wspomnienia, skojarzenia, powtarzaliśmy „moja mama to”, „moja babcia tamto”. Bo książka jest tak naprawdę o każdym z nas. Cieszylibyśmy, gdybyśmy u widzów ożywiali podobne refleksje – dodaje reżyser.
Powrót na festiwal
Tekst „Matka odchodzi” gościł w poprzednich latach w programie 3xRóżewicz, jednak częstochowska produkcja proponuje zupełnie nowe podejście do tego dzieła. Akcja realizacji osadzona została w przestrzeni domowej, której sercem – jak w wielu codziennych przypadkach – jest duży, kuchenny stół.
Ciekawostką jest fakt, że na scenie pojawiają się aż trzy matki, symbolizujące różne etapy życia. – Mam nadzieję, że każdy odbierze ten spektakl osobiście. Każdy z nas miał lub ma przecież matkę, a z nią różne relacje, różne wspomnienia. A sam tekst jest przeszywający – mówi Małgorzata Marcinak, jedna z trzech rodzicielek.
Aktorka wspomniała również, że „Mickiewicz” dekadę temu gościł już na festiwalu w Radomsku. Wówczas prezentowano głośny spektakl „W starych dekoracjach” w reżyserii Igora Gorzkowskiego, stworzony z okazji jubileuszu 50-lecia pracy artystycznej Henryka Talara (w jego obsadzie obok Marciniak znalazła się m.in. wspomniana Agata Ochota-Hutyra).
Łączy nas kultura
Wyróżnikiem premierowej realizacji jest również muzyka „na żywo”. Aktorom na scenie towarzyszy gitarzysta Michał Walczak (artysta od lat współpracuje z częstochowskim teatrem), który również odpowiada za aranżacje piosenek Wandy Warskiej. Wykonuje je natomiast Marta Honzatko.– Chcieliśmy sprowokować u widzów rodzaj zamyślenia podobny do tego, które towarzyszy nam, gdy słuchamy muzyki, intymnie, tak tylko dla siebie. Sam chętnie wracam do lat 60., do pięknych piosenek Wandy Warskiej. Pomyślałem, że ten głos, ta poezja cudownie będzie współgrała z tymi rozmyślaniami – wyjaśnia Ślosarski.
Po udanej festiwalowej premierze pora na pokazy na Scenie Kameralnej im. Iwo Galla. Zaplanowano je na środę, 14 października na godz. 10.00 i 18.00. Bilety kosztują 40 zł i można je kupić w kasie przy ul. Kilińskiego oraz na stronie www.teatr-mickiewicza.pl.
Władze obu instytucji zapowiadają, że na „Różewiczu” współpraca się nie skończy.– Z przyjemnością gościliśmy, gościmy i będziemy gościć częstochowskie spektakle. Mamy do siebie blisko, choć to dwa województwa to łączy nas kultura – zaznacza Krzysztof Zygma,dyrektor Miejskiego Domu Kultury w Radomsku. I nie są to puste słowa, bo pod koniec minionego sezonu na tamtejszej scenie grany był „Seks dla opornych” (również w reżyserii Ślosarskiego), a już 6 listopada zadebiutują tam „Trzy światy”, czyli najnowsza z częstochowskich produkcji przygotowana z myślą o młodzieży.
